[Research Contribution] Tổ chức thông tin cho báo cáo kế toán quản trị chiến lược trên nền tảng hệ thống thông tin kế toán

7 Tháng Chín, 2026

Từ khóa: Kế toán quản trị, kế toán quản trị chiến lược, hệ thống thông tin kế toán, báo cáo kế toán quản trị chiến lược, tổ chức thông tin

Trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng chú trọng đến chiến lược dài hạn và phát triển bền vững, kế toán quản trị chiến lược đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin phục vụ hoạch định và ra quyết định. Từ góc nhìn này, nhóm tác giả thuộc Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) đã nghiên cứu cách thức tổ chức, tích hợp và xử lý thông tin trên nền tảng hệ thống thông tin kế toán; qua đó đề xuất các giải pháp định hướng nhằm nâng cao chất lượng báo cáo kế toán quản trị chiến lược, cung cấp thông tin có tính dài hạn, phạm vi rộng và phù hợp hơn với nhu cầu ra quyết định chiến lược của nhà quản lý. 

Thumb Lớn Thương Hiệu Học Thuật Mới

Tổ chức thông tin cho báo cáo kế toán quản trị chiến lược trên nền tảng hệ thống thông tin kế toán

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp đang chuyển từ mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận trong ngắn hạn sang hướng phát triển bền vững, phù hợp với quá trình toàn cầu hóa và môi trường cạnh tranh ngày càng chứa đựng nhiều rủi ro, bất định. Trong bối cảnh đó, một mặt, doanh nghiệp vận hành kế toán quản trị nhằm cung cấp thông tin kịp thời, linh hoạt và hướng về tương lai cho nhà quản lý; mặt khác, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin để nâng cao hiệu quả hoạt động.

Công nghệ thông tin không chỉ hỗ trợ báo cáo tình hình tài chính và kết quả kinh doanh mà còn cung cấp thông tin phục vụ hoạch định và kiểm soát chiến lược. Vì vậy, kế toán quản trị và công nghệ thông tin trở thành những công cụ đắc lực hỗ trợ nhà quản trị trong quá trình hoạch định, tổ chức thực hiện, kiểm soát và ra quyết định.

Một số nghiên cứu tiêu biểu về kế toán quản trị chiến lược tại Việt Nam cho thấy các doanh nghiệp đang áp dụng những kỹ thuật kế toán quản trị chiến lược với các mức độ khác nhau. Điều này cho thấy, mặc dù chưa hoàn thiện, sự hiện diện của kế toán quản trị chiến lược trong doanh nghiệp đã trở thành một xu hướng được xác nhận rõ ràng. Các nghiên cứu cũng xác định vai trò của kế toán quản trị chiến lược và những nhân tố thúc đẩy sự hình thành kế toán quản trị chiến lược trong doanh nghiệp.

Từ những kết quả này, để tiếp tục nghiên cứu sâu hơn và phát huy tốt nhất vai trò của kế toán quản trị chiến lược, việc tổ chức thông tin cho hệ thống báo cáo kế toán quản trị chiến lược trong doanh nghiệp là vấn đề cần được quan tâm.

Tổ chức thông tin kế toán quản trị chiến lược trên nền tảng hệ thống thông tin kế toán

Với mục tiêu tổ chức thông tin cho báo cáo kế toán quản trị chiến lược trong doanh nghiệp trên nền tảng hệ thống thông tin kế toán, nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính. Số liệu được thu thập trong giai đoạn 2023-2024 tại các công ty ở Thành phố Hồ Chí Minh, tỉnh Bình Dương (cũ), tỉnh Đồng Nai và một số tỉnh, thành phía Nam.

Ở bước đầu tiên, nhóm tác giả tiến hành nghiên cứu tư liệu, lược khảo các nghiên cứu có liên quan của học giả quốc tế và trong nước, từ đó nhận định xu hướng và thiết kế nghiên cứu. Tiếp theo, nhóm thực hiện phỏng vấn sâu các chuyên gia cho đến khi đạt điểm bão hòa. Trên cơ sở kết quả thu được, nghiên cứu tiến hành kiểm định lại thông qua khảo sát ý kiến của các đáp viên đang đảm nhiệm vị trí trong Ban lãnh đạo và chuyên viên.

Kết quả nghiên cứu xác định ba nội dung chính: (i) Sự cần thiết của kế toán quản trị chiến lược trong doanh nghiệp; (ii) Thực trạng thông tin cung cấp cho báo cáo kế toán quản trị chiến lược; và (iii) Với tài nguyên sẵn có là hệ thống thông tin kế toán, doanh nghiệp có thể tích hợp từng phần hoặc toàn bộ các kỹ thuật và báo cáo kế toán quản trị chiến lược theo yêu cầu của nhà quản lý trong từng bối cảnh cụ thể.

Sáu giai đoạn tích hợp kế toán quản trị chiến lược

Để triển khai hiệu quả, doanh nghiệp cần xây dựng từng bước đi cụ thể, phù hợp với sự phát triển của hệ thống kế toán quản trị và hệ thống thông tin kế toán. Các kỹ thuật kế toán quản trị chiến lược cần được tổ chức theo từng nhóm, liên kết với nhau và tích hợp vào hệ thống thông tin kế toán. Quá trình này có thể được thực hiện qua các giai đoạn sau:

Giai đoạn thiết kế: Doanh nghiệp tổ chức hội đồng để đánh giá nhu cầu và xác định số lượng báo cáo kế toán quản trị chiến lược cần vận dụng. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp định hướng thiết kế việc tích hợp kế toán quản trị chiến lược vào hệ thống thông tin kế toán, đồng thời đánh giá năng lực nhân sự, điều kiện cơ sở vật chất hiện tại và trong kế hoạch chiến lược; quyết định cách thức, thời gian, nhân sự và chi phí để tiến hành tích hợp.

Các báo cáo kế toán quản trị chiến lược không nhất thiết phải có kết cấu, bố cục hay mẫu biểu thống nhất mà có thể được đặt tên theo nhiều cách khác nhau, phù hợp với đặc điểm thông tin, sản phẩm, ngành nghề và yêu cầu quản lý. Điều quan trọng là báo cáo phải dễ hiểu, ngắn gọn và cung cấp đầy đủ thông tin thích hợp.

Nội dung của từng báo cáo cần được thiết kế phù hợp với yêu cầu của nhà quản trị doanh nghiệp, dựa trên nội dung và dòng thông tin thích hợp. Khi tích hợp cách thức xử lý thông tin vào hệ thống thông tin kế toán, nhà thiết kế cần bảo đảm các yêu cầu về xử lý thông tin đầu vào và đầu ra của từng kỹ thuật kế toán quản trị chiến lược.

Giai đoạn sản xuất: Doanh nghiệp tiến hành tích hợp các nhóm thành phần (module) kế toán quản trị chiến lược vào hệ thống thông tin kế toán. Quá trình này có thể dựa trên cơ sở sẵn có và tương thích của hệ thống thông tin kế toán; xây dựng thêm các chức năng tích hợp cho hệ thống; hoặc xây dựng mới thành phần (module) kế toán quản trị chiến lược.

Giai đoạn chạy thử: Đây là giai đoạn xem xét mức độ tương thích giữa kế toán quản trị chiến lược và hệ thống thông tin kế toán; đồng thời ghi nhận các lỗi phát sinh liên quan đến tính toán, thời gian xử lý và cách thức con người vận hành. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp có báo cáo đánh giá tổng hợp về việc thông tin báo cáo kế toán quản trị chiến lược trên nền tảng hệ thống thông tin kế toán có đạt được kỳ vọng ban đầu hay không.

Những nội dung chưa hoàn thiện cần được điều chỉnh; đồng thời có thể bổ sung nhân sự, phần mềm, phần cứng, thủ tục và quy trình nếu cần thiết, nhằm đáp ứng đúng yêu cầu thông tin của nhà quản trị và phù hợp với nguồn lực cho phép của doanh nghiệp.

Giai đoạn vận hành: Doanh nghiệp cần đánh giá hiệu quả thực tế của thông tin kế toán quản trị chiến lược gắn với hiệu quả kinh doanh. Trong quá trình vận hành, phạm vi kiểm soát cũng cần được thiết lập. Nếu có nghiệp vụ hoặc quan sát vượt ra khỏi phạm vi kiểm soát, nhà quản trị cần tập trung xác định nguyên nhân để xây dựng chương trình khắc phục và cải tiến.

Giai đoạn đánh giá: Hệ thống thông tin kế toán tích hợp kế toán quản trị chiến lược cần được đánh giá định kỳ về hiệu quả cung cấp thông tin kế toán quản trị chiến lược, gắn với kết quả hoạt động và yêu cầu thông tin của nhà quản trị.

Việc đánh giá có thể tập trung vào các phương diện như: phương thức vận hành, quy trình, con người tham gia và kiểm soát; chi phí liên quan đến hệ thống so với chi phí dự toán để có định hướng kiểm soát, điều chỉnh; cũng như hiệu quả hoạt động do chính hệ thống mang lại trên phương diện tài chính và phi tài chính. Những vấn đề chưa đạt kỳ vọng hoặc các hoạt động chưa mang lại hiệu quả cần được báo cáo để thành lập hội đồng và đưa ra chương trình cải tiến.

Giai đoạn cải tiến: Do kế toán quản trị chiến lược hướng đến dài hạn, hệ thống thông tin kế toán có tích hợp kế toán quản trị chiến lược cũng cần được cải tiến liên tục và lâu dài theo định hướng tạo ra giá trị, duy trì lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Các vấn đề cải tiến có thể được đánh giá theo nhiều tiêu chuẩn khác nhau như máy móc, công nghệ mới, nhân lực; các hoạt động liên quan đến hệ thống nhằm tạo ra giá trị; cũng như sự thay đổi của thông tin kế toán quản trị chiến lược theo yêu cầu của nhà quản trị, môi trường vĩ mô, môi trường kinh doanh và môi trường cạnh tranh.

Hướng đến hoạt động sản xuất kinh doanh bền vững

Bên cạnh nỗ lực từ phía doanh nghiệp, các bên liên quan như cơ quan nhà nước, hội nghề nghiệp và cơ sở đào tạo cần góp phần tạo dựng khuôn khổ pháp lý và kiến thức nền tảng để kế toán quản trị chiến lược thực sự được phát huy hiệu quả, qua đó hỗ trợ các doanh nghiệp hướng đến hoạt động sản xuất kinh doanh bền vững.

Nhóm tác giả: Lê Đoàn Minh Đức, Huỳnh Lợi – Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh

Đây là bài viết nằm trong Chuỗi bài lan tỏa nghiên cứu và kiến thức ứng dụng từ UEH với thông điệp “Research Contribution For All – Nghiên Cứu Vì Cộng Đồng”, UEH trân trọng kính mời Quý độc giả cùng đón xem bản tin UEH Research Insights tiếp theo. 

Chân Trang (1)

Tin, ảnh: Tác giả, Ban Truyền thông và Phát triển đối tác

Giọng đọc: Thanh Thanh

abcd

18 Tháng Sáu, 2026

Chu kỳ giảm giá của đồng USD?

TS. Đinh Thị Thu Hồng và nhóm nghiên cứu

26 Tháng Sáu, 2021

Việt Nam cần kịch bản cho thương mại tương lai

ThS. Tô Công Nguyên Bảo

26 Tháng Sáu, 2021

Hệ thống tiền tệ tiếp theo như thế nào?

TS. Lê Đạt Chí và nhóm nghiên cứu

26 Tháng Sáu, 2021

Chuyển đổi số trong khu vực công tại Việt Nam

Khoa Quản lý nhà nước

26 Tháng Sáu, 2021

Cần đưa giao dịch công nghệ lên sàn chứng khoán

Bộ Khoa học và Công nghệ

5 Tháng Sáu, 2021

Thiết kế đô thị: tầm nhìn vững chắc cho đô thị bền vững

Viện Đô thị thông minh và Quản lý

5 Tháng Sáu, 2021

Phục hồi du lịch và nỗ lực thoát khỏi vòng xoáy ảnh hưởng bởi Covid-19

Viện Đô thị thông minh và Quản lý

5 Tháng Sáu, 2021

2021 sẽ là năm khởi đầu của chu kỳ tăng trưởng mới

PGS.TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo

5 Tháng Sáu, 2021

Quỹ vaccine sẽ khả thi khi có người dân đóng góp

Phạm Khánh Nam, Việt Dũng

5 Tháng Sáu, 2021

Kích thích kinh tế, gia tăng vận tốc dòng tiền

Quách Doanh Nghiệp

5 Tháng Sáu, 2021

Đi tìm chiến lược hậu Covid-19 cho doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam

PGS TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo, ThS Lê Văn

5 Tháng Sáu, 2021

Insurtech – Cơ hội và thách thức cho Startup Việt

Ths. Lê Thị Hồng Hoa

5 Tháng Sáu, 2021