[Research Contribution] Nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong kỷ nguyên số ở Việt Nam hiện nay: thực trạng và giải pháp

2 Tháng Mười Một, 2026

Từ khoá: Kỷ nguyên số; chuyển đổi số; giáo dục và đào tạo; giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục – đào tạo.

Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi số tích cực đối với toàn bộ hoạt động xã hội từ quản lý kinh tế đến phát triển văn hoá, khoa học, theo tinh thần Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị coi “Khoa học công nghệ – đổi mới sáng tạo- chuyển đổi số là “chìa khoá vàng” đưa đất nước phát triển vươn mình trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045. Tuy nhiên, làm thế nào để chuyển đổi số thực sự góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, thay vì chỉ dừng lại ở việc ứng dụng công nghệ vào các hoạt động hiện có? Xuất phát từ vấn đề này, nghiên cứu của tác giả thuộc Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) phân tích vai trò của kỷ nguyên số, đánh giá thực trạng chuyển đổi số trong các cơ sở giáo dục và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo tại Việt Nam hiện nay.

Tv #56 Bg 1499x600

Giáo dục và đào tạo Việt Nam trước nhu cầu của kỷ nguyên số

Chuyển đổi số đang tác động sâu rộng đến hoạt động kinh tế, quản trị nhà nước và đời sống xã hội, làm thay đổi cách thức tạo ra giá trị, tổ chức hoạt động và kết nối giữa các chủ thể. Sự phát triển của kinh tế số, chính phủ số và thương mại điện tử đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản lý, nâng cao năng lực thích ứng và phát triển nguồn nhân lực đáp ứng những biến đổi của thời đại. Trong bối cảnh đó, giáo dục và đào tạo giữ vai trò quan trọng trong việc chuẩn bị tri thức, kỹ năng và năng lực số cho con người.

Trước yêu cầu của kỷ nguyên số, các quốc gia cần không ngừng cập nhật, nghiên cứu và ứng dụng công nghệ vào giáo dục, gắn với chiến lược đổi mới sáng tạo có định hướng và phù hợp với điều kiện thực tiễn. Đối với Việt Nam, yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới đặt ra nhiệm vụ nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, xây dựng nguồn nhân lực có lòng yêu nước, bản lĩnh, trí tuệ, trình độ chuyên môn và khả năng thích ứng với những thay đổi của xã hội. Đây là cơ sở quan trọng để giáo dục Việt Nam đổi mới nội dung, phương pháp dạy học và phương thức quản lý, hướng đến phát triển toàn diện năng lực người học.

  • Kỷ nguyên số và nhu cầu nâng cao chất lượng dạy và học

Chuyển đổi số tạo điều kiện cho việc học tập linh hoạt, không bị giới hạn bởi không gian và thời gian. Học trực tuyến, e-learning và các hệ thống quản lý học tập (LMS) cho phép giảng viên, nhà quản lý, học sinh và sinh viên học tập ở bất cứ đâu, bất cứ lúc nào, đáp ứng nhu cầu học tập suốt đời.

  • Kỷ nguyên số đòi hỏi nâng cao hiệu quả quản lý giáo dục và đào tạo

Việc ứng dụng công nghệ số giúp số hóa và tối ưu hóa các quy trình quản lý như quản lý hồ sơ học sinh, giáo viên, lịch trình, học liệu và điều phối tương tác giữa nhà trường, phụ huynh, học sinh với các tổ chức xã hội có liên quan. Các công cụ số và phần mềm chuyên dụng hỗ trợ cơ sở giáo dục thực hiện những hoạt động này hiệu quả hơn. Trong đó, hệ thống LMS giúp quản lý khóa học, giao bài tập, chấm điểm, cung cấp tài liệu và theo dõi tiến độ học tập của học sinh.

Việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh, sinh viên có thể được hỗ trợ thông qua ngân hàng đề thi, hình thức thi trắc nghiệm và phần mềm chấm điểm tự động. Những công cụ này góp phần nâng cao tính nhất quán trong đánh giá và hỗ trợ hạn chế các vấn đề tiêu cực trong kiểm tra, thi cử tại nhà trường và các cơ sở giáo dục. Kỷ nguyên số đòi hỏi nâng cao trình độ, chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ, giảng viên và học sinh, sinh viên.

  • Kỷ nguyên số đòi hỏi nâng cao trình độ, chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ, giảng viên và học sinh, sinh viên

Trong hoạt động giảng dạy và nghiên cứu, công nghệ số giúp giảng viên thu thập, phân tích và xử lý dữ liệu nhanh chóng, thuận tiện hơn. Các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) cũng hỗ trợ hoạt động nghiên cứu và giảng dạy. Bên cạnh đó, các diễn đàn và mạng xã hội học thuật trực tuyến tạo cơ hội kết nối với các nhà khoa học trên khắp thế giới. So với trước đây, công cụ số còn giúp giảng viên giảm bớt gánh nặng hành chính, dành nhiều thời gian hơn cho công tác chuyên môn.

Thực trạng chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo ở Việt Nam hiện nay

Trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, chuyển đổi số tại Việt Nam đã đạt được những kết quả tích cực trên nhiều phương diện. Dữ liệu và học liệu từng bước được số hóa; kho học liệu số được phát triển với các bài giảng e-learning, video bài giảng, câu hỏi trắc nghiệm và nhiều tài liệu phục vụ dạy và học. Bên cạnh đó, công nghệ số ngày càng được ứng dụng trong công tác quản lý và giảng dạy, kiến thức và kỹ năng số được chú trọng tích hợp vào hoạt động giáo dục. Các nền tảng học tập trực tuyến góp phần mở rộng khả năng tiếp cận giáo dục, giảm bớt rào cản về không gian và thời gian. Đáng chú ý, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và công nghệ chuỗi khối (Blockchain) cũng được ứng dụng trong một số hoạt động quản lý giáo dục, xác thực văn bằng và liên thông dữ liệu (FPT IS, 2024). Nhìn chung, việc phát triển hạ tầng công nghệ, học liệu số và ứng dụng công nghệ trong quản lý đã bước đầu mang lại những kết quả thiết thực, góp phần đổi mới phương pháp dạy và học, nâng cao hiệu quả vận hành và tiết kiệm chi phí cho các cơ sở giáo dục.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, giáo dục và đào tạo Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức trong quá trình chuyển đổi số, đặc biệt về hạ tầng công nghệ, năng lực đội ngũ và chất lượng nguồn nhân lực. Tại một số cơ sở giáo dục, hạ tầng và phương tiện công nghệ thông tin chưa đồng bộ; năng lực ứng dụng công nghệ số còn hạn chế, gây khó khăn cho việc đổi mới chương trình và phương pháp giảng dạy theo hướng lấy người học làm trung tâm, chú trọng phát triển năng lực.

Bên cạnh đó, công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và giảng viên chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn. Kỹ năng công nghệ thông tin và năng lực số của một bộ phận đội ngũ còn hạn chế; việc thiết kế bài giảng điện tử, sử dụng phần mềm chuyên dụng, tương tác trực tuyến và giao tiếp trong môi trường số vẫn còn những bất cập. Điều này ảnh hưởng đến khả năng đổi mới phương pháp dạy và học trong bối cảnh chuyển đổi số.

Ngoài ra, chất lượng và cơ cấu nguồn nhân lực Việt Nam vẫn còn những hạn chế so với yêu cầu của thị trường lao động trong kỷ nguyên số. Sự chưa phù hợp giữa cơ cấu đào tạo và nhu cầu sử dụng lao động, đặc biệt đối với nhân lực có trình độ chuyên môn và kỹ năng công nghệ, đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới giáo dục và đào tạo, tăng cường bồi dưỡng năng lực số và nâng cao khả năng thích ứng với những thay đổi của công nghệ.

Định hướng nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong kỷ nguyên số

Trên cơ sở phân tích thực trạng giáo dục và đào tạo trong kỷ nguyên số, tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo tại Việt Nam hiện nay.

Thứ nhất, tăng cường thông tin, tuyên truyền về vai trò của chuyển đổi số trong giáo dục. Đây là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao nhận thức và thúc đẩy sự tham gia chủ động của cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh và phụ huynh vào quá trình chuyển đổi số.

Thứ hai, ưu tiên đầu tư phát triển hạ tầng công nghệ thông tin. Việc phát triển mạng internet tốc độ cao, trang thiết bị công nghệ, hệ thống máy tính và phần mềm học tập đồng bộ tại các cơ sở giáo dục cần được quan tâm, phù hợp với điều kiện thực tế và yêu cầu phát triển.

Thứ ba, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Cần chú trọng đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, kỹ năng số và năng lực ứng dụng công nghệ cho đội ngũ giáo viên, giảng viên, góp phần nâng cao hiệu quả dạy và học trên nền tảng số.

Thứ tư, đổi mới chương trình và phương pháp dạy học. Chương trình giáo dục cần chuyển từ chú trọng truyền tải kiến thức sang phát triển năng lực người học, từng bước tích hợp các nội dung về công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, robot và khoa học dữ liệu phù hợp với từng cấp học. Đồng thời, các hình thức dạy học kết hợp trực tiếp và trực tuyến (blended learning, hybrid learning) góp phần mở rộng khả năng tiếp cận tri thức, phát huy tính chủ động và sáng tạo của người học.

Thứ năm, phát triển hệ sinh thái học liệu số. Cần xây dựng và phát triển kho học liệu phong phú, đa dạng, bao gồm sách giáo khoa điện tử, video bài giảng, phần mềm mô phỏng và hệ thống kiểm tra, đánh giá trực tuyến, đáp ứng nhu cầu dạy và học trong môi trường số.

Thứ sáu, nâng cao năng lực quản lý giáo dục số. Việc ứng dụng các hệ thống quản lý trường học (School Management System – SMS) hỗ trợ số hóa hồ sơ, dữ liệu học sinh, sinh viên và các quy trình hành chính, qua đó nâng cao hiệu quả xử lý thông tin và hỗ trợ công tác quản lý, ra quyết định.

Nhìn chung, chuyển đổi số trong giáo dục không chỉ dừng lại ở việc ứng dụng công nghệ mà còn đòi hỏi đổi mới mô hình, phương pháp và cách thức tổ chức dạy học, hướng đến một nền giáo dục hiện đại, linh hoạt và hiệu quả. Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục và đội ngũ nhà giáo, gắn với đầu tư hạ tầng, phát triển nguồn nhân lực và đổi mới phương pháp dạy học. Đây cũng là định hướng phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.  

Xem toàn bộ bài nghiên cứu Nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong kỷ nguyên số ở Việt Nam hiện nay thực trạng và giải pháp TẠI ĐÂY

Tác giả: TS. Phan Thị Hà – Đại học Kinh tế Thành Phố Hồ Chí Minh (UEH)

Đây là bài viết nằm trong chuỗi bài lan tỏa nghiên cứu và kiến thức ứng dụng với thông điệp “For a More Sustainable Mekong – Vì một Đồng bằng sông Cửu Long bền vững”, thuộc chương trình “Research Contribution For All – Nghiên Cứu Vì Cộng Đồng” do UEH thực hiện. UEH trân trọng kính mời Quý độc giả cùng đón xem bản tin UEH Research Insights tiếp theo.

Chân Trang (1)

Tin, ảnh: Tác giả, Phòng Tuyển sinh – Truyền thông UEH Mekong, Ban Truyền thông và Phát triển đối tác UEH

Giọng đọc: Thanh Kiều

abcd

18 Tháng Sáu, 2026

Chu kỳ giảm giá của đồng USD?

TS. Đinh Thị Thu Hồng và nhóm nghiên cứu

26 Tháng Sáu, 2021

Việt Nam cần kịch bản cho thương mại tương lai

ThS. Tô Công Nguyên Bảo

26 Tháng Sáu, 2021

Hệ thống tiền tệ tiếp theo như thế nào?

TS. Lê Đạt Chí và nhóm nghiên cứu

26 Tháng Sáu, 2021

Chuyển đổi số trong khu vực công tại Việt Nam

Khoa Quản lý nhà nước

26 Tháng Sáu, 2021

Cần đưa giao dịch công nghệ lên sàn chứng khoán

Bộ Khoa học và Công nghệ

5 Tháng Sáu, 2021

Thiết kế đô thị: tầm nhìn vững chắc cho đô thị bền vững

Viện Đô thị thông minh và Quản lý

5 Tháng Sáu, 2021

Phục hồi du lịch và nỗ lực thoát khỏi vòng xoáy ảnh hưởng bởi Covid-19

Viện Đô thị thông minh và Quản lý

5 Tháng Sáu, 2021

2021 sẽ là năm khởi đầu của chu kỳ tăng trưởng mới

PGS.TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo

5 Tháng Sáu, 2021

Quỹ vaccine sẽ khả thi khi có người dân đóng góp

Phạm Khánh Nam, Việt Dũng

5 Tháng Sáu, 2021

Kích thích kinh tế, gia tăng vận tốc dòng tiền

Quách Doanh Nghiệp

5 Tháng Sáu, 2021

Đi tìm chiến lược hậu Covid-19 cho doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam

PGS TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo, ThS Lê Văn

5 Tháng Sáu, 2021

Insurtech – Cơ hội và thách thức cho Startup Việt

Ths. Lê Thị Hồng Hoa

5 Tháng Sáu, 2021