[Research Contribution] Phát triển bền vững ở các trường đại học Đồng bằng sông Cửu Long: Nhận thức, hành vi và động lực thúc đẩy từ sinh viên

21 Tháng Một, 2026

Từ khóa: Đồng bằng sông Cửu Long, giáo dục đại học, nhận thức và hành vi, phát triển bền vững

Trong bối cảnh Đồng bằng sông Cửu Long đang chịu tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, các trường đại học được kỳ vọng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy thực hiện các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs). Xuất phát từ thực tiễn đó, nghiên cứu của nhóm tác giả tại UEH Mekong – Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) đã phân tích nhận thức, thói quen và hành vi của sinh viên tại các trường đại học ở Đồng bằng sông Cửu Long đối với phát triển bền vững. Kết quả cho thấy, dù sinh viên có nhận thức tương đối tích cực về phát triển bền vững và vai trò của nhà trường trong thực hiện mục tiêu phát triển bền vững, song kiến thức cụ thể về SDGs, mức độ tích hợp nội dung phát triển bền vững trong chương trình đào tạo, cũng như các hành vi và thói quen bền vững vẫn còn hạn chế.

Bg 1499x600

Phát triển bền vững trong trường đại học: Từ tri thức đến hành động

Trường đại học không chỉ là nơi truyền tải tri thức, mà còn là không gian hình thành tư duy và hành vi phát triển bền vững cho thế hệ trẻ. Với vai trò là trung tâm đào tạo, nghiên cứu và lan tỏa giá trị xã hội, các trường đại học giữ vị trí then chốt trong việc thúc đẩy các mục tiêu phát triển bền vững, đặc biệt trong bối cảnh những thách thức môi trường và xã hội ngày càng gia tăng.

Trong môi trường đại học, phát triển bền vững cần được tiếp cận một cách toàn diện, vượt ra ngoài phạm vi giảng dạy lý thuyết. Điều này đòi hỏi sự tích hợp các nguyên tắc bền vững vào chương trình đào tạo, hoạt động nghiên cứu khoa học, quản trị cơ sở vật chất, cũng như các hoạt động trải nghiệm và gắn kết cộng đồng của sinh viên. Chính sự kết nối giữa tri thức và thực hành là nền tảng để phát triển bền vững trở thành một phần của văn hóa học đường.

Xét trên ba trụ cột môi trường – xã hội – kinh tế, các trường đại học có thể đóng góp thiết thực vào tiến trình phát triển bền vững. Ở khía cạnh môi trường, đó là việc sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm thiểu tác động đến môi trường và thúc đẩy các nghiên cứu, sáng kiến xanh trong khuôn viên trường. Ở khía cạnh xã hội, trường đại học cần xây dựng môi trường học tập công bằng, hòa nhập, đồng thời khuyến khích sinh viên tham gia các hoạt động vì cộng đồng, qua đó chuyển hóa nhận thức thành hành động. Trong khi đó, ở khía cạnh kinh tế, quản trị hiệu quả và định hướng nghiên cứu vào các mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn là cơ sở để đảm bảo sự phát triển dài hạn và có trách nhiệm.

Nhận thức, thói quen và hành vi của sinh viên về phát triển bền vững

Kết quả nghiên cứu cho thấy, phần lớn sinh viên có thái độ tích cực đối với các vấn đề phát triển bền vững, đồng thời nhận thức khá rõ vai trò của trường đại học trong việc thúc đẩy phát triển bền vững. Sinh viên thể hiện mức độ quan tâm cao, mong muốn tìm hiểu sâu hơn về chủ đề này và kỳ vọng các trường đại học có những hành động quyết đoán hơn nhằm ủng hộ phát triển bền vững. Bên cạnh đó, sinh viên cũng nhận ra các nỗ lực mà nhà trường đã triển khai để giảm thiểu tác động tiêu cực đến phát triển bền vững, cũng như ý thức được mối liên hệ giữa hoạt động học tập cá nhân và khả năng đóng góp vào quá trình chuyển đổi bền vững.

Về hành vi và thói quen, phần lớn sinh viên cho biết đã áp dụng các biện pháp tái sử dụng và giảm thiểu tác động đến môi trường; việc phân loại rác thải để tái chế cũng được thực hiện nhưng chưa thường xuyên. Sinh viên thể hiện sự sẵn sàng tham gia các hoạt động phát triển bền vững do nhà trường tổ chức, trong đó các cam kết tiết kiệm năng lượng và sử dụng sản phẩm thân thiện với môi trường nổi bật hơn so với mức độ tham gia thực tế.

Đáng chú ý, nghiên cứu phát hiện sự khác biệt đáng kể trong nhận thức, thói quen và hành vi bền vững giữa các nhóm sinh viên theo giới tính, năm học và ngành đào tạo. Sinh viên nam nhận thức rõ hơn về các hành động cụ thể của nhà trường liên quan đến phát triển bền vững và thực hành thói quen đi bộ hoặc sử dụng xe đạp thường xuyên hơn. Nhận thức và thái độ đối với phát triển bền vững cũng có xu hướng cải thiện theo thời gian học tập, phản ánh sự khác biệt giữa sinh viên năm thứ nhất và năm thứ tư. Bên cạnh đó, sinh viên các ngành Kỹ thuật – Công nghệ, Kinh tế – Tài chính và Luật thể hiện mức độ nhận thức và thực hành bền vững cao hơn so với một số nhóm ngành khác.

Vai trò quyết định của thiết kế giáo dục

Bên cạnh những tín hiệu tích cực, kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra nhiều khoảng trống đáng chú ý trong giáo dục phát triển bền vững tại các trường đại học ở Đồng bằng sông Cửu Long. Đáng lưu ý, một tỷ lệ không nhỏ sinh viên vẫn chưa có hiểu biết nền tảng về các Mục tiêu Phát triển Bền vững, cho thấy nội dung này vẫn chưa thực sự lan tỏa trong cộng đồng sinh viên và chưa trở thành một phần quen thuộc của đời sống học thuật.

Mặt khác, phát triển bền vững mới chỉ được đề cập ở mức độ hạn chế và chưa đồng bộ trong chương trình đào tạo. Nhiều sinh viên cho rằng nội dung này chỉ xuất hiện rời rạc hoặc mang tính ngẫu nhiên trong quá trình học tập. Mặc dù sinh viên nhìn nhận sự cần thiết của việc đưa giáo dục phát triển bền vững vào chương trình đào tạo, họ không ưu tiên các học phần bắt buộc mang tính lý thuyết, mà mong muốn được tiếp cận thông qua các khóa học linh hoạt, hội thảo chuyên đề, hoạt động tình nguyện và các trải nghiệm thực tiễn trong khuôn viên trường.

Ngoài ra, số lượng các môn học liên quan trực tiếp đến phát triển bền vững vẫn còn hạn chế, làm giảm khả năng hình thành nhận thức sâu và chuyển hóa thành hành vi bền vững. Điều này phần nào lý giải khoảng cách giữa các cam kết mạnh mẽ của sinh viên đối với bảo vệ môi trường trong tương lai và mức độ tham gia còn khiêm tốn vào các hoạt động bảo vệ môi trường ở hiện tại.

Hàm ý chính sách và giá trị ứng dụng thực tiễn

*Đối với các trường đại học ở ĐBSCL

Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở thực tiễn quan trọng để các trường đại học xây dựng hoặc điều chỉnh chiến lược phát triển bền vững theo hướng toàn diện, tích hợp các mục tiêu SDGs vào đào tạo, nghiên cứu, quản lý khuôn viên và hợp tác cộng đồng. Việc nắm bắt rõ nhận thức, thái độ và hành vi của sinh viên giúp nhà trường xác định đúng ưu tiên hành động, phù hợp với bối cảnh và nhu cầu thực tế của người học.

Trên cơ sở đó, các trường cần đẩy mạnh tích hợp phát triển bền vững vào chương trình đào tạo theo hướng linh hoạt và liên ngành, đồng thời mở rộng các hoạt động bền vững trong khuôn viên trường như phân loại rác, tiết kiệm năng lượng, giao thông xanh và các dự án do sinh viên khởi xướng. Việc tạo không gian để sinh viên tham gia, đóng góp ý kiến và trải nghiệm thực tiễn là điều kiện then chốt để chuyển hóa nhận thức thành hành vi bền vững lâu dài, đồng thời hình thành văn hóa bền vững trong toàn trường.

*Đối với các cơ quan quản lý giáo dục

Những phát hiện về nhận thức, thái độ và hành vi của sinh viên tại một khu vực chịu tác động mạnh của biến đổi khí hậu như Đồng bằng sông Cửu Long là cơ sở quan trọng để các cơ quan quản lý ban hành các định hướng và hướng dẫn phù hợp nhằm thúc đẩy giáo dục phát triển bền vững trong giáo dục đại học.

Bên cạnh đó, cần có cơ chế khuyến khích hợp tác liên trường, chia sẻ kinh nghiệm và thực hành tốt về tích hợp SDGs vào đào tạo, cũng như sử dụng kết quả nghiên cứu như một công cụ đánh giá hiệu quả của các chính sách và chương trình đã triển khai trong lĩnh vực này.

*Đối với các tổ chức xã hội và doanh nghiệp

Việc hiểu rõ mối quan tâm và mức độ sẵn sàng tham gia của sinh viên đối với phát triển bền vững giúp các tổ chức xã hội và doanh nghiệp thiết kế các chương trình hợp tác, tài trợ và đồng hành hiệu quả hơn với nhà trường. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp đánh giá tiềm năng của sinh viên như một lực lượng lao động có trách nhiệm xã hội, đồng thời mở ra cơ hội xây dựng hình ảnh thương hiệu gắn với các giá trị bền vững và gia tăng sự kết nối với thế hệ trẻ.

Sinh viên tại các trường đại học ở Đồng bằng sông Cửu Long đã hình thành nhận thức tích cực về phát triển bền vững, tuy nhiên việc chuyển hóa nhận thức thành hành vi bền vững thường xuyên vẫn còn hạn chế. Khoảng cách giữa cam kết, hiểu biết về SDGs và thực hành thực tế cho thấy nhu cầu cấp thiết phải đổi mới cách tiếp cận giáo dục phát triển bền vững theo hướng tích hợp và trải nghiệm. Việc xem sinh viên là chủ thể hành động và kiến tạo môi trường học tập thúc đẩy thực hành bền vững chính là chìa khóa để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển bền vững trong giáo dục đại học.

Xem toàn bộ bài nghiên cứu Phát triển bền vững ở các trường đại học Đồng bằng sông Cửu Long: Nhận thức, hành vi và động lực thúc đẩy từ sinh viên TẠI ĐÂY.

Nhóm tác giả: ThS. Nguyễn Ngọc Thọ, ThS. Nguyễn Hồng Nga, TS. Lâm Thị Trúc Linh – Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh

Đây là bài viết nằm trong chuỗi bài lan tỏa nghiên cứu và kiến thức ứng dụng với thông điệp “For a More Sustainable Mekong – Vì một Đồng bằng sông Cửu Long bền vững”, thuộc chương trình “Research Contribution For All – Nghiên Cứu Vì Cộng Đồng” do UEH thực hiện. UEH trân trọng kính mời Quý độc giả cùng đón xem bản tin UEH Research Insights tiếp theo.

Tin, ảnh: Tác giả, Phòng Tuyển sinh – Truyền thông UEH Mekong, Ban Truyền thông và Phát triển đối tác UEH

Giọng đọc: Thanh Kiều

Chu kỳ giảm giá của đồng USD?

TS. Đinh Thị Thu Hồng và nhóm nghiên cứu

26 Tháng Sáu, 2021

Việt Nam cần kịch bản cho thương mại tương lai

ThS. Tô Công Nguyên Bảo

26 Tháng Sáu, 2021

Hệ thống tiền tệ tiếp theo như thế nào?

TS. Lê Đạt Chí và nhóm nghiên cứu

26 Tháng Sáu, 2021

Chuyển đổi số trong khu vực công tại Việt Nam

Khoa Quản lý nhà nước

26 Tháng Sáu, 2021

Cần đưa giao dịch công nghệ lên sàn chứng khoán

Bộ Khoa học và Công nghệ

5 Tháng Sáu, 2021

Thiết kế đô thị: tầm nhìn vững chắc cho đô thị bền vững

Viện Đô thị thông minh và Quản lý

5 Tháng Sáu, 2021

Phục hồi du lịch và nỗ lực thoát khỏi vòng xoáy ảnh hưởng bởi Covid-19

Viện Đô thị thông minh và Quản lý

5 Tháng Sáu, 2021

2021 sẽ là năm khởi đầu của chu kỳ tăng trưởng mới

PGS.TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo

5 Tháng Sáu, 2021

Quỹ vaccine sẽ khả thi khi có người dân đóng góp

Phạm Khánh Nam, Việt Dũng

5 Tháng Sáu, 2021

Kích thích kinh tế, gia tăng vận tốc dòng tiền

Quách Doanh Nghiệp

5 Tháng Sáu, 2021

Đi tìm chiến lược hậu Covid-19 cho doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam

PGS TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo, ThS Lê Văn

5 Tháng Sáu, 2021

Insurtech – Cơ hội và thách thức cho Startup Việt

Ths. Lê Thị Hồng Hoa

5 Tháng Sáu, 2021