[Research contribution] Khung đánh giá năng lực lãnh đạo chuyển đổi số: Lấy con người làm trung tâm

1 Tháng Bảy, 2026

Từ khóa: Lãnh đạo chuyển đổi số, lấy con người làm trung tâm, năng lực số, an toàn tâm lý

Trong làn sóng chuyển đổi số hiện nay, vai trò của lãnh đạo không chỉ dừng lại ở việc ứng dụng công nghệ, mà còn cần hướng đến con người như trung tâm của quá trình đổi mới và thích ứng bền vững. Xuất phát từ thực tiễn đó, nhóm nghiên cứu thuộc UEH Mekong, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH), đã đề xuất khung đánh giá năng lực lãnh đạo chuyển đổi số theo hướng lấy con người làm trung tâm và tiến hành kiểm định thực nghiệm tại UEH Mekong. Kết quả cho thấy mô hình phù hợp với bối cảnh Việt Nam và có thể được sử dụng để đánh giá năng lực lãnh đạo chuyển đổi số trong tổ chức. Qua đó, các đơn vị có thể nhận diện những điểm mạnh, những khía cạnh cần cải thiện để nâng cao hiệu quả hoạt động, đồng thời tạo nền tảng cho các nghiên cứu chuyên sâu trong tương lai.

Bg 1499x600 (2)

Chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện của công nghệ

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, nhiều tổ chức dù đầu tư lớn vào công nghệ nhưng chưa chú trọng đúng mức đến yếu tố con người và vai trò của lãnh đạo trong việc dẫn dắt thay đổi. Phần lớn các mô hình hiện nay tập trung vào năng lực công nghệ và chiến lược, trong khi các yếu tố tâm lý như sự tin tưởng, gắn kết hay đặc biệt là an toàn tâm lý (psychological safety) vẫn chưa được tích hợp đầy đủ. Tại Việt Nam, các nghiên cứu về lãnh đạo chuyển đổi số còn hạn chế và thiếu các mô hình tiếp cận theo hướng lấy con người làm trung tâm (human-centered) cũng như các kiểm định thực nghiệm phù hợp với bối cảnh địa phương.

Xuất phát từ khoảng trống này, nhóm tác giả tiếp cận khung năng lực lãnh đạo chuyển đổi số do Trung tâm Đổi mới sáng tạo (Center for Creative Leadership) phối hợp cùng các nhà lãnh đạo số toàn cầu phát triển. Mô hình đánh giá năng lực lãnh đạo ở cấp độ cá nhân thông qua 9 tiêu chí thuộc 3 nhóm năng lực chính, trong đó “an toàn tâm lý” được xem là yếu tố trung tâm thúc đẩy đổi mới và thích ứng trong tổ chức.

Trên cơ sở đó, nghiên cứu phân tích các thành phần của khung năng lực, đồng thời triển khai nghiên cứu trường hợp điển hình tại UEH Mekong nhằm kiểm định mức độ phù hợp của mô hình trong bối cảnh Việt Nam và đề xuất các định hướng phát triển tiếp theo. Nghiên cứu không chỉ góp phần bổ sung cơ sở học thuật cho lĩnh vực lãnh đạo chuyển đổi số, mà còn mang ý nghĩa thực tiễn đối với doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách trong quá trình xây dựng môi trường làm việc linh hoạt, sáng tạo và phát triển bền vững trong kỷ nguyên công nghiệp 5.0.

Khung năng lực lãnh đạo chuyển đổi số lấy con người làm trung tâm

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng tổng hợp các lý thuyết về lãnh đạo chuyển đổi (transformational leadership), lãnh đạo chuyển đổi số và cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm (human-centered approach). Nhóm tác giả tiếp cận mô hình lãnh đạo chuyển đổi số lấy con người làm trung tâm do Trung tâm Đổi mới sáng tạo (Center for Creative Leadership) phối hợp cùng các nhà lãnh đạo số toàn cầu phát triển. Theo mô hình này, năng lực lãnh đạo chuyển đổi số được triển khai trên 5 cấp độ gồm: Lãnh đạo cấp cao (Senior leadership), Lãnh đạo cá nhân (Individual leadership), Lãnh đạo đội/nhóm (Team leadership), Lãnh đạo tổ chức (Organization leadership) và Lãnh đạo xã hội (Societal leadership). Trong đó, cấp độ lãnh đạo cá nhân được xem là nền tảng cốt lõi, bởi quá trình chuyển đổi số chỉ có thể lan tỏa hiệu quả khi mỗi cá nhân chủ động thích ứng, phát triển năng lực và sẵn sàng thay đổi.

Ở cấp độ cá nhân, khung đánh giá đề xuất 9 nhóm năng lực lãnh đạo chuyển đổi số, bao gồm: (1) Đánh giá thị trường/môi trường, (2) Tiếp cận và đánh giá năng lực số, (3) Đón nhận rủi ro có tính toán, (4) Giải quyết vấn đề một cách đổi mới và toàn diện có sự tham gia của mọi  người, (5) Sử dụng/khai thác dữ liệu để ra quyết định, (6) Tạo động lực cho hệ sinh thái hoạt động, (7) Trao quyền cho cá nhân/nhóm, (8) Kiên cường khi đối mặt với sự thay đổi, (9) Tự chuyển hóa bản thân.

Đặc biệt, yếu tố an toàn tâm lý (psychological safety) được đặt ở vị trí trung tâm của mô hình. Đây được xem là điều kiện quan trọng giúp các cá nhân sẵn sàng chia sẻ ý tưởng, chấp nhận thử nghiệm và tham gia tích cực vào quá trình đổi mới trong tổ chức.

Kiểm định thực nghiệm tại UEH Mekong

Kết quả phỏng vấn chuyên gia cho thấy khung đánh giá năng lực lãnh đạo chuyển đổi số lấy con người làm trung tâm có tính phù hợp và khả thi cao trong bối cảnh Việt Nam. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng quá trình triển khai cần bảo đảm sự cân bằng giữa tính cởi mở và hiệu quả quản trị. Việc khuyến khích đối thoại, lắng nghe đa chiều cần đi kèm văn hóa phản biện có trách nhiệm, dựa trên dữ liệu và định hướng chung của tổ chức.

Bên cạnh đó, nghiên cứu khảo sát 52 cán bộ, nhân viên tại UEH Mekong, tương đương khoảng 43% tổng số nhân sự của đơn vị. Kết quả cho thấy các tiêu chí trong khung năng lực đều được đánh giá ở mức tích cực, phản ánh sự đồng thuận rằng hoạt động lãnh đạo chuyển đổi số tại UEH Mekong đang theo định hướng lấy con người làm trung tâm.

Đặc biệt, nhiều nhân sự cho biết họ cảm thấy môi trường làm việc tại UEH Mekong có tính gắn kết cao và an toàn để chia sẻ ý kiến cá nhân. Đây được xem là biểu hiện rõ nét của yếu tố “an toàn tâm lý” – thành phần cốt lõi trong mô hình nghiên cứu. Tuy nhiên, khả năng thích ứng với biến động môi trường và tính linh hoạt trong triển khai thực tiễn vẫn còn dư địa để tiếp tục cải thiện.

Nhìn chung, nghiên cứu khẳng định khung năng lực lãnh đạo chuyển đổi số lấy con người làm trung tâm có thể áp dụng tại các tổ chức ở Việt Nam, đồng thời là cơ sở hỗ trợ hoạch định chiến lược chuyển đổi số và phát triển mô hình lãnh đạo đổi mới trong tương lai.

Hàm ý cho tổ chức trong bối cảnh chuyển đổi số

Từ kết quả nghiên cứu, nhóm tác giả đề xuất một số hàm ý quan trọng trong tổ chức, đặc biệt là trong lĩnh vực giáo dục và quản trị nguồn nhân lực:

Trước hết, khung đánh giá năng lực lãnh đạo chuyển đổi số lấy con người làm trung tâm có thể được sử dụng như công cụ giúp cá nhân tự đánh giá năng lực lãnh đạo số của bản thân, đồng thời hỗ trợ tổ chức nhìn nhận tổng thể mức độ triển khai lãnh đạo số trong nội bộ. Qua đó, ban lãnh đạo có thể xác định những điểm mạnh cần phát huy và các khía cạnh cần cải thiện để phù hợp với yêu cầu của kỷ nguyên số 5.0.

Bên cạnh đó, mô hình cũng cho phép tổ chức phân tích sự khác biệt trong đánh giá giữa các nhóm nhân sự theo vị trí công việc, thâm niên, giới tính hoặc phòng ban, giúp nhà quản trị không chỉ nắm bắt bức tranh chung mà còn hiểu rõ đặc điểm của từng nhóm nhân sự để xây dựng chính sách phát triển phù hợp hơn.

Ngoài giá trị thực tiễn, nghiên cứu mở ra nhiều hướng tiếp cận cho các nghiên cứu tiếp theo, như đánh giá tác động của năng lực lãnh đạo chuyển đổi số đến mức độ gắn kết, hiệu quả làm việc, sự hài lòng của nhân sự hay khả năng tăng trưởng bền vững của tổ chức. Qua đó cho thấy, trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm đang trở thành nền tảng quan trọng cho sự phát triển dài hạn của tổ chức.

Chính vì vậy, từ yêu cầu đổi mới phong cách lãnh đạo trong kỷ nguyên chuyển đổi số 5.0 và khoảng trống của các nghiên cứu hiện nay, nghiên cứu đã tiếp cận mô hình khái niệm cùng khung đánh giá năng lực lãnh đạo chuyển đổi số lấy con người làm trung tâm, đồng thời kiểm định mức độ phù hợp và tính khả thi khi triển khai tại Việt Nam. Kết quả cho thấy mô hình có thể áp dụng trong thực tiễn và tiếp tục điều chỉnh linh hoạt theo văn hóa tổ chức, qua đó giúp cân bằng giữa hiệu quả quản trị và giá trị con người trong quá trình chuyển đổi số.

Xem toàn bộ bài nghiên cứu Khung đánh giá năng lực lãnh đạo chuyển đổi số – lấy con người làm trung tâm TẠI ĐÂY

Nhóm tác giả: TS. Thái Kim Phụng, ThS. Lý Thị Diễm – Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH)

Đây là bài viết nằm trong chuỗi bài lan tỏa nghiên cứu và kiến thức ứng dụng với thông điệp “For a More Sustainable Mekong – Vì một Đồng bằng sông Cửu Long bền vững”, thuộc chương trình “Research Contribution For All – Nghiên Cứu Vì Cộng Đồng” do UEH thực hiện. UEH trân trọng kính mời Quý độc giả cùng đón xem bản tin UEH Research Insights tiếp theo.

Chân Trang (1)

Tin, ảnh: Tác giả, Phòng Tuyển sinh – Truyền thông UEH Mekong, Ban Truyền thông và Phát triển đối tác UEH

Giọng đọc: Thanh Kiều

abcd

18 Tháng Sáu, 2026

Chu kỳ giảm giá của đồng USD?

TS. Đinh Thị Thu Hồng và nhóm nghiên cứu

26 Tháng Sáu, 2021

Việt Nam cần kịch bản cho thương mại tương lai

ThS. Tô Công Nguyên Bảo

26 Tháng Sáu, 2021

Hệ thống tiền tệ tiếp theo như thế nào?

TS. Lê Đạt Chí và nhóm nghiên cứu

26 Tháng Sáu, 2021

Chuyển đổi số trong khu vực công tại Việt Nam

Khoa Quản lý nhà nước

26 Tháng Sáu, 2021

Cần đưa giao dịch công nghệ lên sàn chứng khoán

Bộ Khoa học và Công nghệ

5 Tháng Sáu, 2021

Thiết kế đô thị: tầm nhìn vững chắc cho đô thị bền vững

Viện Đô thị thông minh và Quản lý

5 Tháng Sáu, 2021

Phục hồi du lịch và nỗ lực thoát khỏi vòng xoáy ảnh hưởng bởi Covid-19

Viện Đô thị thông minh và Quản lý

5 Tháng Sáu, 2021

2021 sẽ là năm khởi đầu của chu kỳ tăng trưởng mới

PGS.TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo

5 Tháng Sáu, 2021

Quỹ vaccine sẽ khả thi khi có người dân đóng góp

Phạm Khánh Nam, Việt Dũng

5 Tháng Sáu, 2021

Kích thích kinh tế, gia tăng vận tốc dòng tiền

Quách Doanh Nghiệp

5 Tháng Sáu, 2021

Đi tìm chiến lược hậu Covid-19 cho doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam

PGS TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo, ThS Lê Văn

5 Tháng Sáu, 2021

Insurtech – Cơ hội và thách thức cho Startup Việt

Ths. Lê Thị Hồng Hoa

5 Tháng Sáu, 2021