[Research Contribution] Quản lý rủi ro: Chìa khóa nâng cao hiệu suất chuỗi cung ứng trong bối cảnh bất ổn toàn cầu

13 Tháng Tư, 2026

Từ khóa: Quản lý rủi ro chuỗi cung ứng, hiệu suất chuỗi cung ứng, chuỗi cung ứng toàn cầu, tính linh hoạt và khả năng thích ứng, hợp tác và chia sẻ thông tin

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng đối mặt với nhiều bất ổn, từ xung đột địa chính trị đến gián đoạn hậu đại dịch, năng lực quản lý rủi ro đang trở thành yếu tố quyết định hiệu suất vận hành của doanh nghiệp. Nghiên cứu của nhóm tác giả từ Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH), sử dụng mô hình PLS-SEM với dữ liệu tại Việt Nam, cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho thấy quản lý rủi ro không chỉ giúp giảm thiểu gián đoạn mà còn trực tiếp nâng cao hiệu suất chuỗi cung ứng. Nghiên cứu còn làm rõ vai trò trung tâm của việc chia sẻ thông tin và hợp tác giữa các đối tác trong việc tăng khả năng phản ứng, cải thiện tính linh hoạt và giảm xáo trộn nội bộ. Kết quả này mang lại hàm ý quan trọng rằng quản lý rủi ro không nên chỉ được xem là công cụ phòng vệ, mà cần được định vị như một năng lực chiến lược giúp doanh nghiệp nâng cao lợi thế cạnh tranh trong môi trường bất định.

Chuỗi cung ứng toàn cầu: Cơ hội đi kèm thách thức

Toàn cầu hóa đã giúp các doanh nghiệp tối ưu chi phí, mở rộng thị trường và tiếp cận nguồn lực hiệu quả hơn, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng đáng kể mức độ phức tạp và rủi ro trong chuỗi cung ứng. Các yếu tố như biến động tỷ giá, bất ổn chính trị, lạm phát hay sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các đối tác có thể gây gián đoạn hoạt động và làm suy giảm hiệu suất. Những sự kiện gần đây như xung đột Nga – Ukraine, căng thẳng thương mại Mỹ – Trung hay bất ổn tại Trung Đông đã minh chứng rõ nét cho tính dễ tổn thương này. Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu về quản lý rủi ro trong chuỗi cung ứng, phần lớn chỉ tập trung vào các khía cạnh riêng lẻ như logistics hay vận hành, trong khi mối quan hệ trực tiếp giữa quản lý rủi ro và hiệu suất tổng thể của chuỗi cung ứng, đặc biệt tại các nền kinh tế mới nổi như Việt Nam, vẫn chưa được khai thác đầy đủ. 

Chính khoảng trống này đặt ra câu hỏi quan trọng: liệu các thực hành quản lý rủi ro có thực sự giúp cải thiện hiệu suất chuỗi cung ứng?

Quản lý rủi ro và hiệu suất chuỗi cung ứng: Bằng chứng thực nghiệm và hàm ý quản trị

Nghiên cứu sử dụng mô hình PLS-SEM để phân tích dữ liệu thực nghiệm tại Việt Nam, kết quả cho thấy quản lý rủi ro có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến hiệu suất chuỗi cung ứng

Cụ thể, các doanh nghiệp triển khai hiệu quả quản lý rủi ro có khả năng phát hiện sớm các gián đoạn tiềm ẩn, từ đó phản ứng nhanh hơn và giảm thiểu tổn thất trong vận hành. Đặc biệt, việc tăng cường chia sẻ thông tin theo thời gian thực và thúc đẩy hợp tác giữa các bên trong chuỗi cung ứng giúp giảm thiểu sự bất cân xứng thông tin – nguyên nhân chính dẫn đến hiệu ứng bullwhip (hiệu ứng “cái roi da”), trong đó những biến động nhỏ về nhu cầu ở phía khách hàng bị khuếch đại dần khi lan ngược về phía nhà cung cấp, gây ra sai lệch lớn trong dự báo, tồn kho dư thừa hoặc thiếu hụt, và làm gia tăng chi phí vận hành. Bằng cách hạn chế hiệu ứng này, doanh nghiệp có thể nâng cao độ chính xác trong lập kế hoạch, tối ưu tồn kho và cải thiện hiệu suất tổng thể của chuỗi cung ứng.

Dưới góc độ lý thuyết, kết quả này củng cố quan điểm của lý thuyết xử lý thông tin khi cho rằng năng lực thu thập và xử lý dữ liệu kịp thời là yếu tố cốt lõi để giảm bất định. Đồng thời, tiếp cận dựa trên nguồn lực của các bên liên quan cũng được thể hiện rõ khi việc cân bằng lợi ích và tăng cường liên kết giữa khách hàng, nhà cung cấp và doanh nghiệp giúp tối ưu hiệu suất toàn chuỗi. Điều này cho thấy quản lý rủi ro không hoạt động độc lập mà gắn chặt với năng lực phối hợp và chia sẻ thông tin trong hệ sinh thái chuỗi cung ứng.

Nâng cao năng lực thích ứng trong chuỗi cung ứng hiện đại

Quản lý rủi ro là một lĩnh vực rộng, trong khi nghiên cứu này mới chỉ tập trung vào các khía cạnh như nhận diện rủi ro, chia sẻ thông tin và hợp tác giữa các bên trong chuỗi cung ứng, mà chưa xem xét sâu các loại rủi ro cụ thể như rủi ro môi trường, đại dịch hay địa chính trị. Trong thời gian tới, các nghiên cứu có thể mở rộng theo các hướng này, đồng thời thực hiện so sánh đa quốc gia để cung cấp cái nhìn toàn diện hơn. Trong bối cảnh nhiều bất định, quản lý rủi ro không chỉ giúp doanh nghiệp ứng phó hiệu quả với các gián đoạn mà còn đóng vai trò như một năng lực cốt lõi, góp phần nâng cao hiệu suất, tăng tính linh hoạt và tạo lợi thế cạnh tranh bền vững trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tác giả: TS. Dương Ngọc Hồng- Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh

Đây là bài viết nằm trong chuỗi bài lan tỏa nghiên cứu và kiến thức ứng dụng với thông điệp “Research Contribution For All – Nghiên Cứu Vì Cộng Đồng” do UEH phối hợp cùng Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa thực hiện nhằm mục tiêu đồng hành cùng sự phát triển bền vững của tỉnh Khánh Hòa. UEH trân trọng kính mời Quý độc giả cùng đón xem bản tin Tri thức khoa học tiếp theo.

Chân Trang (1)

Tin, ảnh: Tác giả, Ban Truyền thông và Phát triển đối tác UEH

Giọng đọc: Thanh Kiều

Chu kỳ giảm giá của đồng USD?

TS. Đinh Thị Thu Hồng và nhóm nghiên cứu

26 Tháng Sáu, 2021

Việt Nam cần kịch bản cho thương mại tương lai

ThS. Tô Công Nguyên Bảo

26 Tháng Sáu, 2021

Hệ thống tiền tệ tiếp theo như thế nào?

TS. Lê Đạt Chí và nhóm nghiên cứu

26 Tháng Sáu, 2021

Chuyển đổi số trong khu vực công tại Việt Nam

Khoa Quản lý nhà nước

26 Tháng Sáu, 2021

Cần đưa giao dịch công nghệ lên sàn chứng khoán

Bộ Khoa học và Công nghệ

5 Tháng Sáu, 2021

Thiết kế đô thị: tầm nhìn vững chắc cho đô thị bền vững

Viện Đô thị thông minh và Quản lý

5 Tháng Sáu, 2021

Phục hồi du lịch và nỗ lực thoát khỏi vòng xoáy ảnh hưởng bởi Covid-19

Viện Đô thị thông minh và Quản lý

5 Tháng Sáu, 2021

2021 sẽ là năm khởi đầu của chu kỳ tăng trưởng mới

PGS.TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo

5 Tháng Sáu, 2021

Quỹ vaccine sẽ khả thi khi có người dân đóng góp

Phạm Khánh Nam, Việt Dũng

5 Tháng Sáu, 2021

Kích thích kinh tế, gia tăng vận tốc dòng tiền

Quách Doanh Nghiệp

5 Tháng Sáu, 2021

Đi tìm chiến lược hậu Covid-19 cho doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam

PGS TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo, ThS Lê Văn

5 Tháng Sáu, 2021

Insurtech – Cơ hội và thách thức cho Startup Việt

Ths. Lê Thị Hồng Hoa

5 Tháng Sáu, 2021