[Research Contribution] Các giải pháp truyền thông thúc đẩy sự tham gia của người dân trong giải quyết vấn đề đô thị: Trường hợp các chung cư cổ tại TP.HCM
7 Tháng Tám, 2025
Từ khóa: quản lý đô thị, chung cư cổ, sự tham gia cộng đồng, truyền thông đô thị
Trong bối cảnh nhiều chung cư cổ tại TP.HCM đang xuống cấp, đối mặt với các vấn đề về an toàn, hạ tầng và chất lượng sống, sự tham gia thực chất của người dân ngày càng được xem là yếu tố then chốt trong quản lý và tái thiết đô thị. Từ góc nhìn truyền thông đô thị, nghiên cứu của nhóm tác giả thuộc Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) tập trung phân tích vai trò của truyền thông trong việc nâng cao nhận thức, thúc đẩy tương tác và huy động cộng đồng cư dân cùng tham gia giải quyết các vấn đề tại các chung cư cổ. Trên cơ sở khảo sát thực trạng và phương pháp nghiên cứu định tính, bài viết đề xuất hệ thống giải pháp truyền thông nhằm tăng cường sự tham gia của người dân, qua đó cải thiện quản lý đô thị và nâng cao chất lượng sống.
Thực trạng các chung cư cổ tại TP.HCM
Các chung cư như Lý Tự Trọng (quận 1 cũ), Nguyễn Huệ, Tôn Thất Đạm hay Nguyễn Trãi là những công trình có tuổi đời từ 50 đến hơn 100 năm, mang giá trị lịch sử và văn hóa đặc trưng của đô thị TP.HCM. Tuy nhiên, phần lớn các khu này hiện tồn tại trong trạng thái “lai ghép” giữa không gian ở và kinh doanh, với mật độ cư dân giảm dần, thay vào đó là các hoạt động thương mại, dịch vụ.
Khảo sát thực tế cho thấy ba nhóm vấn đề chính:
(1) Cơ sở vật chất xuống cấp: thiếu ánh sáng tại khu vực chung, hệ thống điện chằng chịt tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ, tường nứt ảnh hưởng kết cấu, thang máy cũ và nhỏ, không gian sinh hoạt bị chiếm dụng (phơi đồ, để vật dụng), làm giảm tính thẩm mỹ và an toàn.
(2) Môi trường sống và cộng đồng: chất lượng sống chưa cao, không gian thiếu sức sống, mối quan hệ cư dân lỏng lẻo, thiếu sự kết nối và tinh thần cộng đồng. Nhiều cư dân không có cảm giác gắn bó hay tự hào với nơi ở.
(3) Truyền thông và hình ảnh: các chung cư cổ chưa được định vị thương hiệu rõ ràng, thiếu câu chuyện văn hóa – lịch sử để lan tỏa giá trị. Hình ảnh truyền thông rời rạc khiến các khu vực này chưa thu hút được khách tham quan và nguồn lực xã hội.
Những hạn chế này không chỉ ảnh hưởng đến đời sống cư dân mà còn làm suy giảm tiềm năng kinh tế – văn hóa của các khu chung cư trong cấu trúc đô thị trung tâm.
Ý nghĩa kinh tế – xã hội của việc cải thiện
Kết quả phỏng vấn sâu cho thấy, nếu các vấn đề trên được giải quyết hiệu quả, các chung cư cổ có thể trở thành không gian sống – văn hóa – thương mại hấp dẫn. Việc cải thiện hạ tầng và môi trường sống sẽ nâng cao chất lượng đời sống cư dân, đồng thời mở ra cơ hội thu hút du khách, phát triển kinh doanh và gia tăng giá trị kinh tế.
Quan trọng hơn, khi người dân tham gia vào quá trình cải tạo và truyền thông, họ không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn trở thành chủ thể kiến tạo không gian sống, từ đó củng cố tinh thần cộng đồng và bản sắc đô thị.
Định hướng tái thiết gắn với cộng đồng
Dù nghiên cứu tập trung vào giải pháp truyền thông, việc tái thiết không gian vẫn đóng vai trò nền tảng để kích hoạt sự tham gia của cư dân. Một số định hướng bao gồm:
- Tái chức năng không gian: chuyển đổi linh hoạt các khu vực không còn phù hợp thành không gian cộng đồng, thương mại sáng tạo hoặc dịch vụ đô thị.
- Cải tạo hạ tầng: nâng cấp hệ thống điện, nước, chiếu sáng, thang máy nhằm đảm bảo an toàn và tiện nghi.
- Thiết kế xanh và bền vững: tăng cường cây xanh, tối ưu năng lượng, cải thiện môi trường sống.
- Tạo không gian cộng đồng: phát triển khu sinh hoạt chung, sân chơi, bảng tin cư dân để tăng kết nối xã hội.
- Khai thác giá trị văn hóa: tích hợp yếu tố lịch sử, nghệ thuật và bản sắc địa phương vào thiết kế.
Quan trọng hơn, toàn bộ quá trình này cần có sự tham gia của cư dân – từ đóng góp ý tưởng đến đồng thực hiện – nhằm tạo cảm giác sở hữu và gắn kết lâu dài.
Giải pháp truyền thông thúc đẩy sự tham gia cộng đồng
Truyền thông được xem là “đòn bẩy mềm” giúp kích hoạt nhận thức và hành động của cư dân. Nghiên cứu đề xuất một số nhóm giải pháp trọng tâm:
Thứ nhất, thành lập tổ truyền thông (marcom) cộng đồng
Mỗi chung cư cần một nhóm truyền thông gồm cư dân tích cực và chuyên gia hỗ trợ. Nhóm này chịu trách nhiệm xây dựng chiến lược, triển khai hoạt động truyền thông và kết nối các bên liên quan. Việc huy động nguồn lực tài chính nhỏ từ cư dân giúp tăng tính chủ động và đồng sở hữu.
Thứ hai, xây dựng chương trình truyền thông tích hợp
Một kế hoạch truyền thông tổng thể cần xác định rõ mục tiêu, thông điệp, đối tượng và lộ trình triển khai. Các hoạt động bao gồm:
- Truyền thông nội bộ (gắn kết cư dân)
- Truyền thông đối ngoại (quảng bá hình ảnh)
- Sản xuất nội dung số (video, hình ảnh, câu chuyện)
- Hoạt động cộng đồng và sự kiện
Sự tham gia của cư dân trong quá trình đồng sáng tạo nội dung là yếu tố then chốt tạo nên tính chân thực và lan tỏa.
Thứ ba, định vị và xây dựng thương hiệu chung cư
Mỗi chung cư cần một định vị riêng dựa trên giá trị lịch sử và đặc trưng không gian:
- Lý Tự Trọng: không gian hoài niệm Sài Gòn xưa
- Nguyễn Huệ: điểm giao thoa văn hóa – thương mại – sáng tạo
- Tôn Thất Đạm, Nguyễn Trãi: không gian sống chất lượng, gắn kết cộng đồng
Việc định vị này cần được thể hiện nhất quán qua thiết kế không gian và hoạt động truyền thông.
Thứ tư, phát triển hệ thống kênh truyền thông
Cần kết hợp đa kênh để tăng hiệu quả tiếp cận:
- Kênh nội bộ: bảng tin, nhóm Zalo, hoạt động offline
- Kênh số: Facebook, Instagram… để kể câu chuyện, giới thiệu lịch sử và hoạt động
- Nội dung do người dân tạo (user-generated content) nhằm tăng tính lan tỏa
Thứ năm, tổ chức hoạt động PR và sự kiện
Các chương trình như triển lãm, tour trải nghiệm, sự kiện văn hóa – nghệ thuật có thể thu hút công chúng và truyền thông. Cư dân đóng vai trò “đại sứ”, trực tiếp kể câu chuyện về nơi mình sống, qua đó gia tăng tính kết nối và tự hào cộng đồng.
Kết luận
Các chung cư cổ tại TP.HCM không chỉ là không gian ở mà còn là di sản đô thị chứa đựng giá trị lịch sử, văn hóa và kinh tế. Việc giải quyết các vấn đề hiện hữu đòi hỏi cách tiếp cận tổng thể, trong đó truyền thông đóng vai trò quan trọng trong việc khơi dậy nhận thức và thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng.
Khi người dân được trao quyền và trở thành trung tâm của quá trình cải tạo – truyền thông, các chung cư cổ có thể chuyển mình thành những không gian sống đáng giá, đồng thời góp phần vào phát triển đô thị bền vững. Nghiên cứu cung cấp cơ sở thực tiễn để triển khai các mô hình truyền thông cộng đồng, hướng đến mục tiêu không chỉ cải thiện chất lượng sống mà còn tái sinh giá trị đô thị trong bối cảnh hiện đại.
Tác giả: ThS. Trần Lê Quỳnh Anh, PGS.TS. Trịnh Thùy Anh – Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
Đây là bài viết nằm trong Chuỗi bài lan tỏa nghiên cứu và kiến thức ứng dụng từ UEH với thông điệp “Research Contribution For All – Nghiên Cứu Vì Cộng Đồng”, UEH trân trọng kính mời Quý độc giả cùng đón xem bản tin UEH Research Insights tiếp theo.
Tin, ảnh: Tác giả, Ban Truyền thông và Phát triển đối tác UEH
[Unbox Glo-cal Program] Vi vu Đông Nam Á cùng Chương trình Cử nhân ASIA Co-op
20 Tháng Mười Hai, 2025
[Research Contribution] Đồng đổi mới sáng tạo cho nền kinh tế đại dương bền vững
12 Tháng Mười Hai, 2025
[Research Contribution] Khám phá sự đối lập giữa nghiện thương hiệu và tình yêu thương hiệu
24 Tháng Mười Một, 2025
[Research Contribution] Phát triển bền vững – Góc nhìn đa chiều về hạnh phúc
8 Tháng Mười, 2025
[Research Contribution] Những góc nhìn mới về tương lai của thế giới ảo
16 Tháng Sáu, 2025
[Podcast] Góp ý giải pháp phát triển giáo dục Đại học
5 Tháng Hai, 2025
[Podcast] Các yếu tố ảnh hưởng đến động lực học tập của sinh viên
22 Tháng Một, 2025
[Podcast] “Mô hình Campus thích ứng – Giải pháp dành cho Mekong bền vững”
13 Tháng Một, 2025
[Podcast] Đào tạo nhân lực Mekong tương lai: Trao quyền hành động bền vững
30 Tháng Mười Hai, 2024
[Podcast] Dự án Phát triển khung công bằng giao thoa nhằm khuyến khích khả năng đi bộ
30 Tháng Mười Hai, 2024
[Podcast] Chiến lược thiết kế hậu kỹ thuật số trong nghệ thuật truyền thông
27 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Đồng sáng tạo và xây dựng cộng đồng ArtTech hướng tới tương lai bền vững
26 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Quản trị công nghệ trong kỷ nguyên 4.0: Tổng quan và nhu cầu thị trường
21 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Công nghệ thông tin – truyền thông và sự ổn định của hệ thống ngân hàng
21 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Vai trò của chính sách vĩ mô thận trọng đối với tăng trưởng tín dụng tại Việt Nam
21 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Đề xuất hoàn thiện pháp luật về hoạt động môi giới chứng khoán tại Việt Nam
21 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] NFTs – Cuộc cách mạng nghệ thuật hay cơn sốt nhất thời?
18 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] CareFeeder – Giải pháp công nghệ hỗ trợ người già và bệnh nhân Parkinson tự ăn uống
11 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Ứng dụng học máy trong phân tích dữ liệu quản trị nguồn nhân lực
11 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Nghệ thuật dân gian thời 4.0: Múa rối nước tự động dựa trên nền tảng robot
7 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Bứt phá hiệu suất sáng tạo nhân viên nhờ phản hồi mang tính phát triển
7 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Giải pháp MPIA: Lối thoát tạm thời cho cuộc khủng hoảng thương mại quốc tế?
7 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] “Căn bệnh Hà Lan” trong việc nhận kiều hối và trường hợp Việt Nam
31 Tháng Mười, 2024
[Podcast] Giải pháp nâng cao hoạt động vận động cho sinh viên
9 Tháng Tám, 2024
[Podcast] Phong Cách Lãnh Đạo Đạo Đức Và Hành Vi Ngoài Vai Trò Của Công Chức
29 Tháng Bảy, 2024
[Podcast] Định Hình Chiến Lược Phát Triển Toàn Diện, Bền Vững Cho Đất Nước
25 Tháng Bảy, 2024
[Podcast] Mô Hình Đại Học Bền Vững Dành Cho Các Thị Trường Mới Nổi
19 Tháng Bảy, 2024
[Podcast] Những Tiếp Cận Mới Nhất Dành Cho Các Đại Học Bền Vững
11 Tháng Bảy, 2024
[Podcast] Tác Động Của Nguồn Nhân Lực Xanh Đến Các Mục Tiêu Về Môi Trường
24 Tháng Năm, 2024
Kinh Tế Xã Hội Và Sự Phát Thải CO2 Ở Việt Nam Giai Đoạn 1990 – 2018
23 Tháng Năm, 2024
Pháp Luật Dữ Liệu – Kỳ 1: Cần Một Cách Tiếp Cận Mới
15 Tháng Năm, 2024
[Podcast] Pháp Luật Dữ Liệu – Kỳ 1: Cần Một Cách Tiếp Cận Mới
14 Tháng Năm, 2024
Đánh Giá Quảng Cáo Trên Nền Tảng Tiktok
8 Tháng Năm, 2024
[Podcast] Đánh Giá Quảng Cáo Trên Nền Tảng Tiktok
7 Tháng Năm, 2024
[podcast] Phản Ứng Của Chính Sách Xã Hội Đối Với Đại Dịch Covid-19 Ở Một Số Quốc Gia (Kỳ 1)
8 Tháng Mười Hai, 2023
Promoting Learner Autonomy in English Language Learning (Part 2)
28 Tháng Mười Một, 2023
[Podcast] Ngoại giao kinh tế Việt Nam trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế
10 Tháng Mười Một, 2023
ArtTech and sustainable development
27 Tháng Mười, 2023
Cộng đồng ArtTech đầu tiên tại Việt Nam – Một năm nhìn lại
9 Tháng Mười, 2023
ArtTech – Một xu hướng tương lai
5 Tháng Mười, 2023
ArtTech và phát triển bền vững
3 Tháng Mười, 2023
[Podcast] Máy Tính Và Công Nghệ “Không Đi Một Mình” – Phần 4
24 Tháng Bảy, 2023
[Podcast] Tác Động Của Đồng Tiền Kỹ Thuật Số Đến Tỷ Giá Hối Đoái
14 Tháng Mười Một, 2022
[Podcast] Chuyển Đổi Số Trong Ngành Du Lịch Việt Nam
5 Tháng Năm, 2022
[Podcast] Chuyển Đổi Số Trong Lĩnh Vực Y Tế Ở Việt Nam
25 Tháng Ba, 2022
[Podcast] Phân Tích Dữ Liệu Con Người Tại Việt Nam
18 Tháng Ba, 2022
[Podcast] Chuyển Đổi Số Trong Nông Nghiệp Ở Việt Nam
11 Tháng Ba, 2022
[Podcast] Mô Hình Kinh Tế Chia sẻ: Các Vấn Đề Quản Lý Ở Việt Nam
21 Tháng Một, 2022
[Podcast] Nâng Cao Trải Nghiệm Khách Hàng Trực Tuyến Trong Ngành Du Lịch
15 Tháng Một, 2022
[Podcast] Chính Sách Lao Động Việc Làm Cho TP. HCM Trong Giai Đoạn Sau Giãn Cách
28 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Xây Dựng Thị Trường Chứng Khoán Phi Tập Trung Dựa Trên Công Nghệ Blockchain
24 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Học Tập Suốt Đời Trong Thế Giới Số: Góc Nhìn Từ Nghề Nghiệp Kế Toán, Kiểm toán
21 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Học Tập Suốt Đời Tại UEH: Hướng Đến Đại Học Bền Vững
14 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Xu Hướng Kinh Doanh Bán Lẻ Trực Tuyến Thời Kỳ Covid
10 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Big Data Cho Mục Tiêu Phát Triển Bền Vững: Kinh Nghiệm Quốc Tế
7 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Cải Cách Luật Đất Đai Để Thúc Đẩy Phát Triển Kinh Tế
2 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Cuộc Cách Mạng Trong Kinh Tế Học Thực Nghiệm
30 Tháng Mười Một, 2021
[Podcast] Chỉ Số Giá Tiêu Dùng Từ Góc Nhìn Khai Thác Dữ Liệu Lớn (Big Data)
17 Tháng Mười Một, 2021
[Podcast] Toàn Cảnh Tiền Tệ Kỹ Thuật Số – Phần 5 : Tiền Ổn Định Tư Nhân Diem
5 Tháng Mười Một, 2021
Đứt gãy chuỗi cung ứng vùng trọng điểm phía Nam: 8 giải pháp
20 Tháng Mười, 2021
[Podcast]Toàn Cảnh Tiền Tệ Kỹ Thuật Số – Phần 2: Những Cột Mốc Phát Triển
19 Tháng Mười, 2021
[Podcast] Toàn cảnh tiền tệ kỹ thuật số – Phần 1: Xu thế của thời đại
15 Tháng Mười, 2021
NGÂN HÀNG BẮT TAY FINTECH (Phần 3): Các Giải Pháp Hỗ Trợ
8 Tháng Mười, 2021
UEH chủ trì thành công Hội thảo ICBF 2021
7 Tháng Mười, 2021
GRSD 2021- Hội thảo khoa học “Tăng trưởng xanh và phát triển bền vững”
6 Tháng Mười, 2021
NGÂN HÀNG BẮT TAY FINTECH (phần 2): Chọn đối tác theo tiêu chí nào?
4 Tháng Mười, 2021
‘Đổi mới giáo dục nghề nghiệp là động cơ tăng trưởng kinh tế’
30 Tháng Chín, 2021
Giải pháp “mở cửa” an toàn với các khu công nghiệp tại TP Hồ Chí Minh
27 Tháng Chín, 2021
Khi cuộc sống “bình thường mới”, nơi ở cho người lao động cần được quan tâm
9 Tháng Chín, 2021
Hướng phát triển mô hình đào tạo luân phiên (Dual Education) tại Việt Nam
6 Tháng Chín, 2021
Webinar: Tương lai ngành Thẩm định giá trong thập niên mới
17 Tháng Tám, 2021
Hãy là người dùng thông minh khi đón nhận và chia sẻ thông tin
9 Tháng Tám, 2021
Webinar: An toàn thông tin kế toán trong kỷ nguyên số
3 Tháng Tám, 2021
Có nên đưa lãi suất tiền gửi VND về 0 phần trăm?
20 Tháng Bảy, 2021
Chu kỳ giảm giá của đồng USD?
TS. Đinh Thị Thu Hồng và nhóm nghiên cứu
26 Tháng Sáu, 2021
Việt Nam cần kịch bản cho thương mại tương lai
ThS. Tô Công Nguyên Bảo
26 Tháng Sáu, 2021
Hệ thống tiền tệ tiếp theo như thế nào?
TS. Lê Đạt Chí và nhóm nghiên cứu
26 Tháng Sáu, 2021
Chuyển đổi số trong trường đại học: Dạy học trực tuyến sẽ trở thành xu hướng tất yếu
GS.TS. Nguyễn Trọng Hoài
26 Tháng Sáu, 2021
Tiền số ngân hàng Trung ương – Vận hành và thử nghiệm
Châu Văn Thành
26 Tháng Sáu, 2021
Chuyển đổi số trong khu vực công tại Việt Nam
Khoa Quản lý nhà nước
26 Tháng Sáu, 2021
“Cấp cứu” doanh nghiệp trước làn sóng COVID-19 thứ 4
23 Tháng Sáu, 2021
Chuyên gia UEH: Việt Nam nên kết hợp tiêm vaccine miễn phí và dịch vụ
23 Tháng Sáu, 2021
Hội thảo khoa học về Thị trường bảo hiểm Việt Nam (Conference on Vietnam’s Insurance Industry – CVII)
Khoa Toán – Thống Kê
7 Tháng Sáu, 2021
Muốn có trung tâm tài chính phải có chiến lược thích ứng
Khoa Tài chính
5 Tháng Sáu, 2021
Cần đưa giao dịch công nghệ lên sàn chứng khoán
Bộ Khoa học và Công nghệ
5 Tháng Sáu, 2021
Sự hữu ích của Lý thuyết trò chơi: Thảo luận về giải Nobel Kinh tế năm 2020
JABES
5 Tháng Sáu, 2021
Đoán định tư pháp: Xu thế mới trong hành nghề Luật
Khoa Luật
5 Tháng Sáu, 2021
Thiết kế đô thị: tầm nhìn vững chắc cho đô thị bền vững
Viện Đô thị thông minh và Quản lý
5 Tháng Sáu, 2021
Phục hồi du lịch và nỗ lực thoát khỏi vòng xoáy ảnh hưởng bởi Covid-19
Viện Đô thị thông minh và Quản lý
5 Tháng Sáu, 2021
Nghiên cứu Kinh tế học lao động trong sự biến động của thế giới
JABES
5 Tháng Sáu, 2021
Kết hợp Nghệ thuật và Công nghệ hướng đến Thành phố thông minh đáng sống
Viện Đô thị thông minh và Quản lý
5 Tháng Sáu, 2021
Chuỗi bài “The Basics of B2B”: Thị trường việc làm rộng mở nhiều sinh viên chuyên ngành Marketing đang bỏ quên
TS. Đinh Tiên Minh
5 Tháng Sáu, 2021
Môi trường không phải để nhà đầu tư xài miễn phí!
TS. Phạm Khánh Nam
5 Tháng Sáu, 2021
2021 sẽ là năm khởi đầu của chu kỳ tăng trưởng mới
PGS.TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo
5 Tháng Sáu, 2021
Quỹ vaccine sẽ khả thi khi có người dân đóng góp
Phạm Khánh Nam, Việt Dũng
5 Tháng Sáu, 2021
Kích thích kinh tế, gia tăng vận tốc dòng tiền
Quách Doanh Nghiệp
5 Tháng Sáu, 2021
Đi tìm chiến lược hậu Covid-19 cho doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam
PGS TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo, ThS Lê Văn
5 Tháng Sáu, 2021
Insurtech – Cơ hội và thách thức cho Startup Việt
Ths. Lê Thị Hồng Hoa
5 Tháng Sáu, 2021
