[Research Contribution] Người dùng xanh có đang rời xa ứng dụng gọi xe?

11 Tháng Tám, 2026

Từ khóa: Kinh tế chia sẻ, gọi xe công nghệ, hành vi người dùng, phát triển bền vững, tiêu dùng xanh, gọi xe công nghệ, lòng trung thành khách hàng, ESG, chuyển đổi xanh

Người dùng càng quan tâm đến môi trường lại càng hạn chế sử dụng dịch vụ gọi xe công nghệ. Nghịch lý tưởng chừng vô lý này vừa được một nghiên cứu quốc tế công bố vào năm 2026, mở ra góc nhìn mới về “khoảng cách giữa thái độ và hành vi” trong nền kinh tế chia sẻ. Khi phát triển bền vững trở thành ưu tiên toàn cầu, bài toán giữ chân khách hàng giờ đây không còn chỉ nằm ở câu chuyện giá rẻ hay tiện lợi.

Thumb Lớn (1)

Từ câu chuyện của người trẻ đô thị…

Mỗi sáng, Minh Anh (26 tuổi, TP.HCM) đều có một thói quen quen thuộc: mở điện thoại, so sánh giá giữa hai ứng dụng gọi xe để đặt một chuyến đến văn phòng. Thói quen này lặp lại vào buổi trưa khi gọi đồ ăn, và buổi tối khi đi gặp gỡ bạn bè. Đối với những người trẻ sống ở đô thị như Minh Anh, các nền tảng công nghệ đã từng là một phần không thể thiếu để tối ưu hóa cuộc sống bận rộn.

Tuy nhiên, vài tháng trở lại đây, khi các thảo luận về phát thải carbon và ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn trở nên đáng báo động hơn bao giờ hết, hành vi của Minh Anh bắt đầu dịch chuyển. Cô đắn đo nhiều hơn trước mỗi cú chạm màn hình. Minh Anh bắt đầu chọn đi bộ cho những quãng đường ngắn dưới 2km và chủ động dậy sớm để đón xe buýt điện cho lộ trình đi làm cố định.

Thay đổi của Minh Anh không phải là một hiện tượng cá biệt, mà là minh chứng rõ nét cho một xu hướng tiêu dùng mới đang âm thầm diễn ra.

Trong nhiều năm, các nền tảng gọi xe công nghệ phát triển thần tốc dựa trên ba lợi thế cốt lõi: nhanh hơn, tiện hơn và rẻ hơn. Tuy nhiên, khi nền kinh tế chia sẻ bước sang giai đoạn trưởng thành, câu hỏi sống còn đối với các nhà quản trị không còn là “làm sao để người dùng tải ứng dụng”, mà là “điều gì khiến họ tiếp tục ở lại”. Đây cũng chính là vấn đề trung tâm của nghiên cứu “What keeps users loyal to ride-hailing? Insights from the sharing economy” được công bố trên Journal of Hospitality and Tourism Technology năm 2026. Nghiên cứu này tập trung phân tích các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến lòng trung thành của người dùng, bao gồm: nhận thức môi trường, tính đổi mới cá nhân, giá trị cảm nhận và cảm giác an toàn khi sử dụng dịch vụ.

… Đến phát hiện về một nghịch lý đầy thú vị

Kết quả phân tích từ nghiên cứu mang lại một tin vui cho các nhà làm marketing: tất cả các yếu tố trên đều thúc đẩy hành vi truyền miệng tích cực (word-of-mouth – WOM). Điều này có nghĩa là người dùng luôn sẵn sàng giới thiệu dịch vụ cho bạn bè, người thân nếu họ cảm thấy ứng dụng đó an toàn, tiện ích, hiện đại và có mức giá xứng đáng.

Tuy nhiên, điểm bất ngờ và đáng chú ý nhất lại nằm ở yếu tố nhận thức môi trường. Số liệu thực tế chỉ ra một nghịch lý: Những người có ý thức bảo vệ môi trường cao lại chính là nhóm có xu hướng hạn chế sử dụng dịch vụ cho bản thân, dù họ vẫn đánh giá tích cực và nhiệt tình giới thiệu ứng dụng cho người khác.

Các nhà nghiên cứu gọi hiện tượng này là “attitude–behavior gap” – khoảng cách giữa thái độ và hành vi. Về mặt nhận thức, nhóm khách hàng “xanh” này tin rằng gọi xe công nghệ là một giải pháp tối ưu hơn so với việc sở hữu và vận hành một phương tiện cá nhân. Nhưng về mặt hành vi, chính ý thức “giảm tiêu dùng để giảm tác động môi trường” lại thôi thúc họ chủ động cắt giảm nhu cầu đi lại của chính mình.

Điều này đặt ra một định nghĩa hoàn toàn mới cho các doanh nghiệp: Trong bối cảnh phát triển bền vững, “khách hàng trung thành” không còn đơn giản là người phát sinh nhiều chuyến đi nhất trên ứng dụng. Đôi khi, việc một khách hàng “dùng ít hơn” lại đang phản ánh một hệ giá trị cá nhân vô cùng mạnh mẽ mà họ đang theo đuổi.

Khi khẩu hiệu “Xanh” không còn đủ sức nặng

Trong nền kinh tế nền tảng, lòng trung thành của người dùng là yếu tố quyết định sự sinh tồn của doanh nghiệp. Các ứng dụng giờ đây phải cạnh tranh khốc liệt bằng trải nghiệm, độ tin cậy và cảm xúc thương hiệu. Tuy nhiên, phần lớn các doanh nghiệp lâu nay vẫn tiếp cận “khách hàng xanh” theo lối mòn truyền thông hình ảnh: quảng bá các thông điệp thân thiện với môi trường, phát động chiến dịch giảm nhựa hoặc trồng cây.

Nghiên cứu năm 2026 đã gióng lên một hồi chuông cảnh báo rằng những giải pháp bề nổi đó đã không còn đủ sức thuyết phục. Người dùng có nhận thức môi trường cao giờ đây có xu hướng “kháng cự” lại các khẩu hiệu tiếp thị sáo rỗng. Thay vào đó, họ đòi hỏi những hành động thực tế và có thể đo lường được từ phía doanh nghiệp. Họ quan tâm đến việc ứng dụng có đang đầu tư chuyển đổi sang đội xe điện hay không, thuật toán có tối ưu hóa lộ trình để giảm phát thải tối đa, doanh nghiệp có cơ chế khuyến khích đi chung xe (carpooling), và liệu nền tảng có minh bạch hóa các tác động môi trường cũng như các tiêu chuẩn ESG (Môi trường, Xã hội, Quản trị) trong vận hành hay không.

Bên cạnh câu chuyện môi trường, nghiên cứu cũng tái khẳng định một giá trị cốt lõi: Cảm giác an toàn vẫn là “chìa khóa niềm tin” và là yếu tố tác động mạnh nhất đến hành vi giới thiệu dịch vụ. Trong môi trường số, người dùng không chỉ đơn thuần mua một chuyến đi từ điểm A đến điểm B, họ đang “mua sự tin tưởng”. Từ việc bảo mật thông tin cá nhân, độ minh bạch của giá cước trong giờ cao điểm cho đến trải nghiệm ứng xử với tài xế – mọi điểm chạm đều quyết định việc khách hàng có ở lại với hệ sinh thái đó hay không. Khi các nền tảng ngày càng tích hợp sâu trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) vào vận hành, người dùng lại càng đòi hỏi cao hơn về quyền riêng tư và sự an tâm tuyệt đối.

Hướng đi nào cho một hệ sinh thái di chuyển bền vững?

Không dừng lại ở những phát hiện mang tính lý thuyết, nghiên cứu của nhóm tác giả đã mở ra các gợi ý mang tính chiến lược và đồng bộ cho cả doanh nghiệp công nghệ lẫn các nhà hoạch định chính sách nhằm thu hẹp “khoảng cách giữa thái độ và hành vi”, hướng tới một tương lai di chuyển phát triển bền vững.

  1. Đối với doanh nghiệp: Khi “Xanh” phải đi đôi với “Trải nghiệm số tin cậy”

Nghiên cứu chỉ ra rằng, để giữ chân nhóm khách hàng có ý thức môi trường cao, các doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào các chiến dịch truyền thông hình ảnh bề nổi. Thay vào đó, nền tảng cần thực hiện các hành động thực tế và chuyển đổi mang tính lõi như: Đẩy nhanh tốc độ điện hóa đội xe và tối ưu hạ tầng, Chiến lược định giá linh hoạt và cá nhân hóa “đóng góp xanh”, Củng cố “Mỏ neo niềm tin” bằng bảo mật và chất lượng dịch vụ.

  1. Đối với nhà quản lý vĩ mô: Tích hợp di chuyển chia sẻ vào xương sống giao thông công cộng các giải pháp như: Giải bài toán “Giao thông đa phương thức”, Ưu tiên hạ tầng vĩ mô cho chuyển đổi xanh, Thúc đẩy giáo dục và chuẩn mực xã hội.

Một người dùng chọn hạn chế di chuyển để giảm dấu chân carbon không đồng nghĩa với việc họ là một “khách hàng rời bỏ thương hiệu”. Họ chính là đại diện cho một thế hệ tiêu dùng mới: hiểu công nghệ, thấu cảm môi trường và hành xử có trách nhiệm. Nghịch lý di chuyển thực chất là tấm gương phản chiếu một sự chuyển dịch vĩ đại của xã hội hiện đại – dịch chuyển từ “tiêu dùng tối đa” sang “tiêu dùng có ý thức”. Và tương lai của nền kinh tế chia sẻ chắc chắn sẽ không nằm ở việc thúc ép con người sử dụng dịch vụ nhiều hơn, mà ở khả năng đồng hành và giúp họ sống một cuộc đời bền vững hơn.

Nhóm tác giả: ThS. Tô Lê Minh Thanh, Hà Kiên Tân, Vũ Thị Lan Phương 

Đây là bài viết nằm trong chuỗi bài lan tỏa nghiên cứu và kiến thức ứng dụng với thông điệp “Research Contribution For All – Nghiên cứu vì cộng đồng” do UEH thực hiện. UEH trân trọng kính mời Quý độc giả cùng đón xem bản tin tiếp theo. 

Chân Trang (1)

Tin, ảnh: Tác giả, Ban Truyền thông và Phát triển đối tác

Giọng đọc: Thanh Kiều

abcd

18 Tháng Sáu, 2026

Chu kỳ giảm giá của đồng USD?

TS. Đinh Thị Thu Hồng và nhóm nghiên cứu

26 Tháng Sáu, 2021

Việt Nam cần kịch bản cho thương mại tương lai

ThS. Tô Công Nguyên Bảo

26 Tháng Sáu, 2021

Hệ thống tiền tệ tiếp theo như thế nào?

TS. Lê Đạt Chí và nhóm nghiên cứu

26 Tháng Sáu, 2021

Chuyển đổi số trong khu vực công tại Việt Nam

Khoa Quản lý nhà nước

26 Tháng Sáu, 2021

Cần đưa giao dịch công nghệ lên sàn chứng khoán

Bộ Khoa học và Công nghệ

5 Tháng Sáu, 2021

Thiết kế đô thị: tầm nhìn vững chắc cho đô thị bền vững

Viện Đô thị thông minh và Quản lý

5 Tháng Sáu, 2021

Phục hồi du lịch và nỗ lực thoát khỏi vòng xoáy ảnh hưởng bởi Covid-19

Viện Đô thị thông minh và Quản lý

5 Tháng Sáu, 2021

2021 sẽ là năm khởi đầu của chu kỳ tăng trưởng mới

PGS.TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo

5 Tháng Sáu, 2021

Quỹ vaccine sẽ khả thi khi có người dân đóng góp

Phạm Khánh Nam, Việt Dũng

5 Tháng Sáu, 2021

Kích thích kinh tế, gia tăng vận tốc dòng tiền

Quách Doanh Nghiệp

5 Tháng Sáu, 2021

Đi tìm chiến lược hậu Covid-19 cho doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam

PGS TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo, ThS Lê Văn

5 Tháng Sáu, 2021

Insurtech – Cơ hội và thách thức cho Startup Việt

Ths. Lê Thị Hồng Hoa

5 Tháng Sáu, 2021