[Research Contribution] Nuôi dạy con song ngữ trong hai gia đình Việt: Hành trình Trở về và Ra đi

17 Tháng Mười Một, 2025

Từ khóa: Gia đình song ngữ, Phương pháp nuôi dạy song ngữ, Chính sách ngôn ngữ trong gia đình, Môi trường sử dụng một ngôn ngữ duy nhất

Trong thời đại toàn cầu hóa, biết sử dụng hai ngôn ngữ trở nên ngày càng quan trọng. Nhiều phụ huynh ở Việt Nam ngày nay không chỉ mong muốn con mình giỏi tiếng Việt mà còn thông thạo tiếng Anh – một ngôn ngữ mang lại nhiều cơ hội học tập và làm việc quốc tế. Tuy nhiên, nuôi dạy con song ngữ trong bối cảnh một xã hội phần lớn sử dụng một ngôn ngữ như Việt Nam là một thách thức không nhỏ. Nghiên cứu của các tác giả thuộc Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) kể lại câu chuyện nuôi dạy con song ngữ của hai gia đình người Việt trong hai hoàn cảnh trái ngược: một gia đình từ Úc trở về Việt Nam, và một gia đình từ Việt Nam chuyển sang Anh.

Thumb Lớn Thương Hiệu Học Thuật Mới (7)

Lý do cha mẹ chọn song ngữ cho con

Cả hai người mẹ tham gia nghiên cứu – Anne và Ulrika – đều có điểm chung: họ yêu thích ngoại ngữ từ nhỏ và thừa nhận rằng tiếng Anh đã mang lại nhiều cơ hội trong học tập và công việc. Chính vì thế, từ trước khi sinh con, họ đã quyết tâm sẽ nuôi dạy con theo hướng song ngữ, giúp con vừa giữ được tiếng Việt vừa phát triển khả năng tiếng Anh.

Anne chia sẻ: “Tôi xem ngôn ngữ là chiếc chìa khóa để mở cánh cửa thành công. Nếu biết thêm một ngôn ngữ, ta sẽ có thêm một thế giới”. Còn Ulrika thì cho rằng: “Biết thêm ngôn ngữ giúp mình tự tin hơn, đi xa hơn và hiểu thế giới hơn.”

Chiến lược thực tế trong gia đình

Cả hai gia đình đều áp dụng phương pháp “mỗi phụ huynh – một ngôn ngữ”. Trong gia đình Ulrika (mẹ người Việt, cha người Anh), mẹ luôn dùng tiếng Việt khi nói chuyện với con trai Peter, trong khi bố sử dụng hoàn toàn tiếng Anh. Ngay cả khi Peter trả lời mẹ bằng tiếng Anh, Ulrika vẫn kiên trì dùng tiếng Việt để giữ ngôn ngữ mẹ đẻ cho con.

Gia đình Anne thì khác: cả hai vợ chồng đều là người Việt, nhưng Anne – người có trình độ tiếng Anh cao – đảm nhận việc nói tiếng Anh với con gái Mary, còn chồng cô đảm nhận tiếng Việt. Cô còn đầu tư cho con học tiếng Anh thông qua phần mềm học trực tuyến, đọc truyện buổi tối và thường xuyên trò chuyện bằng tiếng Anh tại nhà.

Một điểm đáng chú ý là cả hai gia đình đều thống nhất: người nào không có trình độ cao trong ngôn ngữ thì không dạy ngôn ngữ đó cho con, để tránh việc truyền sai phát âm hay ngữ pháp.

Khác biệt trong môi trường sống ảnh hưởng đến ngôn ngữ ra sao?

Mary sống ở Úc từ khi 1,5 tuổi và mới trở về Việt Nam. Trong thời gian ở Úc, bé học mẫu giáo, nhà trẻ bằng tiếng Anh và chỉ nói tiếng Việt với bố tại nhà. Do đó, không quá ngạc nhiên khi khả năng tiếng Anh của bé vượt trội hơn tiếng Việt.

Tuy nhiên, điều bất ngờ là Peter – lớn lên ở Việt Nam, nơi tiếng Việt là ngôn ngữ chính – lại có xu hướng sử dụng tiếng Anh nhiều hơn. Theo Ulrika, dù cô luôn nói tiếng Việt với con, bé vẫn phản xạ bằng tiếng Anh, đôi khi không thể hiện được nét văn hóa Việt như cách chào hỏi đúng chuẩn. Điều này cho thấy ảnh hưởng rất lớn từ cha và môi trường song ngữ tại nhà.

Khi di chuyển quốc gia: tiếp tục hành trình song ngữ

Khi hai gia đình chuyển sang môi trường mới – Anne từ Úc về Việt Nam và Ulrika từ Việt Nam sang Anh – cả hai đều thể hiện sự nỗ lực để duy trì và phát triển song ngữ cho con.

Anne quyết định cho Mary học tại một trường quốc tế có chương trình song ngữ để duy trì khả năng tiếng Anh. Cô vẫn tiếp tục dành thời gian nói chuyện, đọc truyện và hỗ trợ con học tiếng Anh tại nhà.
Ulrika thì mang theo sách tiếng Việt sang Anh, duy trì giao tiếp tiếng Việt với con và tìm kiếm cộng đồng người Việt để tạo môi trường thực hành ngôn ngữ mẹ đẻ.

Bài học rút ra từ hai gia đình

  1. Niềm tin của cha mẹ đóng vai trò trung tâm: Khi cha mẹ có niềm tin mạnh mẽ vào giá trị của song ngữ, họ sẽ chủ động xây dựng môi trường học tập và phát triển phù hợp cho con.
  2. Quản lý ngôn ngữ hiệu quả: Việc phân chia trách nhiệm rõ ràng giữa cha mẹ và tuân thủ nguyên tắc nhất quán trong việc sử dụng ngôn ngữ giúp trẻ không bị rối loạn.
  3. Thực hành hàng ngày là yếu tố then chốt: Giao tiếp hàng ngày, đọc sách, kể chuyện, chơi cùng con bằng cả hai ngôn ngữ giúp trẻ phát triển song ngữ một cách tự nhiên và hiệu quả.
  4. Môi trường sống có ảnh hưởng lớn: Dù sống ở nước ngoài hay trong nước, nếu gia đình chủ động tạo môi trường hỗ trợ thì trẻ vẫn có thể phát triển tốt hai ngôn ngữ.

Hai trường hợp được nghiên cứu đã chứng minh rằng việc nuôi dạy con song ngữ không chỉ là mong muốn mà hoàn toàn có thể đạt được nếu cha mẹ có niềm tin, chiến lược rõ ràng và sự đầu tư thời gian, công sức. Ngay cả khi sống trong môi trường đơn ngữ như Việt Nam, nếu có sự chủ động và kiên trì, trẻ vẫn có thể phát triển năng lực sử dụng hai ngôn ngữ song song. Đây là thông điệp quan trọng dành cho các phụ huynh Việt Nam đang ấp ủ hành trình nuôi con song ngữ trong thời đại hội nhập.

Xem toàn bộ bài nghiên cứu Nuôi dạy con song ngữ trong hai gia đình Việt: Hành trình Trở về và Ra đi TẠI ĐÂY.

Tác giả: TS. Nguyễn Đức Chỉnh, TS. Tôn Nữ Tùy Anh – Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh

Đây là bài viết nằm trong Chuỗi bài lan tỏa nghiên cứu và kiến thức ứng dụng từ UEH với thông điệp “Research Contribution For All – Nghiên Cứu Vì Cộng Đồng”. UEH trân trọng kính mời Quý độc giả cùng đón xem bản tin UEH Research Insights tiếp theo.

Tin, ảnh: Tác giả, Ban Truyền thông và Phát triển đối tác UEH

Giọng đọc: Thanh Kiều

Chân Trang (1)

Chu kỳ giảm giá của đồng USD?

TS. Đinh Thị Thu Hồng và nhóm nghiên cứu

26 Tháng Sáu, 2021

Việt Nam cần kịch bản cho thương mại tương lai

ThS. Tô Công Nguyên Bảo

26 Tháng Sáu, 2021

Hệ thống tiền tệ tiếp theo như thế nào?

TS. Lê Đạt Chí và nhóm nghiên cứu

26 Tháng Sáu, 2021

Chuyển đổi số trong khu vực công tại Việt Nam

Khoa Quản lý nhà nước

26 Tháng Sáu, 2021

Cần đưa giao dịch công nghệ lên sàn chứng khoán

Bộ Khoa học và Công nghệ

5 Tháng Sáu, 2021

Thiết kế đô thị: tầm nhìn vững chắc cho đô thị bền vững

Viện Đô thị thông minh và Quản lý

5 Tháng Sáu, 2021

Phục hồi du lịch và nỗ lực thoát khỏi vòng xoáy ảnh hưởng bởi Covid-19

Viện Đô thị thông minh và Quản lý

5 Tháng Sáu, 2021

2021 sẽ là năm khởi đầu của chu kỳ tăng trưởng mới

PGS.TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo

5 Tháng Sáu, 2021

Quỹ vaccine sẽ khả thi khi có người dân đóng góp

Phạm Khánh Nam, Việt Dũng

5 Tháng Sáu, 2021

Kích thích kinh tế, gia tăng vận tốc dòng tiền

Quách Doanh Nghiệp

5 Tháng Sáu, 2021

Đi tìm chiến lược hậu Covid-19 cho doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam

PGS TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo, ThS Lê Văn

5 Tháng Sáu, 2021

Insurtech – Cơ hội và thách thức cho Startup Việt

Ths. Lê Thị Hồng Hoa

5 Tháng Sáu, 2021