[Research Contribution] Hành vi đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam dưới lăng kính bất ổn toàn cầu và chính sách tiền tệ
16 Tháng Ba, 2026
Từ khóa: Bất ổn toàn cầu; Chính sách tiền tệ; Hành vi đầu tư của doanh nghiệp; Việt Nam.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu liên tục biến động bởi chiến tranh, dịch bệnh và các cú sốc chính sách, doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước bài toán phân bổ vốn giữa đầu tư sản xuất và đầu tư tài chính. Trước thực tế đó, nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) và cộng sự đã phân tích dữ liệu các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết giai đoạn 2013 – 2021 để làm rõ xu hướng này. Kết quả cho thấy khi rủi ro đầu tư vào tài sản cố định và mức độ bất ổn chính sách kinh tế toàn cầu gia tăng, doanh nghiệp có xu hướng chuyển vốn sang tài sản tài chính như một “nơi trú ẩn” có tính thanh khoản cao. Dù chính sách tiền tệ có thể góp phần hạn chế xu hướng tài chính hóa, nhưng trong môi trường bất ổn toàn cầu, vai trò điều tiết này trở nên suy yếu đáng kể.
![]()
Xu hướng tài chính hóa trong doanh nghiệp phi tài chính
Trong bối cảnh bất ổn gia tăng, chính sách tiền tệ trở thành công cụ điều tiết quan trọng, không chỉ đối với kinh tế vĩ mô mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định đầu tư và tài trợ của doanh nghiệp. Sau quá trình tự do hóa tài chính, các doanh nghiệp phi tài chính đứng trước lựa chọn phân bổ vốn giữa hai nhóm tài sản lớn: tài sản cố định và tài sản tài chính. Nhiều bằng chứng thực nghiệm cho thấy cơ cấu đầu tư đã có sự dịch chuyển rõ rệt theo hướng tăng tỷ trọng tài sản tài chính và giảm tỷ trọng tài sản cố định – hiện tượng được gọi là “tài chính hóa”.
Khi rủi ro và sự không chắc chắn gia tăng, trong khi thị trường vốn chưa hoàn hảo và chi phí sử dụng vốn cao hơn, doanh nghiệp có xu hướng tìm đến đầu tư tài chính như một giải pháp linh hoạt hơn. Hai yếu tố chính thúc đẩy xu hướng này là chênh lệch tỷ suất sinh lợi giữa đầu tư tài chính và đầu tư cố định, cùng với mức độ rủi ro của đầu tư cố định. Với một nguồn vốn nhất định, doanh nghiệp có thể điều chỉnh hoặc thay thế giữa hai loại tài sản để tối ưu hóa lợi ích kỳ vọng. Thực tế cho thấy các doanh nghiệp phi tài chính ngày càng tăng cường chi trả lãi vay, cổ tức và mua lại cổ phiếu – những dấu hiệu cho thấy sự chú trọng nhiều hơn vào hoạt động tài chính và mục tiêu tối đa hóa giá trị doanh nghiệp. Tỷ trọng tài sản tài chính trong cơ cấu tài sản của nhiều doanh nghiệp cũng tăng lên đáng kể.
Tại Việt Nam, thống kê giai đoạn 2012 – 2022 cho thấy xu hướng tài chính hóa diễn ra rõ rệt. Tỷ lệ đầu tư vào tài sản tài chính của các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết tăng 16,97%, trong khi tỷ lệ đầu tư vào tài sản cố định giảm 16,53%. Diễn biến này đặt ra yêu cầu cần làm rõ các yếu tố từ cả cấp độ vĩ mô và doanh nghiệp đang chi phối sự thay đổi trong ưu tiên phân bổ vốn, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam là một thị trường mới nổi chịu tác động ngày càng mạnh từ các biến động toàn cầu.
Chính sách tiền tệ và vai trò điều tiết đầu tư
Tại Việt Nam, tác động của chính sách tiền tệ đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp đã được nhiều nghiên cứu đề cập. Tuy nhiên, bức tranh thực tế cho thấy vai trò điều tiết này không đơn giản và không đồng đều giữa các doanh nghiệp.
Một số nghiên cứu chỉ ra rằng, khi chính sách tiền tệ thay đổi, mức độ phản ứng của doanh nghiệp phụ thuộc vào quy mô, cấu trúc vốn và mức độ phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng. Đặc biệt, những cú sốc tiền tệ bất ngờ có thể khiến đầu tư cố định suy giảm mạnh hơn ở các doanh nghiệp bị hạn chế tài chính. Tuy nhiên, trong trường hợp doanh nghiệp có cổ đông lớn là các công ty phi tài chính, tác động tiêu cực của chính sách tiền tệ có thể được giảm bớt. Nhóm cổ đông này giúp doanh nghiệp tăng khả năng tiếp cận nguồn vốn bên ngoài, qua đó giảm sự phụ thuộc vào dòng tiền nội bộ khi môi trường tín dụng thắt chặt. Các nghiên cứu khác cũng ghi nhận chính sách tiền tệ có vai trò trong quá trình điều chỉnh đầu tư cố định, nhưng mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào điều kiện tài chính và đặc điểm nội tại của từng doanh nghiệp.
Bên cạnh yếu tố trong nước, bất ổn toàn cầu cũng là một biến số quan trọng. Khi mức độ bất ổn gia tăng, hiệu quả hoạt động và đầu tư của doanh nghiệp suy giảm, trong khi xu hướng nắm giữ tiền mặt tăng lên như một biện pháp phòng ngừa rủi ro. Dù vậy, phần lớn các nghiên cứu hiện nay tập trung vào đầu tư cố định. Các phân tích chuyên sâu về hành vi đầu tư tài chính của doanh nghiệp và những yếu tố chi phối quyết định này vẫn còn hạn chế, đặc biệt trong bối cảnh một nền kinh tế chuyển đổi như Việt Nam.
Điểm mới của nghiên cứu
Điểm nổi bật của nghiên cứu là xây dựng mô hình lựa chọn đầu tư dựa trên giả định e ngại rủi ro tuyệt đối không đổi (Constant Absolute Risk Aversion – CARA) và và sử dụng dữ liệu của các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết tại Việt Nam để kiểm định. Dù các chủ đề về đầu tư doanh nghiệp, rủi ro, chính sách tiền tệ và bất ổn đã được nghiên cứu trước đây, nghiên cứu này đi sâu vào mối quan hệ giữa rủi ro tương đối của đầu tư cố định và tỷ lệ đầu tư tài chính của doanh nghiệp, trong bối cảnh đồng thời chịu tác động của chính sách tiền tệ và bất ổn chính sách kinh tế toàn cầu.
Kết quả thực nghiệm cho thấy chính sách tiền tệ có thể góp phần làm giảm tỷ lệ đầu tư tài chính, qua đó hạn chế xu hướng tài chính hóa. Tuy nhiên, khi bất ổn toàn cầu gia tăng, tác động điều tiết này bị lấn át và tỷ lệ đầu tư tài chính lại tăng lên. Đây là điểm khác biệt đáng chú ý so với nhiều nghiên cứu trước đây, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam và Trung Quốc. Đóng góp của nghiên cứu nằm ở bằng chứng thực nghiệm cho thấy việc mở rộng chính sách tiền tệ không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp sẽ tăng đầu tư vào tài sản cố định để kích thích nền kinh tế thực, nếu môi trường toàn cầu vẫn tiềm ẩn mức độ rủi ro cao.
Hàm ý chính sách và chiến lược
Từ các kết quả thực nghiệm, nghiên cứu đặt ra những gợi mở quan trọng về xu hướng tài chính hóa tại các doanh nghiệp phi tài chính ở Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh rủi ro đầu tư cố định gia tăng, bất ổn chính sách kinh tế toàn cầu kéo dài và chính sách tiền tệ liên tục điều chỉnh.
- Với doanh nghiệp và nhà đầu tư, cần định vị lại chiến lược và nhận diện các yếu tố vĩ mô lẫn vi mô có thể tác động đến hành vi đầu tư, xác định rõ đâu là đầu tư bền vững và tối đa hoá giá trị doanh nghiệp.
- Ở góc độ chính sách, các nhà hoạch định chính sách ở Việt Nam cần phải quan tâm nhiều hơn đến rủi ro từ các hình thức đầu tư của doanh nghiệp, đồng thời quan sát và có chính sách đón đầu để ứng phó trước những bất ổn toàn cầu.
Trong bối cảnh bất ổn vẫn là trạng thái “bình thường mới” của kinh tế toàn cầu, câu hỏi không chỉ là nới lỏng hay thắt chặt tiền tệ, mà là làm thế nào để tạo niềm tin và điều kiện đủ mạnh để doanh nghiệp ưu tiên đầu tư vào khu vực sản xuất, thay vì xem tài sản tài chính như điểm dừng an toàn.
Xem toàn bộ bài viết Hành vi đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam dưới lăng kính bất ổn toàn cầu và chính sách tiền tệ TẠI ĐÂY.
Nhóm tác giả: GS.TS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo, TS. Tô Công Nguyên Bảo – Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, Bùi Thị Thảo Trang – Công ty RSM Việt Nam
Đây là bài viết nằm trong chuỗi bài lan tỏa nghiên cứu và kiến thức ứng dụng với thông điệp “Research Contribution For All – Nghiên cứu vì cộng đồng” do UEH thực hiện. UEH trân trọng kính mời Quý độc giả cùng đón xem các bài viết tiếp theo.

Tin, ảnh: Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
Giọng đọc: Thanh Kiều
[Unbox Glo-cal Program] Vi vu Đông Nam Á cùng Chương trình Cử nhân ASIA Co-op
20 Tháng Mười Hai, 2025
[Research Contribution] Đồng đổi mới sáng tạo cho nền kinh tế đại dương bền vững
12 Tháng Mười Hai, 2025
[Research Contribution] Khám phá sự đối lập giữa nghiện thương hiệu và tình yêu thương hiệu
24 Tháng Mười Một, 2025
[Research Contribution] Phát triển bền vững – Góc nhìn đa chiều về hạnh phúc
8 Tháng Mười, 2025
[Research Contribution] Những góc nhìn mới về tương lai của thế giới ảo
16 Tháng Sáu, 2025
[Podcast] Góp ý giải pháp phát triển giáo dục Đại học
5 Tháng Hai, 2025
[Podcast] Các yếu tố ảnh hưởng đến động lực học tập của sinh viên
22 Tháng Một, 2025
[Podcast] “Mô hình Campus thích ứng – Giải pháp dành cho Mekong bền vững”
13 Tháng Một, 2025
[Podcast] Đào tạo nhân lực Mekong tương lai: Trao quyền hành động bền vững
30 Tháng Mười Hai, 2024
[Podcast] Dự án Phát triển khung công bằng giao thoa nhằm khuyến khích khả năng đi bộ
30 Tháng Mười Hai, 2024
[Podcast] Chiến lược thiết kế hậu kỹ thuật số trong nghệ thuật truyền thông
27 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Đồng sáng tạo và xây dựng cộng đồng ArtTech hướng tới tương lai bền vững
26 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Quản trị công nghệ trong kỷ nguyên 4.0: Tổng quan và nhu cầu thị trường
21 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Công nghệ thông tin – truyền thông và sự ổn định của hệ thống ngân hàng
21 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Vai trò của chính sách vĩ mô thận trọng đối với tăng trưởng tín dụng tại Việt Nam
21 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Đề xuất hoàn thiện pháp luật về hoạt động môi giới chứng khoán tại Việt Nam
21 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] NFTs – Cuộc cách mạng nghệ thuật hay cơn sốt nhất thời?
18 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] CareFeeder – Giải pháp công nghệ hỗ trợ người già và bệnh nhân Parkinson tự ăn uống
11 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Ứng dụng học máy trong phân tích dữ liệu quản trị nguồn nhân lực
11 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Nghệ thuật dân gian thời 4.0: Múa rối nước tự động dựa trên nền tảng robot
7 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Bứt phá hiệu suất sáng tạo nhân viên nhờ phản hồi mang tính phát triển
7 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Giải pháp MPIA: Lối thoát tạm thời cho cuộc khủng hoảng thương mại quốc tế?
7 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] “Căn bệnh Hà Lan” trong việc nhận kiều hối và trường hợp Việt Nam
31 Tháng Mười, 2024
[Podcast] Giải pháp nâng cao hoạt động vận động cho sinh viên
9 Tháng Tám, 2024
[Podcast] Phong Cách Lãnh Đạo Đạo Đức Và Hành Vi Ngoài Vai Trò Của Công Chức
29 Tháng Bảy, 2024
[Podcast] Định Hình Chiến Lược Phát Triển Toàn Diện, Bền Vững Cho Đất Nước
25 Tháng Bảy, 2024
[Podcast] Mô Hình Đại Học Bền Vững Dành Cho Các Thị Trường Mới Nổi
19 Tháng Bảy, 2024
[Podcast] Những Tiếp Cận Mới Nhất Dành Cho Các Đại Học Bền Vững
11 Tháng Bảy, 2024
[Podcast] Tác Động Của Nguồn Nhân Lực Xanh Đến Các Mục Tiêu Về Môi Trường
24 Tháng Năm, 2024
Kinh Tế Xã Hội Và Sự Phát Thải CO2 Ở Việt Nam Giai Đoạn 1990 – 2018
23 Tháng Năm, 2024
Pháp Luật Dữ Liệu – Kỳ 1: Cần Một Cách Tiếp Cận Mới
15 Tháng Năm, 2024
[Podcast] Pháp Luật Dữ Liệu – Kỳ 1: Cần Một Cách Tiếp Cận Mới
14 Tháng Năm, 2024
Đánh Giá Quảng Cáo Trên Nền Tảng Tiktok
8 Tháng Năm, 2024
[Podcast] Đánh Giá Quảng Cáo Trên Nền Tảng Tiktok
7 Tháng Năm, 2024
[podcast] Phản Ứng Của Chính Sách Xã Hội Đối Với Đại Dịch Covid-19 Ở Một Số Quốc Gia (Kỳ 1)
8 Tháng Mười Hai, 2023
Promoting Learner Autonomy in English Language Learning (Part 2)
28 Tháng Mười Một, 2023
[Podcast] Ngoại giao kinh tế Việt Nam trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế
10 Tháng Mười Một, 2023
ArtTech and sustainable development
27 Tháng Mười, 2023
Cộng đồng ArtTech đầu tiên tại Việt Nam – Một năm nhìn lại
9 Tháng Mười, 2023
ArtTech – Một xu hướng tương lai
5 Tháng Mười, 2023
ArtTech và phát triển bền vững
3 Tháng Mười, 2023
[Podcast] Máy Tính Và Công Nghệ “Không Đi Một Mình” – Phần 4
24 Tháng Bảy, 2023
[Podcast] Tác Động Của Đồng Tiền Kỹ Thuật Số Đến Tỷ Giá Hối Đoái
14 Tháng Mười Một, 2022
[Podcast] Chuyển Đổi Số Trong Ngành Du Lịch Việt Nam
5 Tháng Năm, 2022
[Podcast] Chuyển Đổi Số Trong Lĩnh Vực Y Tế Ở Việt Nam
25 Tháng Ba, 2022
[Podcast] Phân Tích Dữ Liệu Con Người Tại Việt Nam
18 Tháng Ba, 2022
[Podcast] Chuyển Đổi Số Trong Nông Nghiệp Ở Việt Nam
11 Tháng Ba, 2022
[Podcast] Mô Hình Kinh Tế Chia sẻ: Các Vấn Đề Quản Lý Ở Việt Nam
21 Tháng Một, 2022
[Podcast] Nâng Cao Trải Nghiệm Khách Hàng Trực Tuyến Trong Ngành Du Lịch
15 Tháng Một, 2022
[Podcast] Chính Sách Lao Động Việc Làm Cho TP. HCM Trong Giai Đoạn Sau Giãn Cách
28 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Xây Dựng Thị Trường Chứng Khoán Phi Tập Trung Dựa Trên Công Nghệ Blockchain
24 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Học Tập Suốt Đời Trong Thế Giới Số: Góc Nhìn Từ Nghề Nghiệp Kế Toán, Kiểm toán
21 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Học Tập Suốt Đời Tại UEH: Hướng Đến Đại Học Bền Vững
14 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Xu Hướng Kinh Doanh Bán Lẻ Trực Tuyến Thời Kỳ Covid
10 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Big Data Cho Mục Tiêu Phát Triển Bền Vững: Kinh Nghiệm Quốc Tế
7 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Cải Cách Luật Đất Đai Để Thúc Đẩy Phát Triển Kinh Tế
2 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Cuộc Cách Mạng Trong Kinh Tế Học Thực Nghiệm
30 Tháng Mười Một, 2021
[Podcast] Chỉ Số Giá Tiêu Dùng Từ Góc Nhìn Khai Thác Dữ Liệu Lớn (Big Data)
17 Tháng Mười Một, 2021
[Podcast] Toàn Cảnh Tiền Tệ Kỹ Thuật Số – Phần 5 : Tiền Ổn Định Tư Nhân Diem
5 Tháng Mười Một, 2021
Đứt gãy chuỗi cung ứng vùng trọng điểm phía Nam: 8 giải pháp
20 Tháng Mười, 2021
[Podcast]Toàn Cảnh Tiền Tệ Kỹ Thuật Số – Phần 2: Những Cột Mốc Phát Triển
19 Tháng Mười, 2021
[Podcast] Toàn cảnh tiền tệ kỹ thuật số – Phần 1: Xu thế của thời đại
15 Tháng Mười, 2021
NGÂN HÀNG BẮT TAY FINTECH (Phần 3): Các Giải Pháp Hỗ Trợ
8 Tháng Mười, 2021
UEH chủ trì thành công Hội thảo ICBF 2021
7 Tháng Mười, 2021
GRSD 2021- Hội thảo khoa học “Tăng trưởng xanh và phát triển bền vững”
6 Tháng Mười, 2021
NGÂN HÀNG BẮT TAY FINTECH (phần 2): Chọn đối tác theo tiêu chí nào?
4 Tháng Mười, 2021
‘Đổi mới giáo dục nghề nghiệp là động cơ tăng trưởng kinh tế’
30 Tháng Chín, 2021
Giải pháp “mở cửa” an toàn với các khu công nghiệp tại TP Hồ Chí Minh
27 Tháng Chín, 2021
Khi cuộc sống “bình thường mới”, nơi ở cho người lao động cần được quan tâm
9 Tháng Chín, 2021
Hướng phát triển mô hình đào tạo luân phiên (Dual Education) tại Việt Nam
6 Tháng Chín, 2021
Webinar: Tương lai ngành Thẩm định giá trong thập niên mới
17 Tháng Tám, 2021
Hãy là người dùng thông minh khi đón nhận và chia sẻ thông tin
9 Tháng Tám, 2021
Webinar: An toàn thông tin kế toán trong kỷ nguyên số
3 Tháng Tám, 2021
Có nên đưa lãi suất tiền gửi VND về 0 phần trăm?
20 Tháng Bảy, 2021
Chu kỳ giảm giá của đồng USD?
TS. Đinh Thị Thu Hồng và nhóm nghiên cứu
26 Tháng Sáu, 2021
Việt Nam cần kịch bản cho thương mại tương lai
ThS. Tô Công Nguyên Bảo
26 Tháng Sáu, 2021
Hệ thống tiền tệ tiếp theo như thế nào?
TS. Lê Đạt Chí và nhóm nghiên cứu
26 Tháng Sáu, 2021
Chuyển đổi số trong trường đại học: Dạy học trực tuyến sẽ trở thành xu hướng tất yếu
GS.TS. Nguyễn Trọng Hoài
26 Tháng Sáu, 2021
Tiền số ngân hàng Trung ương – Vận hành và thử nghiệm
Châu Văn Thành
26 Tháng Sáu, 2021
Chuyển đổi số trong khu vực công tại Việt Nam
Khoa Quản lý nhà nước
26 Tháng Sáu, 2021
“Cấp cứu” doanh nghiệp trước làn sóng COVID-19 thứ 4
23 Tháng Sáu, 2021
Chuyên gia UEH: Việt Nam nên kết hợp tiêm vaccine miễn phí và dịch vụ
23 Tháng Sáu, 2021
Hội thảo khoa học về Thị trường bảo hiểm Việt Nam (Conference on Vietnam’s Insurance Industry – CVII)
Khoa Toán – Thống Kê
7 Tháng Sáu, 2021
Muốn có trung tâm tài chính phải có chiến lược thích ứng
Khoa Tài chính
5 Tháng Sáu, 2021
Cần đưa giao dịch công nghệ lên sàn chứng khoán
Bộ Khoa học và Công nghệ
5 Tháng Sáu, 2021
Sự hữu ích của Lý thuyết trò chơi: Thảo luận về giải Nobel Kinh tế năm 2020
JABES
5 Tháng Sáu, 2021
Đoán định tư pháp: Xu thế mới trong hành nghề Luật
Khoa Luật
5 Tháng Sáu, 2021
Thiết kế đô thị: tầm nhìn vững chắc cho đô thị bền vững
Viện Đô thị thông minh và Quản lý
5 Tháng Sáu, 2021
Phục hồi du lịch và nỗ lực thoát khỏi vòng xoáy ảnh hưởng bởi Covid-19
Viện Đô thị thông minh và Quản lý
5 Tháng Sáu, 2021
Nghiên cứu Kinh tế học lao động trong sự biến động của thế giới
JABES
5 Tháng Sáu, 2021
Kết hợp Nghệ thuật và Công nghệ hướng đến Thành phố thông minh đáng sống
Viện Đô thị thông minh và Quản lý
5 Tháng Sáu, 2021
Chuỗi bài “The Basics of B2B”: Thị trường việc làm rộng mở nhiều sinh viên chuyên ngành Marketing đang bỏ quên
TS. Đinh Tiên Minh
5 Tháng Sáu, 2021
Môi trường không phải để nhà đầu tư xài miễn phí!
TS. Phạm Khánh Nam
5 Tháng Sáu, 2021
2021 sẽ là năm khởi đầu của chu kỳ tăng trưởng mới
PGS.TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo
5 Tháng Sáu, 2021
Quỹ vaccine sẽ khả thi khi có người dân đóng góp
Phạm Khánh Nam, Việt Dũng
5 Tháng Sáu, 2021
Kích thích kinh tế, gia tăng vận tốc dòng tiền
Quách Doanh Nghiệp
5 Tháng Sáu, 2021
Đi tìm chiến lược hậu Covid-19 cho doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam
PGS TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo, ThS Lê Văn
5 Tháng Sáu, 2021
Insurtech – Cơ hội và thách thức cho Startup Việt
Ths. Lê Thị Hồng Hoa
5 Tháng Sáu, 2021
