[Research Contribution] Cơ cấu quản trị và mức độ công bố thông tin ESG: Góc nhìn từ ngành dầu khí Việt Nam

9 Tháng Mười, 2026

Từ khóa: Công bố thông tin, cơ cấu quản trị, ESG, ngành dầu khí, phát triển bền vững.

Ngành dầu khí giữ vai trò quan trọng đối với nền kinh tế và an ninh năng lượng quốc gia, nhưng đồng thời cũng đối mặt với những yêu cầu ngày càng cao về ESG (Bộ khung tiêu chuẩn gồm ba yếu tố: Môi trường (Environmental), Xã hội (Social) và Quản trị (Governance). Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng và cam kết Net Zero được thúc đẩy, công bố thông tin ESG đang trở thành một thước đo quan trọng về mức độ minh bạch và trách nhiệm của doanh nghiệp. Chính vì vậy, nhóm tác giả thuộc UEH Mekong, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH), đã nghiên cứu 34 công ty niêm yết ngành dầu khí tại Việt Nam trong giai đoạn 2017-2024 nhằm làm rõ mối quan hệ giữa cơ cấu quản trị và mức độ công bố thông tin ESG, qua đó đưa ra những hàm ý quản trị hướng đến nâng cao tính minh bạch và phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Tv #52 Bg 1499x600

Công bố ESG đang tăng nhưng cơ cấu quản trị tạo ra những tác động khác nhau

Là ngành kinh doanh đặc thù gắn với an ninh năng lượng quốc gia, ngành dầu khí đóng góp trung bình 9% – 11% tổng thu ngân sách nhà nước và 10% – 13% GDP mỗi năm. Tuy nhiên, hoạt động của ngành cũng đi kèm với nhiều vấn đề về khai thác tài nguyên, quản lý chất thải, tác động đến cộng đồng và an toàn lao động. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và chuyển dịch năng lượng, các doanh nghiệp dầu khí ngày càng phải quan tâm đến việc giảm phát thải và nâng cao trách nhiệm về môi trường, xã hội.

Thực hiện tốt ESG không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng kỳ vọng của các bên liên quan mà còn có thể góp phần tăng giá trị thị trường, giảm rủi ro và cải thiện hiệu quả tài chính. Đặc biệt, các nhà đầu tư ngày càng quan tâm không chỉ doanh nghiệp “nói gì” về phát triển bền vững mà còn xem xét những kết quả thực tế mà doanh nghiệp đạt được.

Đáng chú ý, nghiên cứu cho thấy mức độ công bố thông tin ESG của các công ty dầu khí Việt Nam có xu hướng tăng qua thời gian, từ mức trung bình 40,931% năm 2017 lên 48,284% năm 2024. Sau sự gián đoạn nhẹ trong giai đoạn 2020 – 2021 do đại dịch, xu hướng minh bạch hóa đã phục hồi trong ba năm gần đây.

Cơ cấu quản trị tạo ra những khác biệt trong công bố ESG

Kết quả nghiên cứu cho thấy cơ cấu quản trị không tác động giống nhau đến cả ba khía cạnh môi trường, xã hội và quản trị. Điều này cho thấy doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào việc mở rộng bộ máy quản trị mà cần chú trọng hơn đến chất lượng và cách thức vận hành của bộ máy này.

Quy mô doanh nghiệp là một trong những yếu tố có tác động tích cực rõ rệt nhất. Các doanh nghiệp lớn có xu hướng công bố thông tin tốt hơn trên cả ba trụ cột ESG nhờ sở hữu nhiều nguồn lực hơn, đội ngũ chuyên trách và hệ thống kiểm soát bài bản hơn.

Bên cạnh đó, sự đa dạng giới trong Hội đồng quản trị (HĐQT) cũng có tác động tích cực nhất quán đến công bố ESG. Kết quả này cho thấy sự tham gia của nữ giới trong HĐQT có thể góp phần mở rộng góc nhìn của doanh nghiệp đối với các vấn đề về đạo đức, trách nhiệm xã hội và môi trường.

Tuy nhiên, HĐQT lớn hơn chưa chắc đồng nghĩa với việc công bố ESG tốt hơn. Quy mô HĐQT và tỷ lệ thành viên không điều hành có tác động tiêu cực đến một số khía cạnh, đặc biệt là môi trường và xã hội. Một bộ máy quá lớn hoặc mang tính hình thức có thể làm tăng chi phí phối hợp, gây chậm trễ trong quá trình ra quyết định và ảnh hưởng đến việc thực hiện các cam kết phát triển bền vững.

Một phát hiện đáng chú ý khác liên quan đến thành viên HĐQT nước ngoài và thành viên có chuyên môn kinh tế – tài chính. Hai yếu tố này giúp nâng cao tính minh bạch ở trụ cột quản trị nhưng lại có tác động ngược chiều đến khía cạnh môi trường. Điều này cho thấy năng lực chuyên môn và kinh nghiệm quốc tế có thể hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn hóa cơ cấu tổ chức và quản lý, nhưng chưa chắc đã được chuyển hóa thành các sáng kiến môi trường và xã hội tương ứng.

Nghiên cứu cũng cho thấy tần suất họp HĐQT cần được nhìn nhận thận trọng. Trong mô hình hiện tại, số cuộc họp nhiều hơn có tác động ngược chiều đến công bố thông tin môi trường, có thể do một số cuộc họp tập trung vào xử lý các vấn đề hoặc khủng hoảng phát sinh thay vì xây dựng chiến lược xanh dài hạn. Tuy nhiên, khi xét tác động theo thời gian, các cuộc họp trước đó lại có ảnh hưởng tích cực đến khía cạnh xã hội, cho thấy những quyết định và thảo luận chiến lược cần thời gian để phát huy hiệu quả.

Trong khi đó, tăng trưởng doanh thu chủ yếu thúc đẩy công bố thông tin ở khía cạnh quản trị. Điều này cho thấy khi doanh nghiệp tăng trưởng nhanh, nguồn lực có xu hướng được ưu tiên cho việc hoàn thiện cơ cấu tổ chức và hệ thống quản lý, thay vì đầu tư tương ứng cho các hệ thống báo cáo ESG về môi trường và xã hội.

Hàm ý cho doanh nghiệp

Từ những kết quả trên, nghiên cứu đưa ra một số hàm ý quan trọng đối với các doanh nghiệp dầu khí:

Thứ nhất, tăng cường sự đa dạng trong HĐQT. Sự tham gia của nữ giới cho thấy tác động tích cực đến công bố thông tin ESG. Doanh nghiệp cần xem xét sự đa dạng giới như một yếu tố có thể góp phần mở rộng góc nhìn trong quá trình ra quyết định.

Thứ hai, xây dựng HĐQT theo hướng tinh gọn và thực chất. Việc tăng số lượng thành viên không đồng nghĩa với tăng hiệu quả quản trị ESG. Doanh nghiệp cần chú trọng chất lượng phối hợp, khả năng giám sát và trách nhiệm của từng thành viên, thay vì chỉ mở rộng quy mô bộ máy.

Thứ ba, phát huy chuyên môn và kinh nghiệm quốc tế theo hướng cân bằng. Thành viên có chuyên môn kinh tế – tài chính và thành viên nước ngoài có thể giúp nâng cao chất lượng quản trị, nhưng cần gắn năng lực này với các mục tiêu cụ thể về môi trường và xã hội, thay vì chỉ tập trung vào hiệu quả tổ chức.

Thứ tư, chuyển từ công bố ESG mang tính tuân thủ sang hành động chiến lược. Doanh nghiệp cần xem ESG là một phần trong chiến lược phát triển dài hạn, đặc biệt trong bối cảnh ngành dầu khí đang đứng trước yêu cầu chuyển dịch năng lượng và thực hiện cam kết Net Zero.

Chính vì thế, công bố ESG không chỉ là câu chuyện về báo cáo, mà còn phản ánh cách doanh nghiệp được quản trị. Một cơ cấu lãnh đạo phù hợp, đa dạng và hiệu quả có thể tạo nền tảng để doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch, đáp ứng tốt hơn kỳ vọng của các bên liên quan và chủ động trước những thay đổi của quá trình chuyển dịch năng lượng. Đối với ngành dầu khí, nâng cao chất lượng công bố ESG cần đi cùng với những thay đổi thực chất trong quản trị và chiến lược phát triển, qua đó góp phần thực hiện lộ trình Net Zero và các mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam.

Xem toàn bộ bài nghiên cứu Cơ cấu quản trị và mức độ công bố thông tin ESG: Góc nhìn từ ngành dầu khí Việt Nam TẠI ĐÂY.

Nhóm tác giả: ThS. Nguyễn Hồng Nga, TS. Lâm Thị Trúc Linh, ThS. Nguyễn Ngọc Thọ – Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH).

Đây là bài viết nằm trong chuỗi bài lan tỏa nghiên cứu và kiến thức ứng dụng với thông điệp “For a More Sustainable Mekong – Vì một Đồng bằng sông Cửu Long bền vững”, thuộc chương trình “Research Contribution For All – Nghiên Cứu Vì Cộng Đồng” do UEH thực hiện. UEH trân trọng kính mời Quý độc giả cùng đón xem bản tin UEH Research Insights tiếp theo.

Chân Trang (1)

Tin, ảnh: Tác giả, Phòng Tuyển sinh – Truyền thông UEH Mekong, Ban Truyền thông và Phát triển đối tác UEH

Giọng đọc: Thanh Kiều

abcd

18 Tháng Sáu, 2026

Chu kỳ giảm giá của đồng USD?

TS. Đinh Thị Thu Hồng và nhóm nghiên cứu

26 Tháng Sáu, 2021

Việt Nam cần kịch bản cho thương mại tương lai

ThS. Tô Công Nguyên Bảo

26 Tháng Sáu, 2021

Hệ thống tiền tệ tiếp theo như thế nào?

TS. Lê Đạt Chí và nhóm nghiên cứu

26 Tháng Sáu, 2021

Chuyển đổi số trong khu vực công tại Việt Nam

Khoa Quản lý nhà nước

26 Tháng Sáu, 2021

Cần đưa giao dịch công nghệ lên sàn chứng khoán

Bộ Khoa học và Công nghệ

5 Tháng Sáu, 2021

Thiết kế đô thị: tầm nhìn vững chắc cho đô thị bền vững

Viện Đô thị thông minh và Quản lý

5 Tháng Sáu, 2021

Phục hồi du lịch và nỗ lực thoát khỏi vòng xoáy ảnh hưởng bởi Covid-19

Viện Đô thị thông minh và Quản lý

5 Tháng Sáu, 2021

2021 sẽ là năm khởi đầu của chu kỳ tăng trưởng mới

PGS.TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo

5 Tháng Sáu, 2021

Quỹ vaccine sẽ khả thi khi có người dân đóng góp

Phạm Khánh Nam, Việt Dũng

5 Tháng Sáu, 2021

Kích thích kinh tế, gia tăng vận tốc dòng tiền

Quách Doanh Nghiệp

5 Tháng Sáu, 2021

Đi tìm chiến lược hậu Covid-19 cho doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam

PGS TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo, ThS Lê Văn

5 Tháng Sáu, 2021

Insurtech – Cơ hội và thách thức cho Startup Việt

Ths. Lê Thị Hồng Hoa

5 Tháng Sáu, 2021