[Research Contribution] Phát triển thời trang bền vững và nhân văn cùng AI

11 Tháng Ba, 2026

Từ khóa: Trí tuệ nhân tạo, thời trang, thương mại điện tử

Từ gợi ý sản phẩm cá nhân hóa đến tối ưu chuỗi cung ứng, trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm tái định hình ngành thời trang toàn cầu. Nghiên cứu của tác giả thuộc Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) cho thấy, AI không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn đặt ra những yêu cầu mới về trách nhiệm, đạo đức và tính bền vững trong phát triển ngành. Từ đó, bài nghiên cứu gợi mở một số đề xuất cho Việt Nam trong hành trình thúc đẩy các giá trị nhân văn, đạo đức, hướng đến phát triển ngành thời trang bền vững.

Image1

Công nghệ AI mở ra những cơ hội phát triển đột phá cho ngành thời trang, đồng thời nâng cao trải nghiệm mua sắm trực tuyến cho người tiêu dùng. Nguồn: www.xcubelabs.com 

Trí tuệ nhân tạo và sự tái định hình hệ sinh thái thời trang toàn cầu

Ứng dụng công nghệ AI trong thiết kế thời trang đã và đang tạo nên một cuộc cách mạng. Báo cáo của The Business Research Company năm 2025 cho thấy quy mô thị trường AI trong ngành công nghiệp thời trang đang tăng trưởng theo cấp số nhân, dự báo thị trường đạt 1,77 tỷ USD vào cuối năm 2025 và tiếp tục tăng lên 6,99 tỷ USD vào năm 2029, với tốc độ tăng trưởng kép trung bình hằng năm (CAGR) là 41%. 

Những năm gần đây, công nghệ AI đã chứng kiến nhiều bước tiến vượt bậc. Năm 2021 đánh dấu sự xuất hiện của Dall-e, phần mềm chuyển đổi văn bản thành hình ảnh do OpenAI phát triển. Dựa trên Dall-e, đạo diễn Paul Trillo và vợ (nghệ sĩ Shyama Golden) đã tạo ra video “buổi trình diễn thời trang AI” dài 30 giây, trong đó kết hợp công nghệ AI và hàng trăm bộ đồ thời trang. Hay Stability AI Ltd – Công ty phát triển AI có trụ sở tại Vương quốc Anh đã giới thiệu Stable Diffusion, một ứng dụng được đánh giá là “bước đột phá trong thiết kế thô” cho các sản phẩm thời trang. Với khả năng chuyển đổi mô tả văn bản thành thiết kế, Stable Diffusion giúp tạo ra các mẫu thiết kế mới và chỉnh sửa những mẫu đã tồn tại, chẳng hạn như thay đổi kiểu dáng áo phông hoặc thêm dây đeo vào túi xách.

Một khảo sát và phân tích của McKinsey năm 2024 cho thấy, tốc độ phát triển của AI đặt ra một trong những thách thức đối với doanh nghiệp trong việc triển khai ứng dụng AI một cách hiệu quả và trách nhiệm hơn. AI đang kiến tạo một môi trường sáng tạo mới mẻ. Sự xuất hiện của AI đã mở ra một không gian sáng tạo chưa từng có. Bằng cách khai thác các dữ liệu ‘phi cấu trúc’ như văn bản, hình ảnh và video, AI có thể tạo ra các thiết kế 3D cho các mô hình ảo, phục vụ cho các chiến dịch video quảng bá tại các tuần lễ thời trang lớn trên toàn cầu.

Công nghệ AI mang lại khả năng phân tích cảm xúc từ video mạng xã hội và mô hình hóa xu hướng tiêu dùng một cách hiệu quả. Khi áp dụng công nghệ AI vào thiết bị triển khai sản xuất, các doanh nghiệp ngành thời trang cho thấy những lợi ích tích cực trong việc cải thiện đánh giá khách hàng, hay nói cách khác, ứng dụng AI vào sản xuất cho phép các doanh nghiệp thời trang tối ưu cá nhân hóa khách hàng, thông qua việc thu thập và phân tích dữ liệu hành vi mua sắm, cũng như xu hướng thời trang.

Từ ý tưởng thiết kế đến vận hành thông minh: AI trong chuỗi giá trị thời trang

Trong vận hành ngành công nghiệp thời trang, công nghệ AI trở thành “đối tác quan trọng” xuyên suốt trong các khâu của quá trình kinh doanh sản xuất. Hiện nay, nhiều thương hiệu lớn trên thế giới, trong đó có Zara, đang chú trọng đẩy mạnh việc tích hợp AI vào hệ thống quản lý. Báo cáo năm 2024 của Zara cho thấy, doanh nghiệp thực hiện ứng dụng AI vào quy trình sản xuất để tối ưu hóa lịch trình và quản lý hàng tồn kho, từ đó đáp ứng kịp thời xu hướng thời trang, giúp phản ứng nhanh nhạy hơn với sự thay đổi sở thích của khách hàng.

Đồng thời, áp dụng AI còn giúp cải thiện hiệu suất doanh nghiệp, giảm chi phí thuê mặt bằng, nhân công và quản lý kho. Chẳng hạn, AI hỗ trợ tự động hóa kho hàng bằng robot và quản lý tồn kho theo thời gian thực nhờ vào công nghệ thực tế tăng cường (AR). Nhiều doanh nghiệp cũng đang dùng AI tại cửa hàng để phát hiện hàng nhái, hàng giả. Tại Hàn Quốc, H&M áp dụng các công cụ AI như Heuritech hay Stylumia để nhận dạng mẫu, giám sát thời gian thực và phân tích dự đoán để xác định các chủ đề lặp lại trên thị trường hoặc văn hóa.

Ngày 19/12/2022, nhóm các nhà thiết kế từ phòng thí nghiệm có trụ sở tại Hồng Kông (Trung Quốc) đã tạo ra trợ lý thời trang AI (AiDA) và tổ chức thành công buổi trình diễn thời trang với các thiết kế được hỗ trợ bởi AiDa. Bằng cách sử dụng các công cụ từ các công ty công nghệ như Cala, Designovel và Fashable, các nhà thiết kế thời trang đã khai thác sức mạnh của AI để khơi dậy những ý tưởng mới.

AI và giá trị nhân văn trong thời trang số: mở rộng sáng tạo và trải nghiệm người dùng

Các thuật toán AI ngày càng phát triển, mang lại tiềm năng lớn để gia tăng và thúc đẩy các giá trị nhân văn trong ngành thiết kế. Điển hình là công tác phát triển quần áo thông minh, có khả năng cung cấp các chức năng y tế và phục vụ nhu cầu của người khuyết tật. Nhiều bệnh viện lớn trên thế giới lựa chọn hợp tác với các doanh nghiệp cung cấp tính năng AI, tích hợp AR ngay tại thời gian thực. Với tính năng mô phỏng vật thể ảo, các sản phẩm ứng dụng AR cho phép trải nghiệm trực tiếp cùng các thiết kế, người dùng có thể tương tác dạng chạm hoặc mô phỏng việc ướm thử sản phẩm (trang sức, quần áo, giày dép) lên người với tính trực quan cao. Điều này cho phép những bệnh nhân hạn chế về di chuyển có thể tham gia vào các trải nghiệm thời trang trực tuyến một cách chủ động thông qua các thiết bị công nghệ hiện đại.

Những vấn đề đặt ra trong ứng dụng AI hướng đến thời trang bền vững

Việc kết hợp AI vào phát triển ngành công nghiệp thời trang mở ra rất nhiều tiềm năng trong phát triển lĩnh vực thời trang bền vững. Tuy nhiên ở mặt trái của nó, điều này cũng tác động tiêu cực đến môi trường, từ việc sử dụng nguồn nguyên liệu không bền vững, quy trình sản xuất gây ô nhiễm, đến lượng rác thải khổng lồ. Cùng với đó, áp lực từ “thời trang nhanh” (fast fashion) khiến các thương hiệu phải liên tục cho ra mắt các bộ sưu tập mới, dẫn đến tình trạng sản xuất dư thừa, gây lãng phí. Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp thời trang đã chủ động chuyển đổi mô hình kinh doanh truyền thống sang áp dụng AI để nâng cao hiệu quả sản xuất, tối ưu hóa sự sáng tạo và cá nhân hóa trải nghiệm của khách hàng. Theo Ông Nguyễn Vũ Linh – Tổng giám đốc IVY Moda, ứng dụng AI có chiến lược sẽ góp phần mở ra nhiều cơ hội tuyệt vời cho các doanh nghiệp thời trang với chi phí thấp hơn. AI không chỉ là bàn đạp để thời trang Việt Nam đẩy nhanh chuyển đổi kỹ thuật số, mà còn rút ngắn khoảng cách công nghệ và đổi mới khi hội nhập toàn cầu. Tuy vậy về lâu dài, các doanh nghiệp trong nước cần có chiến lược dài hạn trong duy trì bản sắc riêng, trước những thách thức về văn hóa, dữ liệu và bản quyền.

Hàm ý chính sách đối với phát triển thời trang bền vững trong bối cảnh ứng dụng AI

Để thúc đẩy sự phát triển của thời trang bền vững và nhân văn thông qua ứng dụng AI, trong thời gian tới cần xem xét triển khai các định hướng chính sách hỗ trợ phù hợp đối với các tổ chức và doanh nghiệp trong ngành.

Một là, xem xét ban hành các quy định liên quan đến phát triển thời trang bền vững và nhân văn. Theo đó, Chính phủ và các cơ quan ban, ngành liên quan có thể xây dựng hệ thống tiêu chuẩn và chứng nhận dành cho các sản phẩm thời trang ứng dụng AI theo hướng bền vững, qua đó hỗ trợ người tiêu dùng trong việc nhận diện và lựa chọn sản phẩm. Đồng thời, cần quan tâm đến việc xây dựng các quy định điều chỉnh mối quan hệ giữa nhà thiết kế, nhà sản xuất, nhà nghiên cứu và người tiêu dùng, trong đó nhấn mạnh yêu cầu sử dụng AI một cách có trách nhiệm trên các phương diện xã hội, kinh tế và môi trường, nhằm hạn chế những rủi ro liên quan đến đạo đức kinh doanh và bảo mật dữ liệu.

Hai là, khuyến khích sự tham gia của cá nhân và doanh nghiệp vào hệ sinh thái thời trang AI bền vững. Thực tiễn tại nhiều quốc gia có ngành thời trang phát triển như Pháp, Vương quốc Anh, Hàn Quốc… cho thấy xu hướng ưu tiên sử dụng vật liệu bền vững trong thiết kế trang phục. Các nhà thiết kế ngày càng lựa chọn những vật liệu thân thiện với môi trường như vải từ sợi thực vật, vật liệu tái chế, vật liệu sinh học hoặc các loại vật liệu có khả năng tái chế khác nhằm tối ưu vòng đời sản phẩm. Cùng với đó là quy trình sản xuất thân thiện với môi trường, từ khâu nguyên liệu thô đến giai đoạn thải bỏ, nhằm hạn chế tác động tiêu cực đối với hệ sinh thái. Trong bối cảnh đó, việc hình thành “sân chơi” phù hợp cho các quỹ đầu tư mạo hiểm trong và ngoài nước, đặc biệt là các tổ chức đầu tư vào startup công nghệ thời trang bền vững, được xem là một yếu tố cần được quan tâm.

Ba là, xây dựng các chính sách hỗ trợ đối với tổ chức và doanh nghiệp thời trang có định hướng kết hợp công nghệ AI. Các cơ quan liên quan có thể cân nhắc triển khai các chương trình tài trợ, khuyến khích nghiên cứu và phát triển AI trong ngành thời trang. Song song đó, việc tổ chức các chương trình đào tạo và tư vấn chuyên sâu về AI, thiết kế bền vững và quản lý chuỗi cung ứng minh bạch sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp thời trang trong nước trên thị trường quốc tế.

Kết luận

Trong bối cảnh thị hiếu của khách hàng thay đổi nhanh chóng, vòng đời sản phẩm ngắn và nhu cầu cá nhân hóa, ngành công nghiệp thời trang hiện đại đứng trước một cuộc đua tốc độ từ các doanh nghiệp. Ứng dụng công nghệ AI đang biến đổi lĩnh vực thời trang bằng cách nâng cao trải nghiệm của khách hàng, tối ưu hóa quản lý hàng tồn kho và dự đoán xu hướng thời trang. Với tình hình dân số trung lưu tăng và sự quan tâm ngày càng cao đối với thời trang, việc tận dụng hiệu quả AI tại Việt Nam sẽ giúp các doanh nghiệp đáp ứng sở thích của khách hàng, vừa giảm chi phí hoạt động và duy trì tính cạnh tranh trong một thị trường năng động, vừa giúp các doanh nghiệp giảm bớt công việc lặp đi lặp lại, tập trung vào sự sáng tạo và chiến lược, hướng đến sự bền vững và nhân văn.

Bài viết đã được đăng tải trên Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam, số 9/2025. Xem toàn bộ bài viết Phát triển thời trang bền vững và nhân văn cùng AI TẠI ĐÂY

Tác giả: Nguyễn Hoàng Nam – Trường Kinh tế, Luật và Quản lý Nhà nước, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH), Thành viên Chương trình Thủ lĩnh Thanh niên Đông Nam Á (SEAYLP).

Đây là bài viết nằm trong Chuỗi bài lan tỏa nghiên cứu và kiến thức ứng dụng từ UEH với thông điệp “Research Contribution For All – Nghiên Cứu Vì Cộng Đồng” do UEH thực hiện. UEH trân trọng kính mời Quý độc giả cùng đón xem bản tin UEH Research Insights tiếp theo.

Chân Trang (1)

Tin, ảnh: Tác giả, Ban Truyền thông và Phát triển đối tác UEH

Giọng đọc: Thanh Kiều

Chu kỳ giảm giá của đồng USD?

TS. Đinh Thị Thu Hồng và nhóm nghiên cứu

26 Tháng Sáu, 2021

Việt Nam cần kịch bản cho thương mại tương lai

ThS. Tô Công Nguyên Bảo

26 Tháng Sáu, 2021

Hệ thống tiền tệ tiếp theo như thế nào?

TS. Lê Đạt Chí và nhóm nghiên cứu

26 Tháng Sáu, 2021

Chuyển đổi số trong khu vực công tại Việt Nam

Khoa Quản lý nhà nước

26 Tháng Sáu, 2021

Cần đưa giao dịch công nghệ lên sàn chứng khoán

Bộ Khoa học và Công nghệ

5 Tháng Sáu, 2021

Thiết kế đô thị: tầm nhìn vững chắc cho đô thị bền vững

Viện Đô thị thông minh và Quản lý

5 Tháng Sáu, 2021

Phục hồi du lịch và nỗ lực thoát khỏi vòng xoáy ảnh hưởng bởi Covid-19

Viện Đô thị thông minh và Quản lý

5 Tháng Sáu, 2021

2021 sẽ là năm khởi đầu của chu kỳ tăng trưởng mới

PGS.TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo

5 Tháng Sáu, 2021

Quỹ vaccine sẽ khả thi khi có người dân đóng góp

Phạm Khánh Nam, Việt Dũng

5 Tháng Sáu, 2021

Kích thích kinh tế, gia tăng vận tốc dòng tiền

Quách Doanh Nghiệp

5 Tháng Sáu, 2021

Đi tìm chiến lược hậu Covid-19 cho doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam

PGS TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo, ThS Lê Văn

5 Tháng Sáu, 2021

Insurtech – Cơ hội và thách thức cho Startup Việt

Ths. Lê Thị Hồng Hoa

5 Tháng Sáu, 2021