[Research Contribution] Làm thế nào để Thành phố Thông minh thực sự đáng sống?
26 Tháng Sáu, 2026
Từ khóa: Thành phố thông minh; Smart City; Living City
Nhiều thành phố trên thế giới đang đầu tư hàng tỷ đô la để trở nên “thông minh” hơn với camera AI, học máy, dữ liệu lớn và hệ thống cảm biến dày đặc. Tuy nhiên, theo các bảng xếp hạng quốc tế, những thành phố đáng sống nhất thế giới lại thường không phải là những nơi có mật độ công nghệ cao nhất. Điều này đặt ra một câu hỏi quan trọng cho Việt Nam: Làm thế nào để các giải pháp thành phố thông minh thực sự góp phần xây dựng đô thị đáng sống, gắn bó hơn với nhu cầu thực tế của người dân? Từ góc nhìn của TS. Phan Hoàng Điệp – Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH), bài viết mang đến những phân tích và gợi mở về vấn đề này.
Khi “thông minh” không đồng nghĩa với “đáng sống”
Thành phố thông minh thường được hiểu là việc ứng dụng AI, IoT và dữ liệu lớn để tối ưu vận hành đô thị. Về lý thuyết, đây là hướng đi đúng. Nhưng thực tế cho thấy “thông minh” không tự động chuyển hóa thành “đáng sống”.
Các bảng xếp hạng quốc tế phản ánh rõ sự khác biệt. Những thành phố dẫn đầu về chất lượng sống như Vienna, Copenhagen, Melbourne, Canberra, Geneva thường nổi bật nhờ sự ổn định, y tế, giáo dục và không gian sống thân thiện, hài hòa với thiên nhiên, nhịp sống người dân chậm. Ngược lại, các bảng xếp hạng thiên về công nghệ và kinh tế lại ưu tiên London, New York hay Tokyo, Paris.
Công nghệ có thể định lượng bằng số liệu, cảm biến nhưng chất lượng sống phải được đo bằng cảm nhận của con người. Như ông Arturo Bris (Giám đốc của Trung tâm Cạnh tranh Thế giới IMD) từng nhận định, những đô thị thành công nhất không phải nơi có công nghệ phức tạp nhất, mà là nơi kết hợp tốt giữa quản trị hiệu quả, đầu tư công và niềm tin của cư dân.
Trải nghiệm từ những thành phố đáng sống
Trong thời gian 6 năm sống tại Brisbane và Melbourne, tác giả nhận ra rằng điều làm nên chất lượng sống không phải là công nghệ hiện đại, mà là quy hoạch đô thị lấy con người làm trung tâm. Chỉ trong bán kính vài trăm mét, người dân đã dễ dàng tiếp cận công viên cây xanh, sân chơi trẻ em, trung tâm thể thao, thư viện và giao thông công cộng với chi phí hợp lý. Ngay giữa trung tâm thành phố là vườn bách thảo (Botanic Garden) rộng lớn với cây xanh tươi tốt, hoa nở theo mùa và cả động vật hoang dã; bên cạnh đó là hồ bơi công cộng miễn phí, nơi người dân có thể chạy bộ, đạp xe hay bơi lội. Các tiện ích này được phân bổ khá đồng đều, giúp cả người thu nhập thấp lẫn sinh viên đều được hưởng lợi, minh chứng rõ nét cho sự bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ đô thị.
Tại các thành phố lớn của Việt Nam, việc phân bổ tiện ích đô thị vẫn còn chưa đồng đều: trong khi các khu đô thị cao cấp và chung cư được đầu tư tốt về tiện ích, thì nhiều khu dân cư phổ thông vẫn còn thiếu không gian xanh, khu thể thao, thư viện, bãi đỗ xe và một số dịch vụ công cộng cơ bản.
Việt Nam: Thành phố thông minh cần hướng tới điều gì?
Tại Việt Nam, các sáng kiến “thành phố thông minh” đang được triển khai ngày càng nhiều, từ trung tâm điều hành đô thị đến các hệ thống giám sát và quản lý dữ liệu. Đây là những bước đi cần thiết trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng.
Tuy nhiên, một câu hỏi quan trọng cần đặt ra: những công nghệ này đang giải quyết vấn đề gì và mang lại lợi ích gì cho người dân?
Nếu công nghệ chủ yếu được sử dụng cho giám sát và vận hành đô thị, nó có thể giúp hệ thống chạy hiệu quả hơn. Song để thực sự nâng cao chất lượng sống, công nghệ cần đi kèm với quy hoạch không gian hợp lý và phân bổ dịch vụ công đồng đều. Ngược lại, nếu chỉ phủ lớp công nghệ lên trên mà không giải quyết các vấn đề cốt lõi, “thành phố thông minh” khó phát huy hiệu quả bền vững.
Trường hợp của Đà Nẵng là một ví dụ điển hình. Thành phố sở hữu nhiều lợi thế về thiên nhiên và hạ tầng, song vẫn còn một số thách thức như thiếu không gian công cộng và công viên cây xanh ở nhiều khu vực, quy hoạch chỗ đỗ xe ô tô chưa đồng bộ, hệ thống đường sá theo kiểu bàn cờ với nhiều tuyến nhỏ hẹp dễ dẫn đến quá tải giao thông, cùng với phương tiện giao thông công cộng chưa thật sự thuận tiện và sự phân bổ tiện ích chưa đồng đều.
Điều này cho thấy: công nghệ không thể thay thế quy hoạch, mà chỉ có thể hỗ trợ và nâng tầm quy hoạch đó.
Từ Smart City đến Living City – Tầm nhìn tương lai
Thay vì chỉ chạy theo mô hình “thành phố thông minh” kiểu chữa cháy, chúng ta nên hướng tới một tầm nhìn sâu sắc và tiến bộ hơn: Thành phố Sống (Living City) – khái niệm được nhà tương lai học Tom Cheesewright phát triển.
Thay vì tập trung vào các “trung tâm điều hành” command-and-control với màn hình dashboard khổng lồ để giám sát từ trên xuống, Living City coi công nghệ như một hệ thần kinh giúp hạ tầng đô thị “sống dậy”. Các tòa nhà, đường phố, công viên và trạm dừng xe buýt không còn là những thực thể chết cứng mà có khả năng cảm nhận môi trường, xử lý thông tin và tự tiến hóa theo nhu cầu thực tế của người dân.
Đó là sự chuyển dịch từ kiểm soát sang cộng tác. Một trạm xe buýt thông minh không chỉ báo giờ xe đến, mà có thể tận dụng nhiệt lượng dư thừa để sưởi ấm vào mùa đông hoặc làm mát vào mùa hè cho người đang chờ. Một công viên ít sử dụng có thể tự điều chỉnh chức năng, thay đổi bố cục để trở thành không gian phù hợp hơn với nhu cầu cộng đồng. Thậm chí, những tòa nhà ít sử dụng cũng có thể được tái cấu hình linh hoạt thành không gian công cộng, trung tâm thể thao hoặc khu vui chơi. Kiến trúc sư không chỉ thiết kế ban đầu mà còn đóng vai “người làm vườn”, nuôi dưỡng và tinh chỉnh đô thị theo thời gian, giống như chăm sóc một sinh thể sống.
Ở Việt Nam, chúng ta không cần những dự án công nghệ hào nhoáng nhưng rời rạc. Điều cần thiết là xây dựng các giao diện kết nối mở, ưu tiên tính bao trùm và lợi ích cho mọi tầng lớp. Công nghệ phải phục vụ con người, giúp thu hẹp khoảng cách giàu nghèo và tạo ra sự hài hòa giữa quy hoạch, thiên nhiên và cộng đồng.
Một thành phố tốt không bắt đầu từ tòa nhà cao tầng hay mạng lưới camera dày đặc. Nó bắt đầu từ những khu dân cư hạt nhân có đầy đủ tiện ích công cộng, từ hạ tầng biết thích nghi và tiến hóa, cùng với một tầm nhìn lấy con người làm trung tâm.
Chỉ khi đó, thành phố thông minh mới thực sự trở thành thành phố đáng sống – và xa hơn nữa, trở thành thành phố sống.
Tác giả: TS. Phan Hoàng Điệp – Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh.
Đây là bài viết nằm trong chuỗi bài lan tỏa nghiên cứu và kiến thức ứng dụng với thông điệp “Research Contribution For All – Nghiên Cứu Vì Cộng Đồng” do UEH thực hiện. UEH trân trọng kính mời Quý độc giả cùng đón xem bản tin tiếp theo.
Tin, ảnh: Tác giả, Ban Truyền thông và Phát triển đối tác UEH
Giọng đọc: Thanh Kiều
abcd
18 Tháng Sáu, 2026
[Unbox Glo-cal Program] Vi vu Đông Nam Á cùng Chương trình Cử nhân ASIA Co-op
20 Tháng Mười Hai, 2025
[Research Contribution] Đồng đổi mới sáng tạo cho nền kinh tế đại dương bền vững
12 Tháng Mười Hai, 2025
[Research Contribution] Khám phá sự đối lập giữa nghiện thương hiệu và tình yêu thương hiệu
24 Tháng Mười Một, 2025
[Research Contribution] Phát triển bền vững – Góc nhìn đa chiều về hạnh phúc
8 Tháng Mười, 2025
[Research Contribution] Những góc nhìn mới về tương lai của thế giới ảo
16 Tháng Sáu, 2025
[Podcast] Góp ý giải pháp phát triển giáo dục Đại học
5 Tháng Hai, 2025
[Podcast] Các yếu tố ảnh hưởng đến động lực học tập của sinh viên
22 Tháng Một, 2025
[Podcast] “Mô hình Campus thích ứng – Giải pháp dành cho Mekong bền vững”
13 Tháng Một, 2025
[Podcast] Đào tạo nhân lực Mekong tương lai: Trao quyền hành động bền vững
30 Tháng Mười Hai, 2024
[Podcast] Dự án Phát triển khung công bằng giao thoa nhằm khuyến khích khả năng đi bộ
30 Tháng Mười Hai, 2024
[Podcast] Chiến lược thiết kế hậu kỹ thuật số trong nghệ thuật truyền thông
27 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Đồng sáng tạo và xây dựng cộng đồng ArtTech hướng tới tương lai bền vững
26 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Quản trị công nghệ trong kỷ nguyên 4.0: Tổng quan và nhu cầu thị trường
21 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Công nghệ thông tin – truyền thông và sự ổn định của hệ thống ngân hàng
21 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Vai trò của chính sách vĩ mô thận trọng đối với tăng trưởng tín dụng tại Việt Nam
21 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Đề xuất hoàn thiện pháp luật về hoạt động môi giới chứng khoán tại Việt Nam
21 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] NFTs – Cuộc cách mạng nghệ thuật hay cơn sốt nhất thời?
18 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] CareFeeder – Giải pháp công nghệ hỗ trợ người già và bệnh nhân Parkinson tự ăn uống
11 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Ứng dụng học máy trong phân tích dữ liệu quản trị nguồn nhân lực
11 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Nghệ thuật dân gian thời 4.0: Múa rối nước tự động dựa trên nền tảng robot
7 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Bứt phá hiệu suất sáng tạo nhân viên nhờ phản hồi mang tính phát triển
7 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Giải pháp MPIA: Lối thoát tạm thời cho cuộc khủng hoảng thương mại quốc tế?
7 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] “Căn bệnh Hà Lan” trong việc nhận kiều hối và trường hợp Việt Nam
31 Tháng Mười, 2024
[Podcast] Giải pháp nâng cao hoạt động vận động cho sinh viên
9 Tháng Tám, 2024
[Podcast] Phong Cách Lãnh Đạo Đạo Đức Và Hành Vi Ngoài Vai Trò Của Công Chức
29 Tháng Bảy, 2024
[Podcast] Định Hình Chiến Lược Phát Triển Toàn Diện, Bền Vững Cho Đất Nước
25 Tháng Bảy, 2024
[Podcast] Mô Hình Đại Học Bền Vững Dành Cho Các Thị Trường Mới Nổi
19 Tháng Bảy, 2024
[Podcast] Những Tiếp Cận Mới Nhất Dành Cho Các Đại Học Bền Vững
11 Tháng Bảy, 2024
[Podcast] Tác Động Của Nguồn Nhân Lực Xanh Đến Các Mục Tiêu Về Môi Trường
24 Tháng Năm, 2024
Kinh Tế Xã Hội Và Sự Phát Thải CO2 Ở Việt Nam Giai Đoạn 1990 – 2018
23 Tháng Năm, 2024
Pháp Luật Dữ Liệu – Kỳ 1: Cần Một Cách Tiếp Cận Mới
15 Tháng Năm, 2024
[Podcast] Pháp Luật Dữ Liệu – Kỳ 1: Cần Một Cách Tiếp Cận Mới
14 Tháng Năm, 2024
Đánh Giá Quảng Cáo Trên Nền Tảng Tiktok
8 Tháng Năm, 2024
[Podcast] Đánh Giá Quảng Cáo Trên Nền Tảng Tiktok
7 Tháng Năm, 2024
[podcast] Phản Ứng Của Chính Sách Xã Hội Đối Với Đại Dịch Covid-19 Ở Một Số Quốc Gia (Kỳ 1)
8 Tháng Mười Hai, 2023
Promoting Learner Autonomy in English Language Learning (Part 2)
28 Tháng Mười Một, 2023
[Podcast] Ngoại giao kinh tế Việt Nam trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế
10 Tháng Mười Một, 2023
ArtTech and sustainable development
27 Tháng Mười, 2023
Cộng đồng ArtTech đầu tiên tại Việt Nam – Một năm nhìn lại
9 Tháng Mười, 2023
ArtTech – Một xu hướng tương lai
5 Tháng Mười, 2023
ArtTech và phát triển bền vững
3 Tháng Mười, 2023
[Podcast] Máy Tính Và Công Nghệ “Không Đi Một Mình” – Phần 4
24 Tháng Bảy, 2023
[Podcast] Tác Động Của Đồng Tiền Kỹ Thuật Số Đến Tỷ Giá Hối Đoái
14 Tháng Mười Một, 2022
[Podcast] Chuyển Đổi Số Trong Ngành Du Lịch Việt Nam
5 Tháng Năm, 2022
[Podcast] Chuyển Đổi Số Trong Lĩnh Vực Y Tế Ở Việt Nam
25 Tháng Ba, 2022
[Podcast] Phân Tích Dữ Liệu Con Người Tại Việt Nam
18 Tháng Ba, 2022
[Podcast] Chuyển Đổi Số Trong Nông Nghiệp Ở Việt Nam
11 Tháng Ba, 2022
[Podcast] Mô Hình Kinh Tế Chia sẻ: Các Vấn Đề Quản Lý Ở Việt Nam
21 Tháng Một, 2022
[Podcast] Nâng Cao Trải Nghiệm Khách Hàng Trực Tuyến Trong Ngành Du Lịch
15 Tháng Một, 2022
[Podcast] Chính Sách Lao Động Việc Làm Cho TP. HCM Trong Giai Đoạn Sau Giãn Cách
28 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Xây Dựng Thị Trường Chứng Khoán Phi Tập Trung Dựa Trên Công Nghệ Blockchain
24 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Học Tập Suốt Đời Trong Thế Giới Số: Góc Nhìn Từ Nghề Nghiệp Kế Toán, Kiểm toán
21 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Học Tập Suốt Đời Tại UEH: Hướng Đến Đại Học Bền Vững
14 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Xu Hướng Kinh Doanh Bán Lẻ Trực Tuyến Thời Kỳ Covid
10 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Big Data Cho Mục Tiêu Phát Triển Bền Vững: Kinh Nghiệm Quốc Tế
7 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Cải Cách Luật Đất Đai Để Thúc Đẩy Phát Triển Kinh Tế
2 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Cuộc Cách Mạng Trong Kinh Tế Học Thực Nghiệm
30 Tháng Mười Một, 2021
[Podcast] Chỉ Số Giá Tiêu Dùng Từ Góc Nhìn Khai Thác Dữ Liệu Lớn (Big Data)
17 Tháng Mười Một, 2021
[Podcast] Toàn Cảnh Tiền Tệ Kỹ Thuật Số – Phần 5 : Tiền Ổn Định Tư Nhân Diem
5 Tháng Mười Một, 2021
Đứt gãy chuỗi cung ứng vùng trọng điểm phía Nam: 8 giải pháp
20 Tháng Mười, 2021
[Podcast]Toàn Cảnh Tiền Tệ Kỹ Thuật Số – Phần 2: Những Cột Mốc Phát Triển
19 Tháng Mười, 2021
[Podcast] Toàn cảnh tiền tệ kỹ thuật số – Phần 1: Xu thế của thời đại
15 Tháng Mười, 2021
NGÂN HÀNG BẮT TAY FINTECH (Phần 3): Các Giải Pháp Hỗ Trợ
8 Tháng Mười, 2021
UEH chủ trì thành công Hội thảo ICBF 2021
7 Tháng Mười, 2021
GRSD 2021- Hội thảo khoa học “Tăng trưởng xanh và phát triển bền vững”
6 Tháng Mười, 2021
NGÂN HÀNG BẮT TAY FINTECH (phần 2): Chọn đối tác theo tiêu chí nào?
4 Tháng Mười, 2021
‘Đổi mới giáo dục nghề nghiệp là động cơ tăng trưởng kinh tế’
30 Tháng Chín, 2021
Giải pháp “mở cửa” an toàn với các khu công nghiệp tại TP Hồ Chí Minh
27 Tháng Chín, 2021
Khi cuộc sống “bình thường mới”, nơi ở cho người lao động cần được quan tâm
9 Tháng Chín, 2021
Hướng phát triển mô hình đào tạo luân phiên (Dual Education) tại Việt Nam
6 Tháng Chín, 2021
Webinar: Tương lai ngành Thẩm định giá trong thập niên mới
17 Tháng Tám, 2021
Hãy là người dùng thông minh khi đón nhận và chia sẻ thông tin
9 Tháng Tám, 2021
Webinar: An toàn thông tin kế toán trong kỷ nguyên số
3 Tháng Tám, 2021
Có nên đưa lãi suất tiền gửi VND về 0 phần trăm?
20 Tháng Bảy, 2021
Chu kỳ giảm giá của đồng USD?
TS. Đinh Thị Thu Hồng và nhóm nghiên cứu
26 Tháng Sáu, 2021
Việt Nam cần kịch bản cho thương mại tương lai
ThS. Tô Công Nguyên Bảo
26 Tháng Sáu, 2021
Hệ thống tiền tệ tiếp theo như thế nào?
TS. Lê Đạt Chí và nhóm nghiên cứu
26 Tháng Sáu, 2021
Chuyển đổi số trong trường đại học: Dạy học trực tuyến sẽ trở thành xu hướng tất yếu
GS.TS. Nguyễn Trọng Hoài
26 Tháng Sáu, 2021
Tiền số ngân hàng Trung ương – Vận hành và thử nghiệm
Châu Văn Thành
26 Tháng Sáu, 2021
Chuyển đổi số trong khu vực công tại Việt Nam
Khoa Quản lý nhà nước
26 Tháng Sáu, 2021
“Cấp cứu” doanh nghiệp trước làn sóng COVID-19 thứ 4
23 Tháng Sáu, 2021
Chuyên gia UEH: Việt Nam nên kết hợp tiêm vaccine miễn phí và dịch vụ
23 Tháng Sáu, 2021
Hội thảo khoa học về Thị trường bảo hiểm Việt Nam (Conference on Vietnam’s Insurance Industry – CVII)
Khoa Toán – Thống Kê
7 Tháng Sáu, 2021
Muốn có trung tâm tài chính phải có chiến lược thích ứng
Khoa Tài chính
5 Tháng Sáu, 2021
Cần đưa giao dịch công nghệ lên sàn chứng khoán
Bộ Khoa học và Công nghệ
5 Tháng Sáu, 2021
Sự hữu ích của Lý thuyết trò chơi: Thảo luận về giải Nobel Kinh tế năm 2020
JABES
5 Tháng Sáu, 2021
Đoán định tư pháp: Xu thế mới trong hành nghề Luật
Khoa Luật
5 Tháng Sáu, 2021
Thiết kế đô thị: tầm nhìn vững chắc cho đô thị bền vững
Viện Đô thị thông minh và Quản lý
5 Tháng Sáu, 2021
Phục hồi du lịch và nỗ lực thoát khỏi vòng xoáy ảnh hưởng bởi Covid-19
Viện Đô thị thông minh và Quản lý
5 Tháng Sáu, 2021
Nghiên cứu Kinh tế học lao động trong sự biến động của thế giới
JABES
5 Tháng Sáu, 2021
Kết hợp Nghệ thuật và Công nghệ hướng đến Thành phố thông minh đáng sống
Viện Đô thị thông minh và Quản lý
5 Tháng Sáu, 2021
Chuỗi bài “The Basics of B2B”: Thị trường việc làm rộng mở nhiều sinh viên chuyên ngành Marketing đang bỏ quên
TS. Đinh Tiên Minh
5 Tháng Sáu, 2021
Môi trường không phải để nhà đầu tư xài miễn phí!
TS. Phạm Khánh Nam
5 Tháng Sáu, 2021
2021 sẽ là năm khởi đầu của chu kỳ tăng trưởng mới
PGS.TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo
5 Tháng Sáu, 2021
Quỹ vaccine sẽ khả thi khi có người dân đóng góp
Phạm Khánh Nam, Việt Dũng
5 Tháng Sáu, 2021
Kích thích kinh tế, gia tăng vận tốc dòng tiền
Quách Doanh Nghiệp
5 Tháng Sáu, 2021
Đi tìm chiến lược hậu Covid-19 cho doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam
PGS TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo, ThS Lê Văn
5 Tháng Sáu, 2021
Insurtech – Cơ hội và thách thức cho Startup Việt
Ths. Lê Thị Hồng Hoa
5 Tháng Sáu, 2021

