[Research Contribution] Vai trò của nữ giới trong Hội đồng quản trị đối với việc chấp nhận rủi ro của doanh nghiệp

8 Tháng Ba, 2026

Từ khoá: Hội đồng quản trị, Bình đẳng giới, rủi ro của doanh nghiệp

Trong bối cảnh bình đẳng giới ngày càng trở thành một chuẩn mực toàn cầu trong quản trị doanh nghiệp, vai trò của nữ giới trong hội đồng quản trị (HĐQT) không chỉ mang ý nghĩa xã hội mà còn có tác động thực chất đến các quyết định chiến lược của doanh nghiệp. Nghiên cứu từ nhóm tác giả thuộc Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) đã xem xét mối quan hệ giữa sự hiện diện của nữ giới trong HĐQT và mức độ chấp nhận rủi ro của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam, qua đó cung cấp thêm bằng chứng thực nghiệm nhằm khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của phụ nữ trong quản trị doanh nghiệp hiện đại.

Thumb Lớn Thương Hiệu Học Thuật Mới (47)

Đa dạng giới trong HĐQT đang trở thành một vấn đề quản trị chiến lược

Trong hơn hai thập niên qua, vấn đề đa dạng giới trong hội đồng quản trị đã trở thành một chủ đề nhận được sự quan tâm rộng rãi từ giới hoạch định chính sách, nhà đầu tư và cộng đồng học thuật trên toàn thế giới. Nhiều quốc gia phát triển đã triển khai các quy định hoặc khuyến nghị nhằm thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong các cơ quan quản trị doanh nghiệp, tiêu biểu như Na Uy với quy định hạn ngạch tối thiểu 40% nữ giới trong HĐQT hay các Bộ Quy tắc quản trị doanh nghiệp tại Vương quốc Anh và Liên minh châu Âu.

Các nghiên cứu quốc tế cho thấy, HĐQT đa dạng giới có thể cải thiện chất lượng giám sát, nâng cao hiệu quả ra quyết định và gia tăng tính hợp pháp cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, mối quan hệ giữa sự tham gia của nữ giới và mức độ chấp nhận rủi ro của doanh nghiệp vẫn còn nhiều tranh luận. Một số nghiên cứu cho rằng, nữ giới có xu hướng thận trọng hơn trong các quyết định rủi ro, trong khi các nghiên cứu khác lại chỉ ra rằng sự đa dạng giới giúp doanh nghiệp chấp nhận rủi ro một cách có tính toán và hiệu quả hơn.

Tại Việt Nam, các nghiên cứu thực tế về vấn đề này còn khá hạn chế, đặc biệt là những nghiên cứu phân biệt vai trò của thành viên HĐQT nữ độc lập và không độc lập, cũng như xem xét tương tác giữa nữ giới trong HĐQT và sở hữu nước ngoài. Xuất phát từ khoảng trống đó, nghiên cứu này được thực hiện nhằm cung cấp một góc nhìn toàn diện hơn về vai trò của nữ giới trong quản trị doanh nghiệp Việt Nam.

Những phát hiện từ dữ liệu doanh nghiệp Việt Nam

Nghiên cứu của nhóm tác giả UEH được thực hiện trên 222 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) trong giai đoạn 2015 – 2021, nhằm xem xét mối liên hệ giữa sự hiện diện của nữ giới trong hội đồng quản trị (HĐQT) và mức độ chấp nhận rủi ro của doanh nghiệp. Khả năng chấp nhận rủi ro được tiếp cận theo ba khía cạnh gồm rủi ro tổng thể, rủi ro mạo hiểm và rủi ro hiệu suất, phản ánh không chỉ mức độ sẵn sàng chấp nhận rủi ro mà còn chất lượng của các quyết định rủi ro trong hoạt động kinh doanh.

Bên cạnh việc xem xét tỷ lệ nữ giới trong HĐQT, nghiên cứu còn phân biệt giữa thành viên HĐQT nữ độc lập và không độc lập, đồng thời đưa yếu tố sở hữu nước ngoài vào phân tích nhằm làm rõ vai trò điều tiết của nữ giới trong các quyết định rủi ro của doanh nghiệp.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, sự hiện diện của nữ giới trong HĐQT không khiến doanh nghiệp trở nên thận trọng hay bảo thủ hơn, mà ngược lại, có tác động đa chiều và tinh tế đến hành vi chấp nhận rủi ro. Cụ thể, tỷ lệ nữ giới trong HĐQT có mối quan hệ cùng chiều với rủi ro tổng thể và rủi ro mạo hiểm, cho thấy doanh nghiệp có xu hướng chủ động hơn trong việc tìm kiếm cơ hội đầu tư và đưa ra các quyết định chiến lược khi có sự tham gia của nữ giới.

Ở chiều ngược lại, nghiên cứu cũng ghi nhận mối quan hệ ngược chiều giữa nữ giới trong HĐQT và rủi ro hiệu suất. Điều này thể hiện rằng mặc dù doanh nghiệp có thể chấp nhận rủi ro nhiều hơn, nhưng các rủi ro này được kiểm soát tốt hơn, qua đó giúp hạn chế khả năng đạt kết quả kinh doanh thấp hơn kỳ vọng. Nói cách khác, nữ giới không chỉ góp phần gia tăng mức độ chấp nhận rủi ro, mà còn nâng cao chất lượng của các quyết định rủi ro.

Khi phân biệt theo vai trò trong HĐQT, thành viên nữ không độc lập thể hiện tác động rõ nét hơn trong việc thúc đẩy rủi ro tổng thể và rủi ro mạo hiểm của doanh nghiệp, trong khi cả thành viên nữ độc lập và không độc lập đều góp phần làm giảm rủi ro hiệu suất. Kết quả này cho thấy vai trò của nữ giới trong HĐQT là nhất quán ở khía cạnh giám sát và điều chỉnh các quyết định chiến lược, bất kể vị trí độc lập hay không độc lập.

Ngoài ra, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng nữ giới trong HĐQT có vai trò điều tiết mối quan hệ giữa sở hữu nước ngoài và rủi ro doanh nghiệp. Trong bối cảnh doanh nghiệp có sở hữu nước ngoài thường theo đuổi chiến lược đầu tư dài hạn và thận trọng hơn, sự tham gia của nữ giới giúp doanh nghiệp cân bằng tốt hơn giữa mục tiêu an toàn và nhu cầu nắm bắt cơ hội tăng trưởng.

Một số gợi mở từ nghiên cứu đối với quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam

Từ các kết quả nghiên cứu, có thể rút ra một số hàm ý quan trọng cho doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách tại Việt Nam.

Thứ nhất, các doanh nghiệp nên chủ động thúc đẩy đa dạng giới trong HĐQT, không chỉ vì mục tiêu bình đẳng giới mà còn vì lợi ích kinh tế dài hạn. Sự tham gia của nữ giới giúp doanh nghiệp chấp nhận rủi ro một cách có kiểm soát, qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động.

Thứ hai, việc bổ nhiệm nữ giới vào các vị trí thực chất trong HĐQT, đặc biệt là những vị trí có khả năng tham gia trực tiếp vào quá trình ra quyết định, sẽ phát huy tốt hơn vai trò của họ trong chiến lược doanh nghiệp.

Thứ ba, đối với các doanh nghiệp có sở hữu nước ngoài, cần xem xét sự kết hợp hài hòa giữa cấu trúc sở hữu và đa dạng giới trong HĐQT nhằm tối ưu hóa hành vi chấp nhận rủi ro và nâng cao giá trị doanh nghiệp.

Nhìn chung, nghiên cứu góp phần khẳng định rằng nữ giới trong hội đồng quản trị không chỉ là biểu tượng của bình đẳng giới, mà còn là nhân tố quan trọng định hình chiến lược và hành vi rủi ro của doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Xem toàn bộ bài viết Vai trò của nữ giới trong Hội đồng quản trị đối với việc chấp nhận rủi ro của doanh nghiệp TẠI ĐÂY.

Nhóm tác giả: PGS. TS. Phùng Đức Nam, TS. Hoàng Thị Phương Thảo, TS. Nguyễn Thị Diễm Kiều, ThS. Hoàng Thị Phương Anh – Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh.

Đây là bài viết nằm trong Chuỗi bài lan tỏa nghiên cứu và kiến thức ứng dụng từ UEH với thông điệp “Research Contribution For All – Nghiên Cứu Vì Cộng Đồng” do UEH thực hiện. UEH trân trọng kính mời Quý độc giả cùng đón xem bản tin UEH Research Insights tiếp theo.

Chân Trang (1)

Tin, ảnh: Tác giả, Ban Truyền thông và Phát triển đối tác UEH

Giọng đọc: Thanh Kiều

Chu kỳ giảm giá của đồng USD?

TS. Đinh Thị Thu Hồng và nhóm nghiên cứu

26 Tháng Sáu, 2021

Việt Nam cần kịch bản cho thương mại tương lai

ThS. Tô Công Nguyên Bảo

26 Tháng Sáu, 2021

Hệ thống tiền tệ tiếp theo như thế nào?

TS. Lê Đạt Chí và nhóm nghiên cứu

26 Tháng Sáu, 2021

Chuyển đổi số trong khu vực công tại Việt Nam

Khoa Quản lý nhà nước

26 Tháng Sáu, 2021

Cần đưa giao dịch công nghệ lên sàn chứng khoán

Bộ Khoa học và Công nghệ

5 Tháng Sáu, 2021

Thiết kế đô thị: tầm nhìn vững chắc cho đô thị bền vững

Viện Đô thị thông minh và Quản lý

5 Tháng Sáu, 2021

Phục hồi du lịch và nỗ lực thoát khỏi vòng xoáy ảnh hưởng bởi Covid-19

Viện Đô thị thông minh và Quản lý

5 Tháng Sáu, 2021

2021 sẽ là năm khởi đầu của chu kỳ tăng trưởng mới

PGS.TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo

5 Tháng Sáu, 2021

Quỹ vaccine sẽ khả thi khi có người dân đóng góp

Phạm Khánh Nam, Việt Dũng

5 Tháng Sáu, 2021

Kích thích kinh tế, gia tăng vận tốc dòng tiền

Quách Doanh Nghiệp

5 Tháng Sáu, 2021

Đi tìm chiến lược hậu Covid-19 cho doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam

PGS TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo, ThS Lê Văn

5 Tháng Sáu, 2021

Insurtech – Cơ hội và thách thức cho Startup Việt

Ths. Lê Thị Hồng Hoa

5 Tháng Sáu, 2021