[Research Contribution] Hiện đại hóa, nâng tầm giáo dục đại học Việt Nam, tạo đột phá phát triển nhân lực trình độ cao và nhân tài, dẫn dắt nghiên cứu, đổi mới sáng tạo

5 Tháng Ba, 2026

Từ khóa: giáo dục đại học, đại học bền vững, nhân lực trình độ cao, đổi mới sáng tạo

Theo cách tiếp cận của Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH), đại học bền vững không chỉ là cơ sở giáo dục – nghiên cứu gắn với trách nhiệm xã hội, mà còn là chủ thể tư vấn chính sách, kết nối địa phương và quốc tế nhằm kiến tạo hành động bền vững. Trên nền tảng này, nghiên cứu của nhóm tác giả UEH đã phân tích cơ sở chính sách, lý luận và thực tiễn triển khai mô hình đại học bền vững trong bối cảnh Việt Nam và xu thế toàn cầu, đặc biệt đặt trong định hướng chiến lược từ Bộ Chính trị qua Nghị quyết 71-NQ/TW (2025).

Chiến lược Đại học bền vững của UEH

Từ năm 2021, UEH bước vào giai đoạn chuyển đổi chiến lược: từ một cơ sở giáo dục kinh tế – quản lý trọng điểm, phát triển trở thành đại học đa ngành và bền vững vào năm 2030. Mô hình Đại học Bền vững được xây dựng dựa trên ba nền tảng: tham chiếu các khung phát triển bền vững quốc tế; đối sánh với các hệ thống xếp hạng và đánh giá đại học; và thích ứng với điều kiện, bối cảnh Việt Nam.

Mô hình phát triển của UEH có cấu trúc đa tầng, trong đó giáo dục giữ vai trò trung tâm, được bao quanh bởi bốn trụ cột: nghiên cứu, vận hành khuôn viên, quản trị và kết nối cộng đồng. Giáo dục hướng tới đào tạo công dân toàn cầu có năng lực tư duy phản biện, sáng tạo và hành động vì phát triển bền vững. Nghiên cứu được định hướng vừa phục vụ tri thức hàn lâm, vừa giải quyết các vấn đề thực tiễn của địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng.

Trong vận hành, khuôn viên đại học được phát triển theo hướng xanh và thông minh, đồng thời trở thành các “living lab” cho thử nghiệm và đổi mới. Ở cấp quản trị, yếu tố bền vững được lồng ghép vào mọi chiến lược và quyết định, bảo đảm minh bạch và khả thi. Hoạt động kết nối cộng đồng giúp UEH trở thành trung tâm lan tỏa tri thức, văn hóa và sáng tạo xã hội, từ đó hình thành hệ sinh thái hợp tác đa bên.

Từ năm 2025, mô hình UEH bền vững được mở rộng theo hướng tương tác mạnh hơn với hệ sinh thái bên ngoài, bao gồm môi trường tự nhiên, chính quyền, doanh nghiệp, xã hội và mạng lưới học thuật. Sự kết nối này tạo nên vòng tròn đồng sáng tạo giá trị và đóng góp tác động xã hội, làm nền tảng để UEH hướng tới mục tiêu phát triển thành “City-University Innovation Hub” vào năm 2030.

Toàn bộ mô hình vận hành theo chu trình PDCA (Plan – Do – Check – Act), bảo đảm tính liên tục, phản tư và cải tiến. Nhờ đó, UEH không chỉ duy trì sự bền vững nội bộ mà còn khẳng định vai trò hạt nhân đổi mới sáng tạo trong hệ sinh thái “City University Innovation Hub”.

Image1

Mô hình Đại học UEH Đa ngành và Bền vững

Giá trị của chiến lược Đại học bền vững đối với UEH

Chiến lược Đại học bền vững đã tạo ra những giá trị rõ nét cho UEH trên nhiều phương diện. Trước hết, chiến lược này góp phần nâng cao vị thế học thuật và sự hiện diện quốc tế của UEH trên các bảng xếp hạng uy tín, đồng thời định hình hình ảnh một đại học hiện đại, khác biệt và gắn kết chặt chẽ với cộng đồng học thuật toàn cầu.

Người học, giảng viên và nhà nghiên cứu là những đối tượng thụ hưởng trực tiếp: người học được tiếp cận chương trình đào tạo gắn với năng lực toàn cầu và các không gian học tập trải nghiệm như Living Lab; giảng viên và nhà nghiên cứu được mở rộng cơ hội công bố quốc tế, tham gia nghiên cứu liên ngành và tăng cường uy tín học thuật.

Chiến lược này cũng tạo nền tảng để UEH mở rộng mạng lưới hợp tác trong và ngoài nước, thúc đẩy các dự án đồng sáng tạo, nghiên cứu ứng dụng và lan tỏa tác động xã hội. Đồng thời, việc thu hút học bổng, tài trợ, dự án hợp tác và nguồn lực từ doanh nghiệp đã góp phần củng cố tính bền vững tài chính cho các sáng kiến dài hạn.

Tổng thể, chiến lược Đại học bền vững không chỉ nâng cao năng lực cạnh tranh của UEH mà còn định hình một mô hình đại học tiên phong, có khả năng kiến tạo giá trị bền vững cho người học, giới học thuật và xã hội.

Bài học kinh nghiệm và khuyến nghị chính sách từ thực tiễn triển khai Đại học bền vững tại UEH

Thực tiễn triển khai mô hình Đại học bền vững tại UEH cho thấy: bền vững không thể chỉ được hiểu như các hoạt động trách nhiệm xã hội mang tính ngắn hạn, mà phải trở thành một chiến lược phát triển dài hạn, tích hợp trong toàn bộ chức năng cốt lõi của đại học – từ đào tạo, nghiên cứu, quản trị, vận hành đến kết nối cộng đồng.

Từ kinh nghiệm này, có thể rút ra một số bài học quan trọng cho các cơ sở giáo dục đại học tại Việt Nam. Trước hết, chiến lược bền vững phải bắt nguồn từ nền tảng khoa học và hệ thống nghiên cứu. Đại học chỉ có thể đóng vai trò dẫn dắt xã hội khi nghiên cứu và phát triển trở thành trụ cột hoạch định chính sách, thiết kế giải pháp và định hướng đào tạo. Đồng thời, không tồn tại một mô hình bền vững chung cho mọi cơ sở giáo dục. Mỗi đại học cần xây dựng chiến lược riêng phù hợp với đặc điểm nội tại, bối cảnh địa phương và nhu cầu thị trường lao động, gắn kết chặt chẽ với đô thị và khu vực mà mình phục vụ.

Vai trò tiên phong của lãnh đạo là yếu tố quyết định. Chiến lược bền vững chỉ có thể được triển khai hiệu quả khi đội ngũ lãnh đạo cấp cao có tư duy đổi mới, cam kết dài hạn và tạo được sự đồng thuận trong toàn hệ thống. Song song đó, văn hóa tổ chức – thể hiện qua tinh thần đoàn kết, chia sẻ trách nhiệm và đồng kiến tạo – chính là nền tảng giúp đại học duy trì động lực chuyển đổi. Công nghệ, số hóa và đổi mới sáng tạo cũng nổi lên như những động lực then chốt, khi các nền tảng dữ liệu, AI, hệ thống giám sát và công cụ quản trị số giúp đại học triển khai các sáng kiến bền vững một cách hiệu quả, minh bạch và có thể đo lường.

Bên cạnh đó là sự cần thiết của cơ chế quản trị tích hợp. Chiến lược dài hạn phải được kết nối với kế hoạch hành động, hệ thống giám sát và các chỉ số đánh giá theo chu trình liên tục, bảo đảm khả năng kiểm soát, điều chỉnh và cải tiến. Khi đạt đến mức độ trưởng thành nhất định, đại học không chỉ là nơi truyền thụ tri thức mà cần trở thành hạt nhân đổi mới sáng tạo của đô thị và quốc gia, đóng vai trò kết nối tri thức, công nghệ, doanh nghiệp và cộng đồng trong mô hình City University Innovation Hub.

Từ những bài học đó, có thể đề xuất một số định hướng chính sách cho hệ thống giáo dục đại học Việt Nam. Trước hết, cần xây dựng khung chính sách quốc gia về đại học bền vững, trong đó tiêu chí phát triển bền vững được tích hợp vào kiểm định chất lượng, xếp hạng và cơ chế phân bổ nguồn lực. Đồng thời, Nhà nước cần thúc đẩy đầu tư cho nghiên cứu liên ngành, các trung tâm đổi mới sáng tạo, phòng thí nghiệm sống và các công bố khoa học gắn với những thách thức cấp thiết như chuyển đổi xanh, quản trị đô thị, năng lượng tái tạo và chuyển đổi số.

Một hướng đi quan trọng khác là thiết lập cơ chế liên kết đa bên giữa Nhà nước, Nhà trường, Doanh nghiệp, Cộng đồng và Môi trường tự nhiên, qua đó hình thành các hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đặt đại học vào vị trí trung tâm kết nối và đồng kiến tạo. Song song, việc đầu tư hạ tầng số, dữ liệu mở và các nền tảng công nghệ phục vụ đào tạo – nghiên cứu – quản trị cần được xem như điều kiện nền tảng cho phát triển bền vững. Văn hóa đại học cũng cần được tái định hình theo hướng đề cao trách nhiệm xã hội, tinh thần phụng sự và năng lực công dân toàn cầu, đồng thời đi cùng chính sách phát triển đội ngũ học thuật liên ngành, có khả năng quốc tế hóa và thích ứng với các thách thức bền vững dài hạn.

Kinh nghiệm từ UEH cho thấy đại học bền vững là một hành trình chiến lược, tích hợp và liên tục đổi mới, chứ không phải tập hợp các hoạt động rời rạc. Khi các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam lựa chọn con đường này, họ không chỉ nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu mà còn trở thành động lực đổi mới sáng tạo, hạt nhân phát triển đô thị và quốc gia, từ đó đóng góp thiết thực vào tiến trình phát triển bền vững của khu vực và thế giới.

Nhóm tác giả: PGS.TS. Bùi Quang Hùng, PGS.TS. Trịnh Tú Anh, TS. Lê Thị Hạnh An, Nguyễn Quỳnh Trâm

Đây là bài viết nằm trong Chuỗi bài lan tỏa nghiên cứu và kiến thức ứng dụng từ UEH với thông điệp “Research Contribution For All – Nghiên Cứu Vì Cộng Đồng”. UEH trân trọng kính mời Quý độc giả cùng đón xem bản tin UEH Research Insights tiếp theo.

Chân Trang (1)

Tin, ảnh: Tác giả, Ban Truyền thông và Phát triển đối tác UEH

Giọng đọc: Thanh Kiều

Chu kỳ giảm giá của đồng USD?

TS. Đinh Thị Thu Hồng và nhóm nghiên cứu

26 Tháng Sáu, 2021

Việt Nam cần kịch bản cho thương mại tương lai

ThS. Tô Công Nguyên Bảo

26 Tháng Sáu, 2021

Hệ thống tiền tệ tiếp theo như thế nào?

TS. Lê Đạt Chí và nhóm nghiên cứu

26 Tháng Sáu, 2021

Chuyển đổi số trong khu vực công tại Việt Nam

Khoa Quản lý nhà nước

26 Tháng Sáu, 2021

Cần đưa giao dịch công nghệ lên sàn chứng khoán

Bộ Khoa học và Công nghệ

5 Tháng Sáu, 2021

Thiết kế đô thị: tầm nhìn vững chắc cho đô thị bền vững

Viện Đô thị thông minh và Quản lý

5 Tháng Sáu, 2021

Phục hồi du lịch và nỗ lực thoát khỏi vòng xoáy ảnh hưởng bởi Covid-19

Viện Đô thị thông minh và Quản lý

5 Tháng Sáu, 2021

2021 sẽ là năm khởi đầu của chu kỳ tăng trưởng mới

PGS.TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo

5 Tháng Sáu, 2021

Quỹ vaccine sẽ khả thi khi có người dân đóng góp

Phạm Khánh Nam, Việt Dũng

5 Tháng Sáu, 2021

Kích thích kinh tế, gia tăng vận tốc dòng tiền

Quách Doanh Nghiệp

5 Tháng Sáu, 2021

Đi tìm chiến lược hậu Covid-19 cho doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam

PGS TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo, ThS Lê Văn

5 Tháng Sáu, 2021

Insurtech – Cơ hội và thách thức cho Startup Việt

Ths. Lê Thị Hồng Hoa

5 Tháng Sáu, 2021