[Research Contribution] Khám phá sự đối lập giữa nghiện thương hiệu và tình yêu thương hiệu

24 Tháng Mười Một, 2025

Từ khóa: Brand Addiction, Brand Love, Đam mê hòa hợp, Đam mê ám ảnh, Gắn bó thương hiệu, Sở hữu vật chất, Hỗ trợ thương hiệu sau bê bối

Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng có xu hướng cá nhân hóa mối quan hệ với thương hiệu, nghiên cứu “Exploring the Dichotomy Between Brand Addiction and Brand Love” do nhóm tác giả đến từ Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, RMIT Việt Nam và Đại học Lisbon thực hiện đã mở ra một hướng tiếp cận mới, sâu sắc và toàn diện hơn trong việc hiểu về hai khái niệm thường được cho là đối lập: brand love (tình yêu thương hiệu) và brand addiction (nghiện thương hiệu).

Thumb Lớn Thương Hiệu Học Thuật Mới

Khác với giả định truyền thống rằng tình yêu thương hiệu là tích cực còn nghiện thương hiệu là tiêu cực, nghiên cứu này đề xuất một góc nhìn cân bằng và tinh tế hơn khi cho rằng: cả hai đều là kết quả của sự đam mê và gắn bó cảm xúc – có thể dẫn đến những hành vi tích cực và cả tiêu cực.

Phân tích sắc thái giữa yêu và nghiện thương hiệu

Nghiên cứu là một trong số ít công trình tiên phong kết hợp hai nền tảng lý thuyết mạnh mẽ – Mô hình Đam mê Nhị nguyên (Dualistic Model of Passion) và Lý thuyết Gắn bó (Attachment Theory) – để làm rõ các yếu tố dẫn đến yêu và nghiện thương hiệu.

Tác giả đã phát hiện rằng cả hai dạng đam mê (harmonious và obsessive) đều có thể dẫn đến tình yêu thương hiệu và nghiện thương hiệu, từ đó phá vỡ quan niệm nhị nguyên cứng nhắc trước đây.

Đồng thời, nghiên cứu cũng xác lập mối liên hệ chặt chẽ giữa tình yêu thương hiệu và nghiện thương hiệu, khẳng định rằng tình yêu thương hiệu có thể là tiền đề dẫn đến nghiện thương hiệu  trong các điều kiện cảm xúc mãnh liệt.

Quản trị thương hiệu trong thời đại hậu bê bối và tiêu dùng ám ảnh

Kết quả khảo sát từ 417 người tiêu dùng Việt Nam cho thấy, nghiện thương hiệu không chỉ dẫn đến hành vi tiêu dùng cực đoan (sở hữu vật chất) mà còn có thể trở thành yếu tố bảo vệ thương hiệu trong khủng hoảng – người tiêu dùng sẵn sàng tha thứ, tiếp tục ủng hộ thương hiệu ngay cả sau bê bối.

Cả tình yêu thương hiệu và nghiện thương hiệu đều có tác động tương đương đến hành vi ủng hộ thương hiệu sau khủng hoảng. Điều này gợi ý rằng các nhà quản lý nên cân nhắc cả hai dạng cảm xúc này trong các chiến lược giữ chân khách hàng.

Tuy nhiên, sự cuồng thương hiệu có thể khiến người tiêu dùng mua sắm quá mức, tích trữ sản phẩm không cần thiết và đặt quá nhiều giá trị vào tài sản vật chất. Đây là lời cảnh báo quan trọng để các thương hiệu không vượt qua ranh giới đạo đức khi khai thác cảm xúc người tiêu dùng.

Định hướng chiến lược và trách nhiệm xã hội

Từ những phân tích trên, nhóm tác giả đã đưa ra những đề xuất như sau:

Thứ nhất, các thương hiệu nên khuyến khích hình thức đam mê hòa hợp – giúp khách hàng tận hưởng trải nghiệm thương hiệu mà không bị lệ thuộc – thông qua cá nhân hóa nội dung, gắn kết cộng đồng và tạo cảm giác tự chủ.

Thứ hai, trong các chiến dịch truyền thông, cần nhận diện và kiểm soát hành vi mang dấu hiệu “nghiện” tiêu cực, tránh cổ vũ xu hướng tiêu dùng không lành mạnh.

Thứ ba, doanh nghiệp nên xây dựng hệ thống cảnh báo nội bộ để phát hiện sớm dấu hiệu chuyển từ “yêu” sang “cuồng” thương hiệu, và can thiệp bằng các nội dung tích cực, giới hạn độc quyền quá mức, cũng như tăng cường thông điệp xã hội nhằm duy trì mối quan hệ lành mạnh với người tiêu dùng.

Hàm ý học thuật và mở rộng hướng nghiên cứu tương lai

Nghiên cứu đã góp phần mở rộng cơ sở lý thuyết về hành vi người tiêu dùng bằng cách xác lập rằng nghiện thương hiệu không chỉ là “mặt tối” mà còn là “mặt ẩn” chưa được nhìn nhận đúng mức. Đây là nền tảng để mở rộng nghiên cứu về các yếu tố chuyển tiếp giữa các trạng thái cảm xúc: từ đam mê đến yêu, từ yêu sang nghiện.

Bên cạnh đó, nghiên cứu gợi mở hướng tiếp cận đạo đức và tâm lý học hành vi trong quản lý thương hiệu: làm thế nào để thương hiệu vừa chạm tới cảm xúc sâu sắc của người tiêu dùng, vừa duy trì sự lành mạnh trong mối quan hệ đó.

Cuối cùng, nghiên cứu này không chỉ làm mở rộng kiến thức về quan hệ người tiêu dùng – thương hiệu, mà còn đưa ra những cảnh báo kịp thời và định hướng chiến lược mới cho thương hiệu trong thời đại mà cảm xúc – niềm tin – và trách nhiệm xã hội ngày càng gắn kết chặt chẽ.

Tác giả: TS. Lê Thị Hồng Minh – Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh và cộng sự 

Đây là bài viết nằm trong Chuỗi bài lan tỏa nghiên cứu và kiến thức ứng dụng từ UEH với thông điệp “Research Contribution For All – Nghiên Cứu Vì Cộng Đồng”. UEH trân trọng kính mời Quý độc giả cùng đón xem bản tin UEH Research Insights tiếp theo.

Tin, ảnh: Tác giả, Ban Truyền thông và Phát triển đối tác UEH

Giọng đọc: Thanh Kiều

Chân Trang (1)

Chu kỳ giảm giá của đồng USD?

TS. Đinh Thị Thu Hồng và nhóm nghiên cứu

26 Tháng Sáu, 2021

Việt Nam cần kịch bản cho thương mại tương lai

ThS. Tô Công Nguyên Bảo

26 Tháng Sáu, 2021

Hệ thống tiền tệ tiếp theo như thế nào?

TS. Lê Đạt Chí và nhóm nghiên cứu

26 Tháng Sáu, 2021

Chuyển đổi số trong khu vực công tại Việt Nam

Khoa Quản lý nhà nước

26 Tháng Sáu, 2021

Cần đưa giao dịch công nghệ lên sàn chứng khoán

Bộ Khoa học và Công nghệ

5 Tháng Sáu, 2021

Thiết kế đô thị: tầm nhìn vững chắc cho đô thị bền vững

Viện Đô thị thông minh và Quản lý

5 Tháng Sáu, 2021

Phục hồi du lịch và nỗ lực thoát khỏi vòng xoáy ảnh hưởng bởi Covid-19

Viện Đô thị thông minh và Quản lý

5 Tháng Sáu, 2021

2021 sẽ là năm khởi đầu của chu kỳ tăng trưởng mới

PGS.TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo

5 Tháng Sáu, 2021

Quỹ vaccine sẽ khả thi khi có người dân đóng góp

Phạm Khánh Nam, Việt Dũng

5 Tháng Sáu, 2021

Kích thích kinh tế, gia tăng vận tốc dòng tiền

Quách Doanh Nghiệp

5 Tháng Sáu, 2021

Đi tìm chiến lược hậu Covid-19 cho doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam

PGS TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo, ThS Lê Văn

5 Tháng Sáu, 2021

Insurtech – Cơ hội và thách thức cho Startup Việt

Ths. Lê Thị Hồng Hoa

5 Tháng Sáu, 2021