[Research Contribution] Hiểu biết của giảng viên sư phạm tiếng Anh về ngữ dụng và những thách thức trong giảng dạy: Một nghiên cứu từ Việt Nam
13 Tháng Mười Một, 2025
Từ khóa: Ngữ dụng học trong ngôn ngữ thứ hai; Phát triển năng lực nghề nghiệp của giáo viên; Phát triển chuyên môn hiệu quả; Hội thảo tập huấn; Đầu vào ngữ dụng; Sách giáo khoa tiếng Anh như ngoại ngữ
Ngữ dụng học trong ngôn ngữ thứ hai (L2) – một yếu tố cốt lõi giúp người học sử dụng tiếng Anh tự nhiên và hiệu quả – vẫn chưa được chú trọng đúng mức trong sách giáo khoa, chương trình giảng dạy EFL và đào tạo giáo viên. Nghiên cứu của tác giả thuộc Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) và Victoria University of Wellington đã chứng minh hiệu quả tích cực của mô hình hội thảo tập huấn trong việc nâng cao nhận thức và kiến thức ngữ dụng học L2. Kết quả không chỉ khẳng định tầm quan trọng của PD trong giảng dạy ngữ dụng, mà còn gợi mở một hướng đi khả thi cho phát triển năng lực giáo viên tại các quốc gia có nguồn lực hạn chế, góp phần tích hợp giảng dạy ngữ dụng L2 một cách có hệ thống và bền vững hơn trong lớp học EFL.
![]()
Ngữ dụng – một kỹ năng giao tiếp bị bỏ quên
Khi học ngoại ngữ, chúng ta thường chú trọng đến từ vựng, ngữ pháp hay phát âm. Tuy nhiên, một yếu tố cực kỳ quan trọng nhưng lại thường bị bỏ quên trong chương trình đào tạo giáo viên tiếng Anh – đó là ngữ dụng ngôn ngữ hai (L2 pragmatics), hay còn gọi là cách sử dụng ngôn ngữ phù hợp trong các tình huống xã hội khác nhau.
Ví dụ, trong tiếng Việt, một lời nhận xét như “Trông bạn mập lên rồi đó” có thể là lời khen. Nhưng nếu nói điều này bằng tiếng Anh với người nước ngoài, họ có thể thấy bị xúc phạm. Đây là một ví dụ điển hình về khác biệt ngữ dụng giữa các nền văn hóa.
Nghiên cứu tại Việt Nam: Giảng viên sư phạm tiếng Anh hiểu gì về ngữ dụng?
Nghiên cứu của nhóm tác giả thực hiện tại một trường đại học sư phạm ngoại ngữ ở Việt Nam, nhằm tìm hiểu:
- Các giảng viên đào tạo giáo viên tiếng Anh (TEs) biết gì về ngữ dụng?
- Họ có tin rằng việc dạy ngữ dụng cho sinh viên là quan trọng không?
- Họ có thực sự dạy ngữ dụng trong lớp không? Nếu có, bằng cách nào?
Tác giả khảo sát và phỏng vấn 14 giảng viên, đồng thời quan sát lớp học của một số người trong số họ.
Kết quả: Giảng viên chia thành hai nhóm rõ rệt
Tác giả phát hiện 14 giảng viên chia thành hai nhóm bằng nhau:
– Nhóm A (7 người): Có hiểu biết tốt về ngữ dụng, từng học tập hoặc sống ở nước ngoài, từng nghiên cứu về ngữ dụng hoặc tự học qua tài liệu. Họ có khả năng giải thích khái niệm như hành vi nói (speech acts), lịch sự (politeness), khác biệt văn hóa, v.v.
– Nhóm B (7 người): Hiểu biết hạn chế hoặc mơ hồ, thường trả lời ngắn gọn, không chắc chắn, và ít đưa ra ví dụ cụ thể. Một số người cảm thấy không đủ khả năng dạy ngữ dụng vì họ không phải là người bản ngữ hoặc chưa từng sống ở nước ngoài.
Điều đáng chú ý là nhiều giảng viên nhóm B không tự tin về năng lực ngữ dụng của mình, và cho rằng việc dạy ngữ dụng chỉ phù hợp với sinh viên trình độ cao – quan điểm này khá phổ biến nhưng không đúng với nghiên cứu hiện đại, vốn ủng hộ việc dạy ngữ dụng từ trình độ sơ cấp.
Tin nhưng không làm: Khi niềm tin không dẫn đến hành động
Hầu hết giảng viên đều công nhận tầm quan trọng của ngữ dụng, cho rằng sinh viên cần biết không chỉ nói gì, mà còn nói như thế nào, với ai, trong hoàn cảnh nào. Tuy nhiên, trong thực tế, chỉ một vài người thực sự dạy ngữ dụng một cách có hệ thống.
Phần lớn chỉ đề cập ngữ dụng một cách ngẫu hứng, khi có cơ hội, hoặc tích hợp rất hạn chế. Chỉ ba giảng viên nói rằng họ có sửa lỗi ngữ dụng cho sinh viên, trong khi phần lớn vẫn chỉ tập trung sửa lỗi ngữ pháp.
Một số người cho rằng ngữ dụng “quá khó” đối với sinh viên sư phạm hiện tại, vì họ còn yếu về ngữ pháp và từ vựng. Nhưng chính tư tưởng này lại khiến sinh viên không bao giờ có cơ hội phát triển năng lực giao tiếp thực tế.
Thực tế giảng dạy: Thiếu định hướng, thiếu nội dung
Quan sát lớp học của bốn giảng viên cho thấy: thời lượng dành cho ngữ dụng cực kỳ ít, hầu hết không có giảng dạy rõ ràng. Một số giảng viên chỉ đưa ra ví dụ đơn lẻ, không kèm phân tích hoặc hướng dẫn sử dụng trong các ngữ cảnh cụ thể.
Ví dụ, trong một lớp nghe, giảng viên chỉ nói “khi giọng điệu cao thì có thể là hài hước,” nhưng không đưa ví dụ thực tế, không có bài tập áp dụng. Trong lớp nói, giảng viên dạy cách “đưa ra lời khuyên” bằng các mẫu câu đơn giản, nhưng không giải thích sự khác biệt về mức độ lịch sự trong từng ngữ cảnh.
Lý do gì khiến ngữ dụng bị xem nhẹ?
Ba nguyên nhân chính có thể lý giải việc ngữ dụng bị bỏ qua:
- Thiếu kiến thức chuyên môn và phương pháp giảng dạy: Ngay cả những giảng viên biết về ngữ dụng cũng cảm thấy họ không được đào tạo về cách dạy ngữ dụng cho người khác.
- Niềm tin sai lệch: Nhiều giảng viên nghĩ ngữ dụng chỉ dành cho sinh viên giỏi. Trong khi nghiên cứu chỉ ra rằng ngữ dụng có thể và nên được dạy ở mọi trình độ.
- Thiếu yêu cầu từ chương trình đào tạo: Không có hướng dẫn chính thức hoặc yêu cầu tích hợp ngữ dụng vào chương trình sư phạm tiếng Anh.
Gợi ý từ nghiên cứu
Nghiên cứu của tác giả đưa ra ba khuyến nghị chính:
- Đào tạo giảng viên sư phạm về ngữ dụng và cách giảng dạy ngữ dụng: Đây là bước then chốt để cải thiện chất lượng đào tạo giáo viên tiếng Anh.
- Tích hợp ngữ dụng vào chương trình đào tạo chính quy: Không nên chỉ dạy lý thuyết ngữ dụng trong môn học riêng biệt, mà cần lồng ghép vào các môn kỹ năng như nghe, nói, đọc, viết.
- Thúc đẩy nghiên cứu và tự học của giảng viên: Những người chủ động tìm hiểu hoặc nghiên cứu về ngữ dụng đều thể hiện năng lực cao hơn và áp dụng nhiều hơn trong giảng dạy.
Ngữ dụng không phải là “phần nâng cao” xa xỉ, mà là trung tâm của giao tiếp hiệu quả. Muốn đào tạo những giáo viên tiếng Anh có khả năng giúp học sinh giao tiếp tốt trong môi trường toàn cầu, cần bắt đầu từ chính đội ngũ đào tạo giáo viên.
Để làm được điều đó, cần thay đổi tư duy, nâng cao năng lực, và đặc biệt là xem ngữ dụng như một phần không thể thiếu trong mọi cấp độ giảng dạy tiếng Anh.
Xem toàn bộ bài nghiên cứu Hiểu biết của giảng viên sư phạm tiếng Anh về ngữ dụng và những thách thức trong giảng dạy: Một nghiên cứu từ Việt Nam TẠI ĐÂY.
Tác giả: TS. Tôn Nữ Tùy Anh – Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, PGS. Jonathan Newton – Victoria University of Wellington
Đây là bài viết nằm trong Chuỗi bài lan tỏa nghiên cứu và kiến thức ứng dụng từ UEH với thông điệp “Research Contribution For All – Nghiên Cứu Vì Cộng Đồng”. UEH trân trọng kính mời Quý độc giả cùng đón xem bản tin UEH Research Insights tiếp theo.
Tin, ảnh: Tác giả, Ban Truyền thông và Phát triển đối tác UEH
Giọng đọc: Thanh Kiều

[Research Contribution] Khám phá sự đối lập giữa nghiện thương hiệu và tình yêu thương hiệu
24 Tháng Mười Một, 2025
[Research Contribution] Phát triển bền vững – Góc nhìn đa chiều về hạnh phúc
8 Tháng Mười, 2025
[Research Contribution] Những góc nhìn mới về tương lai của thế giới ảo
16 Tháng Sáu, 2025
[Podcast] Góp ý giải pháp phát triển giáo dục Đại học
5 Tháng Hai, 2025
[Podcast] Các yếu tố ảnh hưởng đến động lực học tập của sinh viên
22 Tháng Một, 2025
[Podcast] “Mô hình Campus thích ứng – Giải pháp dành cho Mekong bền vững”
13 Tháng Một, 2025
[Podcast] Đào tạo nhân lực Mekong tương lai: Trao quyền hành động bền vững
30 Tháng Mười Hai, 2024
[Podcast] Dự án Phát triển khung công bằng giao thoa nhằm khuyến khích khả năng đi bộ
30 Tháng Mười Hai, 2024
[Podcast] Chiến lược thiết kế hậu kỹ thuật số trong nghệ thuật truyền thông
27 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Đồng sáng tạo và xây dựng cộng đồng ArtTech hướng tới tương lai bền vững
26 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Quản trị công nghệ trong kỷ nguyên 4.0: Tổng quan và nhu cầu thị trường
21 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Công nghệ thông tin – truyền thông và sự ổn định của hệ thống ngân hàng
21 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Vai trò của chính sách vĩ mô thận trọng đối với tăng trưởng tín dụng tại Việt Nam
21 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Đề xuất hoàn thiện pháp luật về hoạt động môi giới chứng khoán tại Việt Nam
21 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] NFTs – Cuộc cách mạng nghệ thuật hay cơn sốt nhất thời?
18 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] CareFeeder – Giải pháp công nghệ hỗ trợ người già và bệnh nhân Parkinson tự ăn uống
11 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Ứng dụng học máy trong phân tích dữ liệu quản trị nguồn nhân lực
11 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Nghệ thuật dân gian thời 4.0: Múa rối nước tự động dựa trên nền tảng robot
7 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Bứt phá hiệu suất sáng tạo nhân viên nhờ phản hồi mang tính phát triển
7 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] Giải pháp MPIA: Lối thoát tạm thời cho cuộc khủng hoảng thương mại quốc tế?
7 Tháng Mười Một, 2024
[Podcast] “Căn bệnh Hà Lan” trong việc nhận kiều hối và trường hợp Việt Nam
31 Tháng Mười, 2024
[Podcast] Giải pháp nâng cao hoạt động vận động cho sinh viên
9 Tháng Tám, 2024
[Podcast] Phong Cách Lãnh Đạo Đạo Đức Và Hành Vi Ngoài Vai Trò Của Công Chức
29 Tháng Bảy, 2024
[Podcast] Định Hình Chiến Lược Phát Triển Toàn Diện, Bền Vững Cho Đất Nước
25 Tháng Bảy, 2024
[Podcast] Mô Hình Đại Học Bền Vững Dành Cho Các Thị Trường Mới Nổi
19 Tháng Bảy, 2024
[Podcast] Những Tiếp Cận Mới Nhất Dành Cho Các Đại Học Bền Vững
11 Tháng Bảy, 2024
[Podcast] Tác Động Của Nguồn Nhân Lực Xanh Đến Các Mục Tiêu Về Môi Trường
24 Tháng Năm, 2024
Kinh Tế Xã Hội Và Sự Phát Thải CO2 Ở Việt Nam Giai Đoạn 1990 – 2018
23 Tháng Năm, 2024
Pháp Luật Dữ Liệu – Kỳ 1: Cần Một Cách Tiếp Cận Mới
15 Tháng Năm, 2024
[Podcast] Pháp Luật Dữ Liệu – Kỳ 1: Cần Một Cách Tiếp Cận Mới
14 Tháng Năm, 2024
Đánh Giá Quảng Cáo Trên Nền Tảng Tiktok
8 Tháng Năm, 2024
[Podcast] Đánh Giá Quảng Cáo Trên Nền Tảng Tiktok
7 Tháng Năm, 2024
[podcast] Phản Ứng Của Chính Sách Xã Hội Đối Với Đại Dịch Covid-19 Ở Một Số Quốc Gia (Kỳ 1)
8 Tháng Mười Hai, 2023
Promoting Learner Autonomy in English Language Learning (Part 2)
28 Tháng Mười Một, 2023
[Podcast] Ngoại giao kinh tế Việt Nam trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế
10 Tháng Mười Một, 2023
ArtTech and sustainable development
27 Tháng Mười, 2023
Cộng đồng ArtTech đầu tiên tại Việt Nam – Một năm nhìn lại
9 Tháng Mười, 2023
ArtTech – Một xu hướng tương lai
5 Tháng Mười, 2023
ArtTech và phát triển bền vững
3 Tháng Mười, 2023
[Podcast] Máy Tính Và Công Nghệ “Không Đi Một Mình” – Phần 4
24 Tháng Bảy, 2023
[Podcast] Tác Động Của Đồng Tiền Kỹ Thuật Số Đến Tỷ Giá Hối Đoái
14 Tháng Mười Một, 2022
[Podcast] Chuyển Đổi Số Trong Ngành Du Lịch Việt Nam
5 Tháng Năm, 2022
[Podcast] Chuyển Đổi Số Trong Lĩnh Vực Y Tế Ở Việt Nam
25 Tháng Ba, 2022
[Podcast] Phân Tích Dữ Liệu Con Người Tại Việt Nam
18 Tháng Ba, 2022
[Podcast] Chuyển Đổi Số Trong Nông Nghiệp Ở Việt Nam
11 Tháng Ba, 2022
[Podcast] Mô Hình Kinh Tế Chia sẻ: Các Vấn Đề Quản Lý Ở Việt Nam
21 Tháng Một, 2022
[Podcast] Nâng Cao Trải Nghiệm Khách Hàng Trực Tuyến Trong Ngành Du Lịch
15 Tháng Một, 2022
[Podcast] Chính Sách Lao Động Việc Làm Cho TP. HCM Trong Giai Đoạn Sau Giãn Cách
28 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Xây Dựng Thị Trường Chứng Khoán Phi Tập Trung Dựa Trên Công Nghệ Blockchain
24 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Học Tập Suốt Đời Trong Thế Giới Số: Góc Nhìn Từ Nghề Nghiệp Kế Toán, Kiểm toán
21 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Học Tập Suốt Đời Tại UEH: Hướng Đến Đại Học Bền Vững
14 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Xu Hướng Kinh Doanh Bán Lẻ Trực Tuyến Thời Kỳ Covid
10 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Big Data Cho Mục Tiêu Phát Triển Bền Vững: Kinh Nghiệm Quốc Tế
7 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Cải Cách Luật Đất Đai Để Thúc Đẩy Phát Triển Kinh Tế
2 Tháng Mười Hai, 2021
[Podcast] Cuộc Cách Mạng Trong Kinh Tế Học Thực Nghiệm
30 Tháng Mười Một, 2021
[Podcast] Chỉ Số Giá Tiêu Dùng Từ Góc Nhìn Khai Thác Dữ Liệu Lớn (Big Data)
17 Tháng Mười Một, 2021
[Podcast] Toàn Cảnh Tiền Tệ Kỹ Thuật Số – Phần 5 : Tiền Ổn Định Tư Nhân Diem
5 Tháng Mười Một, 2021
Đứt gãy chuỗi cung ứng vùng trọng điểm phía Nam: 8 giải pháp
20 Tháng Mười, 2021
[Podcast]Toàn Cảnh Tiền Tệ Kỹ Thuật Số – Phần 2: Những Cột Mốc Phát Triển
19 Tháng Mười, 2021
[Podcast] Toàn cảnh tiền tệ kỹ thuật số – Phần 1: Xu thế của thời đại
15 Tháng Mười, 2021
NGÂN HÀNG BẮT TAY FINTECH (Phần 3): Các Giải Pháp Hỗ Trợ
8 Tháng Mười, 2021
UEH chủ trì thành công Hội thảo ICBF 2021
7 Tháng Mười, 2021
GRSD 2021- Hội thảo khoa học “Tăng trưởng xanh và phát triển bền vững”
6 Tháng Mười, 2021
NGÂN HÀNG BẮT TAY FINTECH (phần 2): Chọn đối tác theo tiêu chí nào?
4 Tháng Mười, 2021
‘Đổi mới giáo dục nghề nghiệp là động cơ tăng trưởng kinh tế’
30 Tháng Chín, 2021
Giải pháp “mở cửa” an toàn với các khu công nghiệp tại TP Hồ Chí Minh
27 Tháng Chín, 2021
Khi cuộc sống “bình thường mới”, nơi ở cho người lao động cần được quan tâm
9 Tháng Chín, 2021
Hướng phát triển mô hình đào tạo luân phiên (Dual Education) tại Việt Nam
6 Tháng Chín, 2021
Webinar: Tương lai ngành Thẩm định giá trong thập niên mới
17 Tháng Tám, 2021
Hãy là người dùng thông minh khi đón nhận và chia sẻ thông tin
9 Tháng Tám, 2021
Webinar: An toàn thông tin kế toán trong kỷ nguyên số
3 Tháng Tám, 2021
Có nên đưa lãi suất tiền gửi VND về 0 phần trăm?
20 Tháng Bảy, 2021
Chu kỳ giảm giá của đồng USD?
TS. Đinh Thị Thu Hồng và nhóm nghiên cứu
26 Tháng Sáu, 2021
Việt Nam cần kịch bản cho thương mại tương lai
ThS. Tô Công Nguyên Bảo
26 Tháng Sáu, 2021
Hệ thống tiền tệ tiếp theo như thế nào?
TS. Lê Đạt Chí và nhóm nghiên cứu
26 Tháng Sáu, 2021
Chuyển đổi số trong trường đại học: Dạy học trực tuyến sẽ trở thành xu hướng tất yếu
GS.TS. Nguyễn Trọng Hoài
26 Tháng Sáu, 2021
Tiền số ngân hàng Trung ương – Vận hành và thử nghiệm
Châu Văn Thành
26 Tháng Sáu, 2021
Chuyển đổi số trong khu vực công tại Việt Nam
Khoa Quản lý nhà nước
26 Tháng Sáu, 2021
“Cấp cứu” doanh nghiệp trước làn sóng COVID-19 thứ 4
23 Tháng Sáu, 2021
Chuyên gia UEH: Việt Nam nên kết hợp tiêm vaccine miễn phí và dịch vụ
23 Tháng Sáu, 2021
Hội thảo khoa học về Thị trường bảo hiểm Việt Nam (Conference on Vietnam’s Insurance Industry – CVII)
Khoa Toán – Thống Kê
7 Tháng Sáu, 2021
Muốn có trung tâm tài chính phải có chiến lược thích ứng
Khoa Tài chính
5 Tháng Sáu, 2021
Cần đưa giao dịch công nghệ lên sàn chứng khoán
Bộ Khoa học và Công nghệ
5 Tháng Sáu, 2021
Sự hữu ích của Lý thuyết trò chơi: Thảo luận về giải Nobel Kinh tế năm 2020
JABES
5 Tháng Sáu, 2021
Đoán định tư pháp: Xu thế mới trong hành nghề Luật
Khoa Luật
5 Tháng Sáu, 2021
Thiết kế đô thị: tầm nhìn vững chắc cho đô thị bền vững
Viện Đô thị thông minh và Quản lý
5 Tháng Sáu, 2021
Phục hồi du lịch và nỗ lực thoát khỏi vòng xoáy ảnh hưởng bởi Covid-19
Viện Đô thị thông minh và Quản lý
5 Tháng Sáu, 2021
Nghiên cứu Kinh tế học lao động trong sự biến động của thế giới
JABES
5 Tháng Sáu, 2021
Kết hợp Nghệ thuật và Công nghệ hướng đến Thành phố thông minh đáng sống
Viện Đô thị thông minh và Quản lý
5 Tháng Sáu, 2021
Chuỗi bài “The Basics of B2B”: Thị trường việc làm rộng mở nhiều sinh viên chuyên ngành Marketing đang bỏ quên
TS. Đinh Tiên Minh
5 Tháng Sáu, 2021
Môi trường không phải để nhà đầu tư xài miễn phí!
TS. Phạm Khánh Nam
5 Tháng Sáu, 2021
2021 sẽ là năm khởi đầu của chu kỳ tăng trưởng mới
PGS.TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo
5 Tháng Sáu, 2021
Quỹ vaccine sẽ khả thi khi có người dân đóng góp
Phạm Khánh Nam, Việt Dũng
5 Tháng Sáu, 2021
Kích thích kinh tế, gia tăng vận tốc dòng tiền
Quách Doanh Nghiệp
5 Tháng Sáu, 2021
Đi tìm chiến lược hậu Covid-19 cho doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam
PGS TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo, ThS Lê Văn
5 Tháng Sáu, 2021
Insurtech – Cơ hội và thách thức cho Startup Việt
Ths. Lê Thị Hồng Hoa
5 Tháng Sáu, 2021
