Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) đảm bảo quyền tự do học thuật thông qua Quy định về Chương trình học giả nghiên cứu (Research Fellowship), ban hành theo Quyết định số 1510/QĐ-ĐHKT-QLKHHTQT ngày 24/5/2021. Chính sách này quy định tiêu chuẩn, quyền lợi và nghĩa vụ của các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước, nhằm thúc đẩy một môi trường nghiên cứu độc lập, sáng tạo và bền vững.
Quy định thể hiện rõ cam kết của UEH trong việc bảo vệ quyền tự do học thuật cho các học giả, thông qua các điều khoản sau:
Khoản 3. Quyền và nghĩa vụ của người được học bổng nghiên cứu, Điều 7. Quyền của học giả nghiên cứu:
1. Nghiên cứu viên sẽ được cung cấp đầy đủ thông tin phục vụ nghiên cứu theo quy định tại UEH.
2. Nghiên cứu viên sẽ được ưu tiên sử dụng toàn bộ cơ sở vật chất, trang thiết bị cần thiết cho đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ.
3. Được hưởng đầy đủ chế độ đãi ngộ theo khối lượng công việc hoàn thành. Mức lương được hưởng theo quy định chi tiêu nội bộ hiện hành của UEH, áp dụng cho toàn thể cán bộ nhân viên UEH.
4. Được phép làm việc theo giờ hành chính, bố trí chỗ ở khi làm việc tại UEH theo yêu cầu của đơn vị trực tiếp quản lý nghiên cứu viên.
Khoản 3. Quyền và nghĩa vụ của người được học bổng nghiên cứu, Điều 8 (Nghĩa vụ của học giả nghiên cứu): Cho phép và khuyến khích các học giả tự do công bố kết quả nghiên cứu trên các tạp chí quốc tế (SSCI, SCIE, Scopus Q1–Q2), tham gia trình bày, thảo luận tại hội thảo, toạ đàm khoa học, chuyên đề nghiên cứu trong và ngoài UEH. Các học giả cũng được mời tham gia hướng dẫn nghiên cứu sinh, chủ trì đề tài khoa học hoặc làm phản biện, chủ tọa các hội đồng khoa học, thể hiện sự tự do trong giảng dạy, nghiên cứu và chia sẻ tri thức.
Những quy định này thể hiện rõ UEH cam kết tôn trọng quyền tự do lựa chọn hướng nghiên cứu, công bố kết quả và giảng dạy công khai của giảng viên, nghiên cứu viên ở mọi cấp độ, từ các học giả cao cấp đến các nhà nghiên cứu trẻ.
UEH đã và đang ban hành, cập nhật mới các quy định nhằm xây dựng một hành lang pháp lý vững chắc, minh bạch, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho mọi hoạt động nghiên cứu, từ khâu quản lý đến tài trợ. Một số quy định:
+ Quy chế quản lý hoạt động khoa học và công nghệ tại UEH: Thiết lập khuôn khổ chung cho toàn bộ hoạt động KH&CN của Nhà trường.
+ Quy định về nghiên cứu khoa học và công nghệ đối với giảng viên tại UEH: Cụ thể hóa trách nhiệm, nghĩa vụ và cơ chế đánh giá hoạt động nghiên cứu của đội ngũ giảng viên.
+ Quy định về quản lý đề tài nghiên cứu khoa học cấp Trường: Chi tiết hóa quy trình quản lý các đề tài được tài trợ từ nguồn kinh phí cấp Trường.
+ Quy định về quỹ phát triển khoa học và công nghệ tại UEH: Quy định nguyên tắc hình thành, quản lý và sử dụng nguồn quỹ nhằm hỗ trợ tài chính cho các hoạt động nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.
+ Quy định về việc tổ chức và hoạt động nhóm nghiên cứu và nhóm nghiên cứu mạnh UEH: Định rõ tiêu chuẩn, quy trình thành lập và cơ chế hỗ trợ đặc thù cho các nhóm nghiên cứu.
+ Quy định về chuyên gia nghiên cứu (Research Fellowship) tại UEH: Thiết lập chính sách thu hút, đãi ngộ và tạo điều kiện làm việc cho các chuyên gia nghiên cứu trong và ngoài nước.
+ Quy định về việc biên soạn, lựa chọn, thẩm định, duyệt và sử dụng tài liệu giảng dạy, giáo trình giáo dục đại học tại Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh: Đảm bảo chất lượng và tính khoa học của tài liệu học thuật, làm cơ sở cho hoạt động giảng dạy.
Kể từ khi các quy định, chính sách tự do học thuật được ban hành, UEH đã thu hút hơn 120 nhà nghiên cứu cộng tác quốc tế. Những chuyên gia này đã có đóng góp quan trọng trong việc thúc đẩy công bố quốc tế của UEH trên các tạp chí uy tín, có thứ hạng cao, góp phần nâng tầm danh tiếng học thuật và tăng cường mạng lưới hợp tác toàn cầu của trường. Bên cạnh hoạt động công bố, các chuyên gia còn tích cực tham gia báo cáo seminar, đảm nhiệm vai trò keynote speaker, chủ tọa hội thảo và đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh, tạo nên môi trường học thuật năng động, gắn kết và mang tính quốc tế cao tại UEH.
Thực hiện cam kết tạo điều kiện tự do nghiên cứu, UEH khuyến khích các nhà khoa học phát triển mô hình lý thuyết và khung phân tích mới ở các lĩnh vực trọng yếu. Trong năm 2024, nhóm nghiên cứu UEH đã công bố đề tài “Mô hình quản trị đổi mới sáng tạo – Xu hướng và triển vọng”, tổng hợp 06 yếu tố then chốt ảnh hưởng đến quản trị đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp Việt Nam. Công trình mang tính tổng quan lý luận nhưng có giá trị thực tiễn cao, góp phần định hướng chính sách doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong việc thúc đẩy năng lực đổi mới sáng tạo quốc gia. Nghiên cứu “Vai trò quyết định của con người Việt Nam trong việc đảm bảo quan hệ sản xuất phù hợp với sự phát triển của lực lượng sản xuất trong kỷ nguyên mới” lại phân tích sâu sắc mối quan hệ giữa thể chế, con người và công nghệ trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0, chỉ ra nhu cầu cải cách thể chế và phát triển nguồn nhân lực sáng tạo.
Các đề tài đều thể hiện rõ quyền tự do lựa chọn chủ đề nghiên cứu, không giới hạn ở lĩnh vực cụ thể nào, minh chứng cho môi trường học thuật cởi mở và tự do trong định hướng đề tài nghiên cứu tại UEH.
Bên cạnh đó, UEH cũng chủ động kiến tạo không gian trao đổi học thuật và phản biện chính sách thông qua các hội thảo và tọa đàm khoa học quy mô quốc gia. Tiêu biểu là Tọa đàm “Chính sách thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ở các địa phương” với sự tham dự của hơn 200 đại biểu, gồm lãnh đạo Bộ KH&CN, các tỉnh, học giả và chuyên gia trong nước. 06 tham luận được lựa chọn đều do các nhà nghiên cứu của UEH trình bày, đề xuất các giải pháp chính sách cụ thể gắn với Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Sự kiện không chỉ minh chứng quyền tự do công bố và thảo luận học thuật công khai, mà còn cho thấy tác động thực tiễn của chính sách tự do học thuật khi các kết quả nghiên cứu của UEH được sử dụng trực tiếp trong quá trình tư vấn chính sách quốc gia và địa phương.
Tọa đàm Khoa học quốc gia: Chính sách thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ở các địa phương
Chính sách tự do giảng dạy của UEH cho phép giảng viên tự chủ thiết kế chương trình và nội dung đào tạo phù hợp với năng lực nghiên cứu chuyên môn. Chương trình bồi dưỡng kiến thức về Lãnh đạo đổi mới sáng tạo và Quản trị sự thay đổi trong khu vực công Quận 3 (12/2024) là ví dụ tiêu biểu: đội ngũ giảng viên – nhà nghiên cứu UEH chủ động xây dựng mô-đun học kết hợp lý thuyết và tình huống thực tế, tập trung vào năng lực quản trị thay đổi, minh bạch và quản lý công hiệu quả.
Khóa học thu hút hơn 60 học viên là lãnh đạo các phòng, ban và phường thuộc Quận 3, góp phần lan tỏa tri thức học thuật vào thực tiễn quản trị địa phương. Đây là hoạt động thể hiện tự do giảng dạy và truyền bá học thuật công khai, được UEH khuyến khích trong khuôn khổ chính sách tự do học thuật.
Lễ Khai giảng Chương trình bồi dưỡng kiến thức về Lãnh đạo đổi mới sáng tạo và Quản trị sự thay đổi trong khu vực công Quận 3 năm 2024
Tọa đàm “Phát triển và sử dụng trí tuệ nhân tạo đáng tin cậy” (11/2024) do Trường Kinh tế, Luật và Quản lý Nhà nước UEH (CELG) phối hợp với Viện Nghiên cứu Chính sách và Phát triển Truyền thông (IPS) tổ chức.
Sự kiện quy tụ hơn 100 đại biểu từ Bộ TT&TT, các viện, trường và chuyên gia độc lập, thảo luận các vấn đề pháp lý và đạo đức trong phát triển AI, như khung thử nghiệm Sandbox, quyền riêng tư và minh bạch thuật toán. Các giảng viên UEH chủ trì và trình bày tham luận thể hiện quyền tự do nghiên cứu, công bố và phản biện học thuật công khai. Hoạt động này cho thấy chính sách tự do học thuật của UEH không chỉ được ban hành mà đã được thực thi thực chất, gắn với trách nhiệm học thuật và đóng góp chính sách công.
Tọa đàm “Phát triển và sử dụng trí tuệ nhân tạo” ngày 06/11/2024
Với hệ thống quy định rõ ràng, cơ chế bảo đảm quyền học thuật minh bạch và các minh chứng thực tiễn phong phú, UEH đã hình thành một môi trường học thuật mở, sáng tạo và có trách nhiệm, nơi các học giả được khuyến khích nghiên cứu độc lập, công bố quốc tế và đối thoại công khai về những vấn đề kinh tế – xã hội mang tính thời sự, từ chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo đến trí tuệ nhân tạo và phát triển bền vững. Những kết quả như hơn 120 học giả quốc tế hợp tác, hàng trăm công bố học thuật uy tín và các hội thảo quốc gia quy mô lớn minh chứng cho tác động thực tiễn của chính sách này.