Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (UEH) tích cực tham gia các chương trình hợp tác trong và ngoài nước nhằm thúc đẩy an ninh nguồn nước và phát triển bền vững. Nổi bật, UEH là thành viên của chương trình Blue Resources for Development (BlueRforD), đây một mạng lưới hợp tác nghiên cứu toàn cầu hướng tới quản lý và sử dụng bền vững các tài nguyên nước. Bên cạnh đó, trong năm 2024, UEH còn triển khai nhiều nghiên cứu và dự án ứng dụng liên quan đến công trình thủy lợi, quản lý hiệu quả nguồn nước và nông nghiệp bền vững, góp phần củng cố mục tiêu an ninh nước ở cả cấp độ địa phương, khu vực và quốc gia.
1. UEH đang là thành viên của BlueRforD
Blue Resources for Development (BlueRforD) là một dự án hợp tác toàn cầu liên ngành với mục tiêu phát triển việc sử dụng bền vững tài nguyên xanh ở các nước có thu nhập thấp và trung bình. Trọng tâm của chúng tôi là quản lý và phát triển nghề cá đánh bắt và nuôi trồng thủy sản bền vững, đồng thời nghiên cứu các vấn đề liên quan đến tài nguyên như nông nghiệp và sử dụng đất ở các vùng ven biển. Mạng lưới này là kết quả của chương trình Môi trường vì Phát triển và có sự tham gia của các nhà nghiên cứu đến từ Chile, Trung Quốc, Colombia, Trung Mỹ, Ghana, Ấn Độ, Nigeria, Nam Phi, Thụy Điển, Tanzania, Hoa Kỳ và Việt Nam. Mạng lưới của chúng tôi được điều phối bởi Trung tâm EfD tại Việt Nam thuộc Khoa Kinh tế, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh và EfD tại Gothenburg, Thụy Điển.
Các chủ đề nghiên cứu chính bao gồm
- Quản lý nghề cá theo quan điểm sinh thái, kinh tế và cộng đồng (ba mục tiêu cốt lõi)
- Phát triển nuôi trồng thủy sản bền vững với phương pháp tiếp cận ba lợi ích cốt lõi
- Quy hoạch không gian biển và tác động của nó từ góc độ nghèo đói và giới
2. Dự án nghiên cứu “Lồng ghép giới vào các công trình thủy lợi và phòng chống thiên tai trong bối cảnh biến đổi khí hậu tại huyện Cù Lao Dung, Sóc Trăng (GS4Infra)”
Chương trình hợp tác với chính quyền địa phương
UEH triển khai dự án “GS4Infra – Gender‑sensitizing for Design and Operation of Water‑Energy‑Climate Change Infrastructures” tại huyện Cù Lao Dung, tỉnh Sóc Trăng. Dự án hợp tác chặt chẽ với UBND huyện, Phòng Nông nghiệp & PTNT, Hội Phụ nữ và các xã An Thạnh Nam, An Thạnh Đông để khảo sát, thiết kế và vận hành các công trình thủy lợi, kênh mương, đê chắn mặn với tính nhạy cảm giới và cộng đồng. Thông qua mô hình này UEH hỗ trợ nâng cao năng lực quản lý nước trên địa bàn, tăng cường khả năng ứng phó với xâm nhập mặn và biến đổi khí hậu, đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu an ninh nước ở cấp địa phương.
Toàn cảnh buổi kick off dự án
Kết quả buổi khảo sát ý kiến của cán bộ địa phương
Hợp tác ở cấp khu vực
UEH thông qua GS4Infra và các hội nghị khu vực như Mekong Environment Week 2024 tại Bangkok đã chia sẻ kinh nghiệm và kết nối với mạng lưới nghiên cứu và chính quyền các địa phương sông Mê Kông (Việt Nam – Campuchia – Lào – Thái Lan). Tại đây, UEH cùng đối tác khu vực trao đổi về quản lý nước, năng lượng và biến đổi khí hậu, xây dựng các khuyến nghị chính sách cho hạ tầng thủy lợi và kiểm soát xâm nhập mặn khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
Hợp tác ở cấp quốc gia và/hoặc toàn cầu
UEH tham gia chương trình hợp tác nghiên cứu quốc tế như mạng lưới Mekong Thought Leadership and Think Tanks Network (MTT), tài trợ từ các tổ chức quốc tế như chương trình Think Tank Mê Kông, nhằm thúc đẩy thiết kế và vận hành công trình thủy – năng lượng – khí hậu với quan điểm bền vững. Qua đó UEH không chỉ nâng cao quản lý nước nội địa mà còn đóng góp vào mạng lưới quốc tế về an ninh nước, chia sẻ dữ liệu, chính sách và thực hành tốt tới các quốc gia thu nhập thấp và trung bình.
3. Chương trình: “An ninh lương thực và nông nghiệp bền vững: Từ chính sách đến thực tiễn trong bối cảnh biến đổi khí hậu”
Năm 2024, Viện Nghiên cứu Chính sách Nông nghiệp và Sức khỏe (HAPRI) – Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (UEH) – đã tổ chức chuỗi hoạt động nghiên cứu và tọa đàm khoa học xoay quanh chủ đề an ninh nguồn nước, an ninh lương thực và nông nghiệp bền vững tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Chương trình quy tụ nhiều chuyên gia đầu ngành của UEH như TS. Trần Anh Thông, TS. Trần Đức Dũng, ThS. Võ Văn Ốc, cùng đại diện chính quyền địa phương các tỉnh Sóc Trăng, Trà Vinh và Bến Tre, các tổ chức quốc tế và nhà hoạch định chính sách.
Tại sự kiện, TS. Trần Anh Thông trình bày nghiên cứu “Khi chính sách nước làm chệch hướng kỳ vọng sinh kế: Sự chủ động của nông dân trong chính trị thường nhật tại Đồng bằng sông Cửu Long, Việt Nam”, phân tích mâu thuẫn giữa chính sách thủy lợi hiện hành và nhu cầu thực tế của người dân vùng ven biển, từ đó đề xuất mô hình quản trị đa bên cũng là nơi chính quyền, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và cộng đồng cùng tham gia ra quyết định về phân bổ và sử dụng nước. TS. Trần Đức Dũng giới thiệu công trình “Những hướng phát triển nhằm đảm bảo an ninh nguồn nước tại Đồng bằng sông Cửu Long: Quan điểm về quản lý thích ứng”, nhấn mạnh tầm quan trọng của hợp tác liên tỉnh và quản lý lưu vực tích hợp để ứng phó với hạn hán và xâm nhập mặn. Ngoài ra, ThS. Võ Văn Ốc chia sẻ kết quả nghiên cứu về tác động của chuyển đổi cây trồng đến sử dụng nước và sinh kế nông hộ, góp phần cung cấp dữ liệu thực chứng cho việc hoạch định chính sách nông nghiệp bền vững.
Các hoạt động trong khuôn khổ chương trình đã thúc đẩy sự hợp tác giữa UEH và chính quyền địa phương, các viện nghiên cứu vùng, cùng cơ quan quản lý nhà nước ở cấp quốc gia, hình thành mạng lưới đối thoại chính sách và học thuật về quản lý nước, nông nghiệp và sinh kế. Qua đó, UEH khẳng định vai trò là trung tâm tri thức đóng góp vào an ninh nguồn nước và phát triển bền vững của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, phù hợp với tiêu chí SDG 6.5.5 – Hợp tác về an ninh nước.
4. Podcast UEH
UEH đã thực hiện chuỗi nội dung nghiên cứu và truyền thông xã hội về liên kết giữa quản lý nguồn nước, biến đổi khí hậu và phát triển bền vững tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Cụ thể, UEH triển khai podcast “Phát triển du lịch bền vững ở ĐBSCL: Thích ứng với biến đổi khí hậu, giải pháp thực tiễn” do UEH Vĩnh Long thực hiện, trong đó tác giả TS. Phan Thị Hà phân tích thực trạng biến đổi khí hậu, sạt lở, và ảnh hưởng tới nguồn nước, đất và sinh kế nông – thủy sản.
Chương trình này hướng tới việc cung cấp tư liệu công khai cho cộng đồng, khuyến khích sự tham vấn, nâng cao nhận thức và thúc đẩy hợp tác giữa UEH với chính quyền địa phương, các tổ chức dân sự và người dân về giải pháp như đầu tư hạ tầng nước, quy hoạch vùng trồng/nuôi thích ứng với hạn – mặn, và phát triển các ngành kinh tế gắn với sử dụng hiệu quả nguồn nước.
Qua hoạt động truyền thông, nghiên cứu này, UEH không chỉ tác động đến cộng đồng địa phương mà còn mở rộng kết nối ở cấp vùng, đóng góp vào việc hình thành các giải pháp quản lý nước – đất – sinh kế đồng bộ trong khu vực ĐBSCL, góp phần hiện thực hóa mục tiêu “hợp tác về an ninh nước”.
