16.3.3. Minh chứng UEH tham gia vào các nghiên cứu mạnh về chính sách, kết hợp cùng các văn phòng chính phủ

Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) xác định nghiên cứu chính sách là một trong những trụ cột chiến lược trong định hướng phát triển, nhằm đóng góp thiết thực cho sự phát triển bền vững của quốc gia và địa phương. Trong những năm qua, UEH không chỉ đẩy mạnh các công trình nghiên cứu hàn lâm có giá trị học thuật cao mà còn trực tiếp tham gia các nghiên cứu mạnh về chính sách công, phối hợp cùng các cơ quan chính phủ, bộ ngành trung ương và Ủy ban Nhân dân các tỉnh/thành phố.

Các hoạt động nghiên cứu của UEH tập trung vào những lĩnh vực trọng yếu của phát triển như: kinh tế địa phương, quản trị đô thị, biến đổi khí hậu, kinh tế tuần hoàn, an sinh xã hội và chuyển đổi số… Nhiều đề tài, dự án được UBND các tỉnh đặt hàng hoặc phối hợp triển khai với các bộ, ngành trung ương như Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài nguyên và Môi trường… Kết quả nghiên cứu đã được tích hợp vào quá trình hoạch định và điều chỉnh chính sách, góp phần giải quyết các thách thức thực tiễn trong phát triển kinh tế – xã hội địa phương.

Thông qua các hoạt động nghiên cứu và đối thoại chính sách, UEH không chỉ củng cố vị thế học thuật mà còn khẳng định vai trò đối tác chiến lược của Chính phủ trong nghiên cứu, tư vấn và phát triển chính sách công trong các lĩnh vực trọng yếu như: giảm nghèo, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số, phát triển nông nghiệp – nông thôn, và quản trị đô thị bền vững.

Tổng quan những nỗ lực tham gia nghiên cứu chính sách của UEH trong năm 2024:

1. Tham gia nghiên cứu chính sách cùng cơ quan chính phủ và địa phương

UEH đã chủ trì và phối hợp với UBND các tỉnh/thành phố (An Giang, Đồng Tháp, Bến Tre, Kiên Giang, Vĩnh Long, Quảng Ngãi, Hậu Giang, Tiền Giang…) triển khai hàng loạt nghiên cứu và tọa đàm chính sách cấp tỉnh, tập trung vào các chủ đề trọng yếu:

+ Phát triển kinh tế địa phương bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh;

+ Chính sách an sinh xã hội, giảm nghèo đa chiều, hỗ trợ nhóm dễ bị tổn thương;

+ Quản trị tài chính công, ngân sách địa phương và cơ chế phân bổ nguồn lực;

+ Ứng phó biến đổi khí hậu, phát triển du lịch sinh thái và chuyển đổi số khu vực nông thôn.

Kết quả của các nghiên cứu này được tích hợp vào báo cáo tư vấn chính sách cho UBND và trở thành đầu vào cho các đề tài cấp Bộ, cấp Nhà nước do UEH chủ trì. Nhiều khuyến nghị của UEH đã được đưa vào quá trình xây dựng Nghị quyết và Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội địa phương, góp phần giải quyết các thách thức thực tiễn.

2. Tham gia nghiên cứu chính sách quốc gia và quốc tế

UEH, thông qua Viện Chính sách Phát triển và Nghiên cứu Bền vững (IRDRC) và Viện Đô thị Thông minh và Quản lý (ISCM), đã phối hợp cùng các bộ, ngành trung ương như Bộ KH&CN, Bộ TN&MT, Bộ Tài chính để thực hiện các dự án:

+ Nghiên cứu chính sách chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn, cùng Bộ TN&MT và UBND TP.HCM trong khuôn khổ dự án quốc tế EfD – World Bank Initiative;

+ Đề tài cấp Bộ về quản trị đô thị thông minh, ESG và chính sách phát triển bền vững;

+ Dự án hỗ trợ hoạch định chính sách giảm nghèo và an sinh xã hội (cấp Nhà nước).

Những công trình này đã góp phần cung cấp bằng chứng thực nghiệm và khuyến nghị chính sách cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, và các cơ quan quản lý trong hoạch định chính sách phát triển xanh.

3. Mạng lưới hợp tác và năng lực nghiên cứu liên ngành

UEH hiện có hơn 200 giảng viên và nhà nghiên cứu tham gia vào các dự án chính sách trong và ngoài nước, với năng lực nghiên cứu liên ngành (kinh tế, quản trị công, luật, tài chính, đô thị học, phát triển bền vững).
Nhà trường duy trì các mạng lưới hợp tác học thuật quốc tế như:

• • EfD – Environment for Development: nghiên cứu kinh tế môi trường, chính sách tài nguyên;

  • ANU–UEH Partnership (Australia National University): nghiên cứu chính sách công và phát triển vùng;

UNDP & Youth:CoLab Việt Nam: hỗ trợ chính sách đổi mới sáng tạo xã hội và khởi nghiệp bền vững.

Bên cạnh đó, UEH tổ chức Policy Dialogue Series – chuỗi diễn đàn đối thoại chính sách đa ngành, kết nối học giả UEH với đại diện các bộ, ngành, doanh nghiệp và cộng đồng. Chuỗi hoạt động này giúp chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành khuyến nghị thực tiễn cho quá trình hoạch định chính sách.

4. Kết quả và tác động nổi bật

Các hoạt động nghiên cứu và hợp tác chính sách của UEH đã tạo ra những tác động đa chiều như:

+ Tăng cường năng lực hoạch định chính sách địa phương, thông qua tư vấn và phản biện khoa học trực tiếp;

+ Cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho quá trình sửa đổi chính sách trong các lĩnh vực trọng yếu như đất đai, an sinh xã hội, môi trường, kinh tế xanh;

+ Thúc đẩy mô hình “Đại học phục vụ cộng đồng”, đưa tri thức nghiên cứu vào giải quyết vấn đề thực tế;
Khẳng định vị thế UEH là đối tác chiến lược của Chính phủ trong phát triển chính sách công, phù hợp định hướng phát triển bền vững quốc gia.

Các kết quả cụ thể đã đạt được: 

Tên dự án/hoạt động (Link)	Đối tác & Cấp độ	Lĩnh vực/Chủ đề	Hình thức nghiên cứu/tham gia chính sách	Tác động & Kết quả
Các đề tài cấp Bộ và tương đương Bộ  nghiên cứu đề xuất chính sách cho địa phương (11 đề tài nghiệm thu năm 2024)	Bộ/Cơ quan Chính phủ cấp tương đương Bộ	Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi số, An sinh xã hội (y tế), Pháp luật (Luật Đất đai 2024)	Đề xuất quy trình nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo cho DNNVV; giải pháp xây dựng nền kinh tế xanh thông qua chuyển đổi số; khuyến nghị giảm bất công bằng trong y tế; đề xuất tận dụng cơ hội và giảm thiểu thách thức từ Luật Đất đai 2024	Cung cấp cơ sở thực nghiệm cho các cơ quan chính sách và doanh nghiệp; góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững và công bằng xã hội,. Các nghiên cứu mạnh về phản biện chính sách
Dự án Chương trình sẵn sàng cho trái phiếu xanh Việt Nam	Viện Tăng trưởng Xanh Toàn cầu (GGGI), Bộ Tài chính Việt Nam, Chính phủ Luxembourg	Tài chính bền vững, Trái phiếu xanh, Lồng ghép giới	Đại diện UEH trình bày chủ đề “Tài chính bền vững thông qua lăng kính giới và hòa nhập xã hội” nhằm tăng cường đầu tư vào các dự án bền vững	Hỗ trợ sự phát triển dài hạn của thị trường trái phiếu xanh tại Việt Nam, tăng cường đầu tư vào các dự án bền vững giúp giảm phát thải khí nhà kính
Hội thảo về Chính sách Kinh tế Tuần hoàn cho miền Nam Việt Nam	EfD Vietnam (UEH), Viện Chiến lược và Chính sách Tài nguyên và Môi trường (ISPONRE) thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường	Kinh tế tuần hoàn (Circular Economy), Chính sách Môi trường	Đào tạo quan chức địa phương về nguyên tắc và chiến lược kinh tế tuần hoàn, giúp họ phân tích và áp dụng tại cấp tỉnh	Hỗ trợ Kế hoạch Hành động Quốc gia về thực hiện kinh tế tuần hoàn; dự kiến ảnh hưởng đến quá trình hoạch định chính sách và quyết định
Báo cáo Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh: Phục hồi và Thách thức	Cục Thống kê TP. Hồ Chí Minh	Kinh tế – Xã hội TP.HCM, Phân tích kinh tế	Ấn phẩm khoa học góp phần thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng và cung cấp thông tin chiến lược phục vụ công tác hoạch định chính sách của lãnh đạo Thành phố	Cung cấp cái nhìn toàn diện về kinh tế TP.HCM (06 tháng đầu năm 2024); đề xuất các chính sách gợi ý cho chính quyền Thành phố
Dự án Đánh giá Thực trạng, nhận diện tiềm năng và đề xuất giải pháp phát triển kinh tế – xã hội – môi trường Đồng Tháp Giai đoạn 2026-2030	Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Đồng Tháp, Cục Thống kê tỉnh Đồng Tháp	Phát triển Kinh tế – Xã hội và Môi trường bền vững cấp tỉnh (Đồng Tháp)	Đề xuất các giải pháp chiến lược phát triển kinh tế – xã hội – môi trường theo hướng bền vững giai đoạn 2026-2030. Cung cấp luận cứ khoa học và đánh giá mức độ hoàn thành các chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh	Đóng góp vào việc xây dựng chiến lược, chính sách phát triển kinh tế – xã hội – môi trường của tỉnh Đồng Tháp giai đoạn 2026-2030
Dự án Đánh giá Thực trạng, nhận diện tiềm năng và đề xuất giải pháp phát triển kinh tế – xã hội – môi trường Bến Tre Giai đoạn 2026-2030	Viện Nghiên cứu và Tư vấn phát triển vùng (UEH), Hội đồng đánh giá nghiệm thu chính thức của UBND tỉnh Vĩnh Long và Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Bến Tre	Phát triển Kinh tế – Xã hội – Môi trường bền vững cấp tỉnh (Bến Tre)	Đánh giá thực trạng, tiềm năng và đề xuất các giải pháp phát triển kinh tế – xã hội – môi trường của tỉnh Bến Tre giai đoạn 2026-2030	Kết quả thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ đã được đăng ký và lưu hồ sơ, đóng góp cho sự phát triển kinh tế – xã hội – môi trường tỉnh Bến Tre
Nghiên cứu Chính sách Giao thông Công cộng qua Lăng kính Giới (Public Transport Policy through Gender Lens)	Không nêu tên VP Chính phủ cụ thể; đối tác cấp độ quốc gia/quốc tế (Việt Nam)	Chính sách giao thông công cộng, Bình đẳng giới, An toàn cá nhân	Đề xuất chính sách công, bao gồm kiểm toán an toàn giới (gender safety audit) và cải thiện hạ tầng, nhằm tăng cường an toàn và khuyến khích sử dụng xe buýt cho phụ nữ và LGBT	Đóng vai trò là nghiên cứu mạnh về chính sách, nhằm đảm bảo sự hòa nhập của phụ nữ và LGBT vào quá trình hoạch định, ra quyết định và quy hoạch hệ thống giao thông công cộng
Nghiên cứu Phát triển kinh tế số (Đề tài cấp quốc gia KX.04.22/21-25)	Hỗ trợ Hội đồng Lý luận Trung ương và các cơ quan ban ngàn	Kinh tế số: Định hướng và giải pháp chính sách	UEH tổ chức chuỗi hội thảo khoa học tại Hà Nội, Vinh, Đà Nẵng và TP.HCM để thảo luận và xây dựng chính sách	Cung cấp luận cứ khoa học để xây dựng mô hình kinh tế số và đề xuất giải pháp chính sách phù hợp với bối cảnh Việt Nam, định hướng thúc đẩy kinh tế số đến năm 2030, tầm nhìn 2045
Dự án Lồng ghép giới vào các công trình thủy lợi và phòng chống thiên tai (GS4Infra)	Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Cù Lao Dung, Sóc Trăng	Lồng ghép giới vào phát triển hạ tầng thủy lợi và phòng chống thiên tai	Phối hợp với chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội để tổ chức tập huấn cho người dân tại huyện Cù Lao Dung	Tăng cường năng lực cộng đồng và nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của hạ tầng thủy lợi đối với đời sống. Đưa ra các giải pháp nhằm giải quyết các vấn đề nhạy cảm về giới trong quá trình xây dựng chính sách và phát triển khu vực công liên quan đến hạ tầng nước và biến đổi khí hậu

So với năm 2023, hoạt động nghiên cứu và tham gia vào các chương trình, dự án chính sách của Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh trong năm 2024 cho thấy sự gia tăng rõ rệt cả về quy mô, phạm vi lẫn chất lượng tác động. 

Nếu năm 2023 chủ yếu tập trung vào danh mục đề tài khoa học cấp Bộ và sản phẩm học thuật, thì năm 2024 đánh dấu bước chuyển mạnh từ nghiên cứu sang ảnh hưởng chính sách thực tiễn. UEH đã triển khai 11 đề tài nghiệm thu cấp Bộ hoặc tương đương, đồng thời mở rộng hợp tác với hơn 8 tỉnh, thành trong nghiên cứu và tư vấn chính sách phát triển địa phương. 

Các chủ đề nghiên cứu được đổi mới theo hướng bền vững và thời sự hơn, như kinh tế tuần hoàn, tài chính xanh, giới trong phát triển hạ tầng, chuyển đổi số và phát triển vùng Mekong thích ứng biến đổi khí hậu. 

Đặc biệt, nhiều khuyến nghị của UEH đã được tích hợp vào các kế hoạch và nghị quyết phát triển của địa phương, phản ánh năng lực phản biện và dẫn dắt chính sách ngày càng sâu rộng.

Cùng với việc hình thành các trung tâm và mạng lưới nghiên cứu chuyên biệt (IRDRC, ISCM) và đội ngũ hơn 200 nhà nghiên cứu, giảng viên, UEH đã thể hiện bước tiến vượt bậc trong việc tham gia và tạo tác động thực chất vào quá trình hoạch định chính sách của Chính phủ. Những kết quả này củng cố vai trò của UEH như một trung tâm nghiên cứu chính sách liên ngành, đóng góp bằng chứng khoa học cho tiến trình hoạch định chính sách của Việt Nam hướng đến phát triển bền vững.