Trong kỷ nguyên mà phát triển bền vững trở thành sứ mệnh cốt lõi của giáo dục đại học, Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (UEH) tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trong lộ trình giảm phát thải và hướng đến trung hòa carbon. Bằng việc triển khai hệ thống theo dõi và đo lường năng lượng carbon thấp trên toàn bộ các cơ sở, UEH không chỉ minh chứng cho cam kết mạnh mẽ với năng lượng sạch mà còn hiện thực hóa tầm nhìn “Đại học đa ngành bền vững và có trách nhiệm xã hội”. Mỗi con số được ghi nhận trong hệ thống theo dõi ấy không đơn thuần là dữ liệu kỹ thuật, mà là bằng chứng sống động cho hành trình chuyển đổi xanh – nơi tri thức, công nghệ và ý thức cộng đồng cùng hòa quyện vì một tương lai phát thải thấp và phát triển bền vững.

Chính sách và định hướng về năng lượng carbon thấp:

Sau cam kết phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) của Việt Nam tại Hội nghị COP26 năm 2021, Chính phủ đã triển khai nhiều chiến lược và kế hoạch hành động nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang năng lượng carbon thấp. Theo Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn 2050 (Quyết định số 1658/QĐ-TTg, ngày 01/10/2021) và Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu đến năm 2050 (Quyết định số 896/QĐ-TTg, ngày 26/7/2022), Việt Nam đặt mục tiêu phát triển nền kinh tế phát thải thấp, sử dụng hiệu quả năng lượng và tăng mạnh tỷ trọng năng lượng tái tạo trong cơ cấu quốc gia.

Hưởng ứng định hướng đó, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) đã xác lập tầm nhìn trở thành “Đại học trung hòa carbon”, hướng tới mô hình đại học bền vững – nơi các hoạt động giảng dạy, nghiên cứu và vận hành đều gắn với giảm phát thải. Trong Chiến lược phát triển bền vững giai đoạn 2021–2030 của nhà trường, UEH tập trung vào ba nhóm chính sách trọng tâm:

+ Năng lượng xanh: Từng bước mở rộng hệ thống điện mặt trời tại các cơ sở N, A, B và nghiên cứu áp dụng cho UEH Mekong, nhằm gia tăng tỷ lệ năng lượng tái tạo trong tổng mức tiêu thụ điện.

+ Quản lý năng lượng và nước: Áp dụng mô hình giám sát – đo lường – đánh giá (MRV) để theo dõi lượng điện, nước và các nguồn phát thải gián tiếp, từ đó tối ưu hóa hiệu suất sử dụng tài nguyên.

+ Di chuyển xanh: Triển khai các chính sách khuyến khích cán bộ, giảng viên và sinh viên sử dụng xe đạp, xe điện, phương tiện công cộng, đồng thời phát triển hạ tầng hỗ trợ người đi bộ, phù hợp định hướng của Nghị định số 06/2022/NĐ-CP về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ôzôn.

Song song với đó, UEH tích cực lồng ghép nội dung giáo dục bền vững và năng lượng carbon thấp vào chương trình đào tạo, truyền thông và nghiên cứu liên ngành. Thông qua mô hình Living Lab UEH Green Campus, dữ liệu thực tế về điện, nước và giao thông được khai thác như công cụ học tập, giúp sinh viên và nhà nghiên cứu trực tiếp tham gia vào tiến trình chuyển đổi xanh.

Trong giai đoạn 2025–2030, UEH sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống theo dõi năng lượng carbon thấp toàn trường, ứng dụng công nghệ số trong thu thập và phân tích dữ liệu theo thời gian thực. Đây là nền tảng quan trọng để UEH từng bước đạt mục tiêu Net Zero 2050, đồng thời đóng góp vào thực thi các chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh và biến đổi khí hậu.

Phạm vi và phương pháp đo lường:

Hoạt động theo dõi năng lượng carbon thấp được triển khai thí điểm tại UEH Mekong, đại diện cho khu vực Nam Bộ trong mạng lưới các cơ sở của UEH. Việc đo lường này được thực hiện phù hợp với định hướng của Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn 2050 (Quyết định số 1658/QĐ-TTg, ngày 01/10/2021) và Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu đến năm 2050 (Quyết định số 896/QĐ-TTg, ngày 26/7/2022), nhằm hướng đến sử dụng năng lượng hiệu quả và giảm phát thải trong lĩnh vực giáo dục đại học.

Dữ liệu được thu thập từ các nguồn thực tế, bao gồm: lượng điện năng tiêu thụ thông qua hóa đơn và đồng hồ đo, lượng nước sử dụng hằng năm, cùng số lượt phương tiện cá nhân (đặc biệt là xe máy) ra vào khuôn viên. Song song đó, hệ thống giám sát năng lượng nội bộ được vận hành định kỳ, giúp ghi nhận, lưu trữ và tổng hợp dữ liệu theo thời gian thực, đảm bảo tính minh bạch và chính xác – phù hợp với hướng dẫn kỹ thuật về kiểm kê khí nhà kính do Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành năm 2021.

Phương pháp phân tích được thực hiện dựa trên nguyên tắc đo lường – báo cáo – thẩm định (MRV: Measurement, Reporting, Verification) theo Quyết định số 01/2022/QĐ-TTg về hệ thống MRV quốc gia cho hoạt động giảm nhẹ phát thải khí nhà kính. Song song đó, việc quy đổi phát thải được áp dụng theo hệ số phát thải (Emission Factors) khuyến nghị bởi các tổ chức quốc tế như IPCC và IEA, kết hợp điều chỉnh cho phù hợp điều kiện Việt Nam.

Dữ liệu trong giai đoạn 2022–2024 được tổng hợp và phân tích theo chu kỳ hằng năm, cho phép đánh giá cường độ carbon trong các hoạt động vận hành của UEH Mekong. Kết quả này không chỉ phản ánh hiệu quả sử dụng năng lượng mà còn là cơ sở khoa học giúp nhà trường hoạch định các giải pháp giảm phát thải và mở rộng mô hình năng lượng carbon thấp trong toàn hệ thống.

Chỉ tiêu 2022 2023 2024
Điện tiêu thụ (kWh) 251.300 267.900 302.766
Nước tiêu thụ (m³) 15.575 21.479 15.970
Số lượt xe máy ra/vào 54.876 66.023 79.745

Dữ liệu tại UEH Mekong 2022 – 2024

Kết quả theo dõi giai đoạn 2022–2024 cho thấy, mức tiêu thụ năng lượng và tài nguyên tại UEH Mekong có nhiều biến động đáng chú ý, phản ánh rõ quá trình mở rộng hoạt động của nhà trường song song với nỗ lực quản lý phát thải.

+ Điện năng tiêu thụ tăng khoảng 20,5% trong hai năm, cho thấy nhu cầu sử dụng điện ngày càng lớn do quy mô đào tạo, nghiên cứu và sinh hoạt tăng cao. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về đa dạng hóa nguồn năng lượng, đặc biệt là mở rộng hệ thống điện mặt trời và các giải pháp tiết kiệm điện trong khuôn viên.

+ Lượng nước sử dụng giảm mạnh trong năm 2024 sau khi đạt đỉnh vào năm 2023, minh chứng cho hiệu quả của các chiến dịch tiết kiệm nước và nâng cấp hạ tầng quản lý rò rỉ. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy các biện pháp quản trị tài nguyên đang phát huy tác dụng thực tế.

+ Trong khi đó, lượt phương tiện ra/vào khuôn viên tăng gần 45% chỉ trong hai năm, phản ánh mức độ hoạt động sôi nổi của cộng đồng UEHers nhưng đồng thời cũng làm gia tăng phát thải gián tiếp từ giao thông. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thúc đẩy chính sách di chuyển xanh, mở rộng khu vực ưu tiên cho người đi bộ và phương tiện thân thiện môi trường.

Tổng thể, xu hướng tiêu thụ tại UEH Mekong vừa thể hiện sự phát triển năng động của UEH, vừa khẳng định nhu cầu cấp bách của quản trị năng lượng carbon thấp một cách có hệ thống. Việc theo dõi, đo lường và điều chỉnh liên tục không chỉ giúp tối ưu vận hành, mà còn củng cố vị thế của UEH như một đại học tiên phong trong chuyển đổi xanh và phát triển bền vững.

Việc triển khai hệ thống theo dõi năng lượng carbon thấp không chỉ giúp UEH lượng hóa một cách chính xác mức tiêu thụ điện, nước và phát thải gián tiếp, mà còn tạo nền tảng khoa học cho quản trị vận hành bền vững. Từ những kết quả ghi nhận tại UEH Mekong giai đoạn 2022–2024, nhà trường đã và đang từng bước hoàn thiện mô hình quản lý năng lượng hiệu quả, mở rộng ứng dụng năng lượng tái tạo và thúc đẩy hạ tầng di chuyển xanh trong toàn hệ thống. Đây không chỉ là minh chứng cho cam kết hiện thực hóa mục tiêu Net Zero 2050, mà còn khẳng định tầm nhìn của UEH – một đại học đa ngành, bền vững và có trách nhiệm xã hội, tiên phong dẫn dắt quá trình chuyển đổi xanh trong giáo dục đại học Việt Nam.