Năm 2023, Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (UEH) đã ban hành quy định về xử lý rác thải nguy hại, bước đầu hình thành nền tảng quản lý đối với các loại chất thải đặc thù như pin đã qua sử dụng và thiết bị điện tử hỏng. Tuy nhiên, chính sách khi đó mới chỉ dừng ở mức định hướng và triển khai thử nghiệm thông qua việc hợp tác với các đơn vị thu gom rác thải đô thị hoặc thu mua ve chai tự phát, chưa có quy trình giám sát và xử lý rõ ràng. Đến năm 2024, UEH đã hoàn thiện và đưa chính sách này vào thực thi thực tế, thiết lập quy trình thu gom – bàn giao – xử lý theo hướng khép kín và an toàn, thông qua hợp tác với Công ty Môi Trường Á Châu, đơn vị được cấp phép hành nghề xử lý chất thải nguy hại. Bước tiến này giúp chính sách đi vào chiều sâu, nâng cao hiệu quả quản lý và thể hiện cam kết của UEH trong việc xây dựng Đại học xanh và phát triển bền vững.
1. Về chính sách
Năm 2023
Theo Điều 3. Thực hành phân loại rác thải tại UEH của Chương II: QUY ĐỊNH THỰC HÀNH ĐẠI HỌC XANH TẠI UEH trong Quy định Đại học Xanh UEH (https://gogreen.ueh.edu.vn/quy-dinh-thuc-hanh-dai-hoc-xanh#qd-dieu3): đã có chính sách về xử lý rác thải nguy hại là: “Rác thải nguy hại phải được thu gom và tập kết tại các khu kỹ thuật của mỗi khuôn viên để gửi cho đối tác xử lý được cấp phép”
Mặc dù quy định về xử lý rác thải nguy hại của UEH trong năm 2023 mới chỉ dừng ở mức khung, chưa mô tả cụ thể về quy trình phân loại hay cơ chế giám sát, nhưng trên thực tế, nhà trường đã sớm triển khai các hoạt động thu gom và xử lý rác thải nguy hại tại các cơ sở, cho thấy sự chủ động trong công tác bảo vệ môi trường. Khi đó, các loại pin đã qua sử dụng, thiết bị điện tử hỏng và một số vật liệu có nguy cơ gây hại được phân loại thủ công ngay tại nguồn phát sinh, sau đó chuyển về Phòng Kỹ thuật của từng khu để lưu trữ tạm thời, trước khi bàn giao cho Công ty Môi trường Đô thị Thành phố Hồ Chí Minh hoặc các cô chú lao công, ve chai tự phát để tiếp tục xử lý. Hệ thống thu gom chủ yếu dựa vào mạng lưới vận chuyển sẵn có giữa các cơ sở của UEH tại TP. Hồ Chí Minh, giúp quá trình tập kết diễn ra nhanh và thuận tiện.
Hình ảnh thu gom pin
Giải pháp này có ưu điểm là chi phí vận hành tương đối thấp, khoảng 415 triệu đồng mỗi năm, đồng thời tận dụng được hạ tầng thu gom – vận chuyển hiện có, giúp việc xử lý rác thải nguy hại được duy trì ổn định. Tuy nhiên, do phần lớn lượng rác sau khi thu gom được chuyển đến các điểm chôn lấp, phương pháp này chưa đảm bảo tiêu chuẩn xử lý bền vững và còn tiềm ẩn rủi ro ô nhiễm môi trường. Ngoài ra, UEH chưa có hệ thống báo cáo định kỳ về khối lượng rác thải nguy hại được xử lý, chưa xác định được nguồn thu hồi từ rác tái chế và cũng chưa có cơ chế hoàn trả sản phẩm tái chế cho Community Shop.
Có thể nói, năm 2023 là giai đoạn bản lề khi UEH bắt đầu hình thành mô hình quản lý rác thải nguy hại, nhưng quy trình và cơ chế vẫn còn đơn giản, chưa đáp ứng được yêu cầu minh bạch và tuần hoàn. Chính những hạn chế đó đã trở thành cơ sở để UEH tiếp tục hoàn thiện mô hình trong năm 2024, với quy trình mới chuyên nghiệp hơn, đối tác xử lý được cấp phép và bảng quy định được cập nhật chi tiết để phù hợp với hệ thống vận hành thực tế.
Năm 2024
Bước sang năm 2024, UEH đã chính thức tinh chỉnh và hoàn thiện quy trình xử lý rác thải nguy hại, chuyển từ mô hình thu gom cơ bản sang hệ thống quản trị đồng bộ, có giám sát và định hướng tuần hoàn. Quy trình thu gom nội bộ vẫn được duy trì tương tự như trước nhưng được bổ sung hướng dẫn chi tiết hơn về phân loại, ghi nhận, lưu trữ và bàn giao.
Cụ thể, trong Quy định Đại học Xanh UEH năm 2024, Chính sách xử lý rác thải nguy hại được điều chỉnh như sau tại Chương II:
“Điều 7: Chính sách xử lý rác thải nguy hại
Xử lý rác thải nguy hại là việc UEH thu gom, lưu trữ và chuyển giao các loại chất thải có nguy cơ gây hại cho sức khỏe con người và môi trường, bao gồm pin đã qua sử dụng, linh kiện điện tử, thiết bị điện tử hỏng, bóng đèn huỳnh quang và các vật liệu có chứa kim loại nặng. Mục tiêu của chính sách này là đảm bảo toàn bộ rác thải nguy hại phát sinh trong hoạt động học tập, nghiên cứu và vận hành của UEH được quản lý an toàn, thu gom đúng cách và xử lý bởi các đơn vị được cấp phép, góp phần xây dựng hệ thống tuần hoàn rác thải bền vững trong khuôn viên trường.
Đối với rác thải pin và thiết bị điện tử: phải được thu gom riêng trong các thùng chứa chuyên dụng, có dán nhãn cảnh báo “Rác thải nguy hại – Pin và thiết bị điện tử”, đặt tại các khu vực được chỉ định. Khi đầy, rác được chuyển về Phòng Kỹ thuật của từng cơ sở để tập kết tạm thời, trước khi bàn giao cho đơn vị xử lý được cấp phép.
Đối với các loại rác thải nguy hại khác (như bóng đèn huỳnh quang, linh kiện điện, vật liệu chứa hóa chất…): các đơn vị có phát sinh phải phân loại, đóng gói an toàn, dán nhãn nhận diện và chuyển giao cho Phòng Kỹ thuật để tổ chức xử lý theo quy trình quy định.
Các đơn vị nội bộ có trách nhiệm đảm bảo phân loại, lưu trữ, ghi chép khối lượng và bàn giao định kỳ, đồng thời báo cáo kết quả thực hiện cho Ban Điều phối UEH Green Campus để tổng hợp, giám sát và đánh giá hiệu quả triển khai.
Việc thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải nguy hại chỉ được thực hiện thông qua các đối tác có giấy phép hành nghề xử lý chất thải nguy hại hợp pháp, bảo đảm tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật về môi trường và an toàn lao động.
Các đơn vị không tuân thủ quy định phân loại hoặc xử lý sai quy trình sẽ bị nhắc nhở, kiểm tra và xử lý theo quy định nội bộ, đồng thời bị trừ điểm trong đánh giá thực hiện tiêu chí Đại học xanh (Green Campus).”
2. Tổ chức thực hiện
Nhờ có Chính sách xử lý rác thải nguy hại được bổ sung 2024, công tác quản lý trở nên thống nhất giữa các cơ sở và minh bạch hơn trong khâu theo dõi. Điểm khác biệt quan trọng của năm nay là việc UEH hợp tác cùng Công ty Môi Trường Á Châu, đơn vị có giấy phép hành nghề xử lý chất thải nguy hại hợp pháp theo quy định của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Sau khi được thu gom và tập kết tại các cơ sở UEH, toàn bộ lượng pin, thiết bị điện tử hỏng và các vật liệu chứa kim loại nặng sẽ được bàn giao cho Môi Trường Á Châu để thực hiện giai đoạn xử lý chuyên sâu.
UEH họp trao đổi phương án thu gom và xử lý rác thải nguy hại với đối tác Môi trường Á Châu tại UEH Mekong
Đối tác vận chuyển rác thải nguy hại đã được thu gom đến nhà máy xử lý
Tại nhà máy xử lý, Môi Trường Á Châu tiến hành phân loại lại rác thải theo từng nhóm vật liệu nhằm lựa chọn phương pháp xử lý phù hợp nhất. Pin đã qua sử dụng được tháo tách thủ công để tách riêng phần vỏ, cực dương, cực âm và dung dịch điện phân. Các linh kiện điện tử hỏng được tách rời để thu hồi kim loại có giá trị như đồng, niken và kẽm, còn những vật liệu không thể tái chế sẽ được xử lý bằng công nghệ trung hòa hóa chất để loại bỏ độc tính. Phần còn lại được chôn lấp an toàn trong khu vực xử lý chuyên biệt đạt chuẩn môi trường quốc gia. Toàn bộ quy trình được giám sát bằng hệ thống quản lý môi trường đạt tiêu chuẩn ISO, đảm bảo không phát tán hơi độc, kim loại nặng hay dung môi ra môi trường đất, nước và không khí.
Mô hình quy trình thu hồi – vận chuyển – xử lý pin cũ của Công ty Môi trường Á Châu
Ngoài ra, Môi Trường Á Châu còn thực hiện cơ chế kiểm soát đầu vào – đầu ra nghiêm ngặt, ghi nhận đầy đủ khối lượng rác tiếp nhận, tỷ lệ vật liệu tái chế và hình thức xử lý cuối cùng. Các dữ liệu này được tổng hợp và báo cáo định kỳ cho UEH, giúp nhà trường theo dõi, thống kê, đồng thời tích hợp kết quả vào báo cáo Green Campus hằng năm.
Giải pháp mới mang lại nhiều ưu điểm rõ rệt. Trước hết, toàn bộ rác thải nguy hại (pin) của UEH nay được xử lý đúng quy chuẩn, có chứng từ pháp lý và báo cáo định kỳ, đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm môi trường. Việc hợp tác với đơn vị có chuyên môn giúp chuyển đổi phương pháp xử lý từ chôn lấp sang tái chế và thu hồi tài nguyên, góp phần giảm phát thải và hình thành mô hình kinh tế tuần hoàn trong khuôn viên trường. Đồng thời, thông tin phản hồi từ đối tác giúp UEH nắm bắt chính xác lượng rác thải phát sinh và tỷ lệ tái chế, từ đó đưa ra các chiến lược quản lý và giáo dục môi trường hiệu quả hơn.
| Noted: In 2024, UEH enrolled 7,900 students, an increase of 100 compared to the previous year, mainly due to the introduction of two new training programs. On average, each student generates approximately 36.5 kilograms of waste per year. Although the total amount of waste increased, the volume of waste sent to landfill decreased compared to 2023. This demonstrates that UEH’s waste management policies and initiatives have produced positive and effective results. | ||||||||
| No | Year | 2023 | 2024 | |||||
| Type of waste (kg) | Description | Produced | Treated | % Treated | Produced | Treated | % Treated | |
| 1 | Organic waste | Biodegradable waste generated from food, plants, and other natural materials that can decompose naturally. | 74.262 | 27.649 | 37,23% | 76.921 | 66.552 | 86,52% |
| Food Waste | Cooked food, rice, vegetables, meat scraps | 25.404 | 8.790 | 34,60% | 26.138 | 22.825 | 87,32% | |
| Green Waste | Grass clippings, fallen leaves, branches. | 48.858 | 18.859 | 38,60% | 50.783 | 43.727 | 86,11% | |
| 2 | Recyclable/Inorganic waste | Non-biodegradable materials that can be recycled into new products. | 54.139 | 9.535 | 17,61% | 56.710 | 51.771 | 91,29% |
| Plastic | Plastic bottles, cups, straws, plastic bags. | 19.751 | 2.669 | 13,51% | 10.509 | 10.303 | 98,04% | |
| Metal | Aluminum cans, iron scraps, paper clips. | 10.647 | 303,86 | 2,85% | 12.969 | 11.587 | 89,35% | |
| Paper | Printing paper, cardboard boxes, notebooks. | 22.764 | 6353,80 | 27,91% | 31.986 | 28.875 | 90,27% | |
| Milk carton | Milk and juice boxes. | 597,86 | 102,62 | 17,16% | 748,98 | 648,46 | 86,58% | |
| Glass | Glass bottles, jars, broken glassware. | 378,96 | 105,82 | 27,92% | 496,56 | 356,75 | 71,84% | |
| 3 | Toxic waste | Batteries, fluorescent lamps, electronic waste, lab chemicals. | 76.500 | 34.898 | 45,62% | 77.000 | 68.402 | 88,83% |
| 4 | Landfill waste | Residual waste that cannot be reused, recycled, or composted. | 132.819 | 23.906 | ||||
| Organic landfill waste | Food waste mixed with plastic or Styrofoam boxes, Used tissues and paper towels contaminated with oil, Spoiled food mixed with inorganic waste | 46.613 | 10.369 | |||||
| Inorganic landfill waste | Plastic packaging with food residues, Styrofoam containers, Dirty paper cups and straws,Composite materials (multi-layer packaging) | 44.604 | 4.939 | |||||
| Toxic landfill waste | Contaminated lab gloves or masks, Broken fluorescent tubes after neutralization, Solid residues from hazardous waste treatment | 41.602 | 8.598 | |||||
| 5 | Total
(Organic waste + Inorganic waste + Toxic waste) |
204.901 | 72.082 | 35,18% | 210.631 | 186.725 | 88,65% | |
Tuy vậy, mô hình mới cũng đi kèm một số thách thức trong giai đoạn đầu triển khai. Chi phí thu gom và xử lý tăng nhẹ, khoảng 482,5 triệu đồng mỗi năm, do mở rộng phạm vi thu gom và yêu cầu vận hành hệ thống kiểm soát định kỳ. Ngoài ra, chương trình hiện mới được triển khai thí điểm tại các cơ sở lớn ở TP. Hồ Chí Minh, cần thêm thời gian để nhân rộng toàn bộ hệ thống. Dù vậy, đây là khoản đầu tư cần thiết để đổi lấy một mô hình quản lý rác thải nguy hại bền vững, có kiểm soát và gắn với tiêu chuẩn môi trường quốc gia.
Với quy trình mới này, UEH đã chuyển từ phương thức xử lý truyền thống sang mô hình quản lý rác thải nguy hại hiện đại, có sự phối hợp giữa nhà trường và doanh nghiệp chuyên nghiệp. Đây là minh chứng cho cam kết mạnh mẽ của UEH trong việc xây dựng môi trường học tập xanh, an toàn và hướng đến phát triển bền vững toàn diện…
3. Về hệ thống thu gom rác thải đang được triển khai tại UEH:
UEH đang triển khai hệ thống tuần hoàn rác thải tái chế tại UEH, đảm bảo: Rác tái chế được phân loại hiệu quả tại nguồn; Rác sau khi phân loại được đối tác thu gom mang đến nhà máy tái chế; Một số sản phẩm được tái chế được gửi về trường để trưng bày, truyền thông.
Nguyên tắc phân loại rác và phương thức xử lý rác tại các cơ sở UEH tại TP. Hồ Chí Minh và UEH – Phân hiệu Vĩnh Long
| STT | Loại rác thải | Mô tả | Cách thức phân loại | Phương thức xử lý |
| Mô hình 7 | ||||
| 1 | Chất lỏng | Chất lỏng hữu cơ không cặn như cà phê, nước ngọt, nước trái, nước tương,… | Chất lỏng cần gạn lọc cặn, bã trước khi bỏ vào thùng. | Xử lý nước thải
|
| 2 | Thực phẩm thừa | Thực phẩm chưa qua chế biến hoặc đã qua chế biến, chất lỏng hữu cơ có cặn, rác sân vườn. | Đổ hết nước, chất lỏng trong thực phẩm thừa trước khi bỏ vào thùng. | Chôn lấp |
| 3 | Kim loại | Hộp thực phẩm, lon nước giải khát bằng kim loại, đinh ốc và các phế phẩm kim loại khác. | Đổ hết bước, chất lỏng còn sót lại và ép lon/hộp trước khi bỏ vào thùng;
Đinh, ốc gói trong túi giấy trước khi trước khi bỏ vào thùng. |
Gửi đối tác thu gom để tái chế |
| 4 | Nhựa tái chế | Chai, lọ, hộp nhựa, ống hút nhựa, muỗng nhựa, các phế phẩm nhựa khác. | Đổ hết nước, chất lỏng còn sót lại và ép dẹp chai/ly nhựa rỗng trước khi bỏ vào thùng. | Gửi đối tác thu gom để tái chế |
| 5 | Giấy | Giấy vở, giấy in, báo, sách, bìa carton, túi giấy, ly giấy, và các phế phẩm giấy khác. | Giữ khô ráo và gấp gọn trước khi bỏ vào thùng.
|
Gửi đối tác thu gom để tái chế |
| 6 | Hộp sữa | Hộp sữa giấy (không kèm ống hút). | Đổ sạch sữa còn thừa trong hộp và ép dẹp trước khi bỏ vào thùng. | Gửi đối tác thu gom để tái chế |
| 7 | Rác thải còn lại | Rác thải không thuộc các nhóm trên (trừ rác thải là thiết bị điện tử, pin đưa về Phòng kỹ thuật tại từng cơ sở). | Giữ khô ráo; đổ sạch nước, chất lỏng trước khi bỏ vào thùng. | Chôn lấp |
| Mô hình 3 | ||||
| 1 | Nhóm rác thải hữu cơ | Thực phẩm chưa hoặc đã qua chế biến, các loại chất lỏng hữu cơ có cặn, rác thải sân vườn. | Chôn lấp | |
| 2 | Nhóm rác thải tái chế | Những rác thải như kim loại, giấy, nhựa, hộp sữa. | Giữ khô ráo; đổ sạch nước, chất lỏng còn sót lại trong các loại lọ, ly, chai, hộp; ép dẹp nếu có thể trước khi bỏ vào thùng. | Gửi đối tác thu gom để tái chế |
| 3 | Nhóm rác thải còn lại | Rác thải không thuộc các nhóm trên (trừ rác thải là thiết bị điện tử, pin đưa về Phòng kỹ thuật tại từng cơ sở). | Giữ khô ráo; đổ sạch nước, chất lỏng trước khi bỏ vào thùng. | Gửi đối tác thu gom để tái chế |
Hình ảnh thùng rác
Thông tin thêm:
CÔNG TY TNHH MỘT THÀNH VIÊN MÔI TRƯỜNG ĐÔ THỊ TP. HỒ CHÍ MINH; Dịch vụ thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải:
https://www.citenco.com.vn/dich-vu#tg-vc-xl
Quy trình xử lý pin cũ của Công ty Môi trường Á Châu
https://moitruongachau.com/vn/thu-hoi-pin-cu-pin-thai-pin-da-qua-su-dung.html